Linia kolejowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwutorowa linia kolejowa koło Pörtschach w Austrii

Linia kolejowadroga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze linie kolejowe na świecie wybudowano w latach 1764–1825, zależnie od źródeł w USA lub w Wielkiej Brytanii (z Darlington do Stockton).

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Linia kolejowa dzieli się na mniejsze elementy[2]:

Schematyczny podział linii; litery alfabetu symbolizują nazwy stacji i posterunków
Betonowy słupek hektometrowy na stacji kolejowej w Szczytnie

Każda linia kolejowa posiada własny numer, nazwę oraz kilometraż[3], na ogół w formie betonowych słupków hektometrowych.

W Polsce, zgodnie z przyjętą zasadą, kilometraż na ogół rozpoczyna się na tym z punktów końcowych linii, który leży bliżej Warszawy.

Parametry techniczno-eksploatacyjne linii kolejowej to ustalone przez zarząd kolei dla danej linii parametry określające[4]:

  • maksymalną dopuszczalną prędkość eksploatacyjną pojazdów kolejowych,
  • maksymalne dopuszczalne naciski na tor kolejowy,
  • obciążenie przewozami wyrażone w gigagramach brutto na rok [Gg/rok] lub teragramach brutto na rok [Tg/rok] oraz
  • skrajnię budowli.

Długość linii kolejowych eksploatowanych to suma długości budowlanych czynnych linii kolejowych normalnotorowych, wąskotorowych i szerokotorowych, mierzona na liniach jednotorowych wzdłuż osi toru, a na liniach wielotorowych wzdłuż osi najdłuższego toru[5].

Najdłuższą linią kolejową jest położona w Rosji linia transsyberyjska o całkowitej długości 9288 km, natomiast najwyżej położoną – chińska linia tybetańska o najwyższym punkcie na wysokości 5072 m n.p.m.

Linie kolejowe powinny być wyposażone w[6]:

  • stałe sygnalizatory torowe (semafory i tarcze) ustawiane lub zawieszane przy torze kolejowym, informujące obsługę pojazdu kolejowego o dopuszczalnej prędkości, jaka obowiązuje na odcinku za sygnalizatorem torowym; na liniach kolejowych przystosowanych do dużej prędkości sygnalizacja torowa może być zastąpiona sygnalizacją kabinową w pojeździe kolejowym,
  • znaki i sygnały drogowe widoczne w każdych warunkach atmosferycznych, informujące o kilometrażu, pochyleniu podłużnym i innych parametrach toru oraz oznaczające miejsca, na których obowiązuje inna prędkość niż ustalona parametrami eksploatacyjnymi dla danej linii,
  • urządzenia łączności pomiędzy posterunkami ruchu.

Wyposażenie techniczne linii kolejowej obejmuje konstrukcyjne elementy nawierzchni, podtorze, obiekty inżynieryjne oraz w szczególności następujące budowle i urządzenia[7]:

  • systemu sterowania ruchem kolejowym,
  • związane z obsługą przewozu osób i rzeczy,
  • zaplecza technicznego taboru kolejowego,
  • zasilania elektrotrakcyjnego,
  • telekomunikacyjne,
  • zasilania elektroenergetycznego,
  • sieci technicznych,
  • związane ze skrzyżowaniem z drogami publicznymi w jednym poziomie,
  • związane z osłoną antyawaryjną.

Klasyfikacja linii kolejowych[edytuj | edytuj kod]

  • normalnotorowe (o rozstawie szyn między wewnętrznymi krawędziami toków szynowych 1435 mm), szerokotorowe (1520 mm – Rosja, Ukraina, Białoruś, i inne kraje WNP, 1600 mm – Irlandia lub 1675 mm – Hiszpania), wąskotorowe (1000 mm, 750 mm i 600 mm)
  • nizinne (przechodzące po terenach o wzniesieniach nie przekraczających od 5 do 10‰, promienie łuków wynoszą od 1200 do 400 m), podgórskie (wzniesienia nie przekraczają od 10 do 15‰, promienie łuków wynoszą od 600 do 250 m), górskie (o pochyleniach do 30‰, niekiedy więcej i z promieniami łuków w granicach od 300 do 180 m)
  • jednotorowe, dwutorowe i wielotorowe
  • zelektryfikowane i niezelektryfikowane
  • z samoczynną blokadą liniową, półsamoczynną i bez blokady
  • z urządzeniami samoczynnego hamowania pociągów typu punktowego i ciągłego oraz bez tych urządzeń

Linie kolejowe w Polsce[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Linie kolejowe w Polsce.

Kategorie linii kolejowych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe na terenie Polski podzielone zostały wg parametrów eksploatacyjnychna 4 kategorie[8]:

Parametry eksploatacyjne linii kolejowych
Lp. kategoria linii kolejowej obciążenie przewozami
T [Tg/rok]
prędkość maksymalna
Vmax [km/h]
prędkość maksymalna
pociągów towarowych
Vmax [km/h]
dopuszczalne
naciski osi
P [kN]
1 magistralne (0) T ≥ 25 120 < Vmax ≤ 200 80 < Vmax ≤ 120 P ≥ 221
2 pierwszorzędne (1) 10 ≤ T < 25 80 < Vmax ≤ 120 60< Vmax ≤ 80 210 ≤ P < 221
3 drugorzędne (2) 3 ≤ T < 10 60 < Vmax ≤ 80 50 < Vmax ≤ 60 200 ≤ P < 210
4 znaczenia miejscowego (3) T < 3 Vmax ≤ 60 Vmax ≤ 50 P < 200

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789, Art. 4).
  2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. z 2005 r. Nr 172, poz. 1444).
  3. PLK SA. Instrukcja Id-12 (D-29) Wykaz linii. , s. 10, 2011. 
  4. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział I, §3).
  5. Długość linii kolejowych eksploatowanych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-01-21].
  6. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział II, Rozdział 3).
  7. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział II, Rozdział 1).
  8. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987, Dział III, Rozdział 1).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Włodzimierz Rydzkowski: Transport. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13180-2.
  • Jerzy Godwod: Zarys kolejnictwa. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1986. ISBN 83-206-0632-2.