Linia kolejowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dwutorowa linia kolejowa koło Pörtschach w Austrii

Linia kolejowa – element sieci kolejowej składający się z jednego, dwóch lub kilku torów kolejowych łączących punkty początkowy i końcowy (będące stacjami końcowymi lub węzłowymi), ustalany w Polsce przez danego zarządcę infrastruktury kolejowej. Do linii kolejowej zalicza się również zajęte pod torowisko grunty oraz przyległy do nich pas gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego, wraz z zajętymi pod nie gruntami[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze linie kolejowe na świecie wybudowano w latach 1764–1825, zależnie od źródeł w USA lub w Wielkiej Brytanii (z Darlington do Stockton).

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Linia kolejowa dzieli się na mniejsze elementy:

Schematyczny podział linii; litery alfabetu symbolizują nazwy stacji i posterunków
Betonowy słupek hektometrowy na stacji kolejowej w Szczytnie

Każda linia kolejowa posiada własny numer, nazwę oraz kilometraż[2], na ogół w formie betonowych słupków hektometrowych.

W Polsce, zgodnie z przyjętą zasadą, kilometraż na ogół rozpoczyna się na tym z punktów końcowych linii, który leży bliżej Warszawy.

Długość linii kolejowych eksploatowanych to suma długości budowlanych czynnych linii kolejowych normalnotorowych, wąskotorowych i szerokotorowych, mierzona na liniach jednotorowych wzdłuż osi toru, a na liniach wielotorowych wzdłuż osi najdłuższego toru[3].

Najdłuższą linią kolejową jest położona w Rosji linia transsyberyjska o całkowitej długości 9288 km, natomiast najwyżej położoną – chińska linia tybetańska o najwyższym punkcie na wysokości 5072 m n.p.m.

Klasyfikacja linii kolejowych[edytuj | edytuj kod]

  • normalnotorowe (o rozstawie szyn między wewnętrznymi krawędziami toków szynowych 1435 mm), szerokotorowe (1520 mm – Rosja, Ukraina, Białoruś, i inne kraje WNP, 1600 mm – Irlandia lub 1675 mm – Hiszpania), wąskotorowe (1000 mm, 750 mm i 600 mm)
  • nizinne (przechodzące po terenach o wzniesieniach nie przekraczających od 5 do 10‰, promienie łuków wynoszą od 1200 do 400 m), podgórskie (wzniesienia nie przekraczają od 10 do 15‰, promienie łuków wynoszą od 600 do 250 m), górskie (o pochyleniach do 30‰, niekiedy więcej i z promieniami łuków w granicach od 300 do 180 m)
  • jednotorowe, dwutorowe i wielotorowe
  • zelektryfikowane i niezelektryfikowane
  • z samoczynną blokadą liniową, półsamoczynną i bez blokady
  • z urządzeniami samoczynnego hamowania pociągów typu punktowego i ciągłego oraz bez tych urządzeń

Linie kolejowe w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Kategorie linii kolejowych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe na terenie Polski podzielone zostały wg parametrów eksploatacyjnych[4] na 4 kategorie:

Parametry eksploatacyjne linii kolejowych
Lp. kategoria linii kolejowej obciążenie przewozami
T [Tg/rok]
prędkość maksymalna
Vmax [km/h]
prędkość maksymalna
pociągów towarowych
Vmax [km/h]
dopuszczalne
naciski osi
P [kN]
1 magistralne (0) T ≥ 25 120 < Vmax ≤ 200 80 < Vmax ≤ 120 P ≥ 221
2 pierwszorzędne (1) 10 ≤ T < 25 80 < Vmax ≤ 120 60< Vmax ≤ 80 210 ≤ P < 221
3 drugorzędne (2) 3 ≤ T < 10 60 < Vmax ≤ 80 50 < Vmax ≤ 60 200 ≤ P < 210
4 znaczenia miejscowego (3) T < 3 Vmax ≤ 60 Vmax ≤ 50 P < 200

Linie kolejowe o znaczeniu państwowym[edytuj | edytuj kod]

Linia kolejowa o znaczeniu państwowym to linia kolejowa, której utrzymanie i eksploatacja uzasadniona jest ważnymi względami gospodarczymi, społecznymi, ekologicznymi lub obronnymi[5].

Linia kolejowa o znaczeniu obronnym to linia kolejowa o znaczeniu państwowym, której utrzymanie i eksploatację uzasadniają względy obronności państwa, w tym potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wojsk sojuszniczych w czasie podwyższenia gotowości obronnej państwa i w czasie wojny, planowana do objęcia osłoną techniczną[5].

Linia kolejowa o znaczeniu wyłącznie obronnym to linia kolejowa o znaczeniu państwowym, dla której jedynym kryterium zaliczenia do linii o znaczeniu państwowym są względy obronności państwa, w tym potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wojsk sojuszniczych we wszystkich stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789
  2. PLK SA. Instrukcja Id-12 (D-29) Wykaz linii. , s. 10, 2011. 
  3. Długość linii kolejowych eksploatowanych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-01-21].
  4. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987)
  5. 5,0 5,1 5,2 Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Włodzimierz Rydzkowski: Transport. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13180-2.
  • Jerzy Godwod: Zarys kolejnictwa. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1986. ISBN 83-206-0632-2.