List do Efezjan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nowy Testament
Karolingischer Buchmaler um 820 001.jpg
 Portal • Kategoria
p • d • e

List do Efezjan [Ef lub Efez] – księga w Nowym Testamencie, której autorstwo i adresat są dyskutowane do dziś. Składa się z dwóch części: w pierwszej autor porusza kwestię objawienia i realizacji Bożego planu (Efezjan 1:3 – 3:21), druga zawiera wezwanie do godnego postępowania (Efezjan 4:1 – 6:20).

Spis treści

Autorstwo [edytuj]

Do XVIII wieku za autora listu uznawano apostoła Pawła. Po raz pierwszy podał to w wątpliwość Edward Evanson w 1792 roku[1]. Wśród współczesnych uczonych panują sprzeczne opinie na temat autorstwa listu. Jedni bronią autorstwa Pawła, inni uznają ten list za deuteropauliński.

Poniższa tabela przedstawia, jak na przestrzeni wieków uczeni wyrażali swe poglądy na temat autorstwa listu. Liczby obrazują poszczególnych uczonych. Tabela skupia się na ostatnich dwóch wiekach, ponieważ do 1792 roku, niemalże wszyscy uczeni opowiadali się za autorstwem Pawła. Nie uwzględnia również uczonych Kościoła Wschodniego, którzy jednomyślnie optowali za autorstwem Pawła[2].

LATA ZA AUTORSTWEM PAWŁA ZMIANA STANOWISKA PRZECIW AUTORSTWU PAWŁA
1519-1800 4 0 1
1801-1825 1 0 1
1826-1850 4 1 3
1851-1860 5 0 0
1861-1870 3 0 5
1871-1880 0 0 4
1881-1890 7 0 2
1891-1900 11 1 2
1901-1910 14 0 5
1911-1920 8 0 6
1921-1930 7 0 4
1931-1940 8 2 7
1941-1950 9 0 5
1951-1960 20 3 9
1961-1970 19 3 13
1971-1980 15 1 19
1981-1990 8 3 15
1991-2001 20 0 20
SUMA 163 14 121

Za Pawłem [edytuj]

Dowody przemawiające za autorstwem Pawła są następujące:

  • Ojcowie Kościoła począwszy od II wieku n.e., przypisują autorstwo listu Pawłowi. Cytował z niego Klemens Aleksandryjski[3] oraz Ignacy Antiocheński[4]. Ireneusz z Lyonu w dziele Przeciw herezjom poprzedza cytaty z Listu do Efezjan zwrotami „podobnie Apostoł Paweł”, „jak mówi Apostoł do Efezjan”[5]. W Kanonie Muratoriego występuje jako drugi list Pawłowy.
  • Dowody wewnątrztekstowe przemawiają za autorstwem Pawła. Autor listu nazywa siebie „Pawłem” (Efezjan 1:1; 3:1) i często mówi w pierwszej osobie.
  • Budowa listu jest podobna do innych listów przypisywanych Pawłowi. Wyróżnić w nich można wstępne pozdrowienia, błogosławieństwa, część dogmatyczną, część parenetyczną, epilog.
  • W liście konsekwentnie przedstawiono główne idee teologii Pawła. Wracają takie tematy jak: łaskawa suwerenność Boga (Efezjan 1:3, 9, 11, 12; 2:4–7); odkupienie dzięki śmierci Chrystusa na krzyżu (Efezjan 1:7; 2:13–18); zmartwychwstanie i wywyższenie Chrystusa (1:20–22); działanie Ducha Świętego (Efezjan 2:18, 22; 3:5, 16; 4:1–4, 30; 5:18; 6:18)[6].

Przeciw Pawłowi [edytuj]

Dowody przemawiające za autorstwem deuteropaulińskim są następujące:

  • Zależność Listu do Efezjan od innych listów Pawła, szczególnie od Listu do Kolosan wskazuje, że jego autorem nie był Paweł, ale ktoś, kto czerpał inspirację z jego listów.
  • Liczba występujących w liście hapax legomenon, która jest o wiele większa, niż w listach, których autorstwo pawłowe nie jest podważane[7].
  • Różnice doktrynalne między Listem do Efezjan a pozostałymi pismami Pawła. Na przykład w Liście do Efezjan Kościół traktowany jest jako zjawisko uniwersalne zbudowane na fundamencie apostołów i proroków, natomiast w pozostałych listach – jako wspólnota lokalna, której jedynym fundamentem jest Chrystus (por. Efezjan 1:21–23; 2:20 z 1 Kor. 1:2; 3:11). Nie ma też w Liście do Efezjan żadnych wzmianek o oczekiwaniu paruzji[8].

Adresat [edytuj]

Problemem w ustaleniu adresatów listu może być brak w najstarszych i najlepszych rękopisach frazy „w Efezie” w 1:1[a]. Niektórzy badacze popierają pogląd Marcjona, który uważał, że list ten został napisany do Kościoła w Laodycei. Jeszcze inni brak wspomnianej frazy tłumaczą okólnikowym charakterem listu, który adresowano do kilku Kościołów[9].

Data powstania i cel [edytuj]

Badacze uznający autorstwo Pawła podają jako datę powstania listu rok 62 n.e., podczas pobytu Pawła w więzieniu w Rzymie[10]. Ci, którzy obstają za autorstwem deuteropaulińskim, wskazują na koniec I wieku n.e. (80–100 n.e.)[11].

List przypomina czytelnikom o wywyższeniu Chrystusa, o roli Kościoła jako „ciała Chrystusa” oraz o pojednaniu Żydów i pogan w Kościele pod przewodnictwem Chrystusa. Podano w nim też praktyczne wskazówki, pomagające utrzymać jedność w Kościele. Niektórzy członkowie Kościoła mogli zmagać się z poprzednim stylem życia, osadzonym w praktykach okultystycznych, mogło też dochodzić do tarć na tle różnic narodowościowych[12].

Teologia [edytuj]

Pierwsze trzy rozdziały listu rozwijają myśl o jedności w Chrystusie. Zgodnie z Bożym planem zbawienia[13], pragnie on „wszystko na nowo zjednoczyć w Chrystusie jako Głowie: to, co w niebiosach, i to, co na ziemi” (Efezjan 1:10)[14]. Chrystus został ustanowiony „Głową dla Kościoła, który jest Jego Ciałem, Pełnią Tego, który napełnia wszystko wszelkimi sposobami” (Efezjan 1:22–23).

W kolejnych trzech rozdziałach scharakteryzowano rolę Kościoła w Bożym planie zbawienia. Kościół nie jest jedynie lokalnym punktem, ma charakter uniwersalny (Efezjan 1:22; 3:10, 21; 5:23–25, 27, 29, 32). Przyrównano go do „Ciała Chrystusowego”, które rozwija się „aż do jedności wiary i pełnego poznania Syna Bożego”, dzięki osobom, którym zostały udzielone dary charyzmatyczne (Efezjan 4:11–14). W innym miejscu określono go „mieszkaniem Boga” (Efezjan 2:22), a stosunki na linii Chrystus – Kościół opisano za pomocą metafory relacji między małżonkami (Efezjan 5:25–32). Każdy członek Kościoła bierze udział w jego rozwoju i od każdego wymaga się zerwania z poprzednim stylem życia, i odpowiedniego postępowania ze współwyznawcami oraz z członkami swych rodzin (Efezjan 4:22 – 6:9)[15].

Kompozycja listu [edytuj]

Kompozycja listu przedstawia się następująco[16]:

  • I. Wstęp (1:1–23)
  • A) Pozdrowienia (1:1–2)
  • B) Błogosławieństwo (1:3–14)
  • C) Dziękczynienie (1:15–23)
  • II. Korpus listu (2:1 – 6:20)
  • A) Oświadczenie o tajemnicy Chrystusa (2:1 – 3:21)
  • 1. Zmartwychwstanie i pojednanie (2:1–22)
  • 2. Paweł jako sługa dzięki łasce Boga (3:1–13)
  • 3. Modlitwa i doksologia (3:14–21)
  • B) Wezwanie do prowadzenia chrześcijańskiego życia (4:1 – 6:20)
  • 1. Podstawowe sugestie (4:1–24)
  • a) Utrzymanie jedności Ducha (4:1–16)
  • b) Zdjęcie starej natury (4:17–22)
  • c) Założenie nowej natury (4:23–24)
  • 2. Szczegółowe sugestie (4:25 – 6:9)
  • a) Różne tematy (4:25 – 5:20)
  • b) Życie w gospodarstwie domowym (5:21 – 6:9)
  • 3. Końcowe napomnienia (6:10–20)
  • a) Nałożyć całą zbroję Bożą (6:10–17)
  • b) Modlić się w duchu (6:18–20)
  • III. Zakończenie listu
  • A) Rekomendacje dla Tychika (6:21–22)
  • B) Błogosławieństwo (6:23–24)

Uwagi

  1. ↑ Wariantu „w Efezie” (ἐν Ἐφέσῳ) nie zawierają: \mathfrak{P}^{46}, א*, B*, 424c, 1739.

Przypisy

  1. ↑ A. Jankowski: Listy więzienne św. Pawła. Wstęp, przekład, komentarz, Poznań 1962, „Pismo Święte Nowego Testamentu” t. 8, s. 347, przypis 26.
  2. ↑ H. W. Hoehner, Ephesians: An Exegetical Commentary, Baker Academic 2002, s. 20.
  3. ↑ List do Kościoła w Koryncie 46, 6.
  4. ↑ Ignacy do Kościoła w Efezie 1, 1; 9 1; 12, 2. Ignacy do Polikarpa 5, 1; 6, 2.
  5. ↑ cytat za: A. Jankowski, op., cit. 346.
  6. ↑ A. Skevington Wood, Ephesian [w:] „Expositor's Bible Commentary” pod red. F. E. Gaebelein, Zondervan 1976–1992, CD–ROM.
  7. ↑ F. W. Beare mówi o 82. Johnson podaje liczbę około 100, w tym 40, które występują tylko w Liście do Efezjan (G. W. Barker: „Ephesians, Letter of Paul to The” [w:] „The Zondervan Pictorial Encyclopedia of The Bible”, pod red. Merrill C. Tenney, Zondervan 1975, 1976, CD–ROM).
  8. ↑ P. J. Kobelski: List do Efezjan, op., cit., ss. 1383–1389.
  9. ↑ Przegląd stanowisk badawczych na ten temat – zob. A. Jankowski, op., cit., ss. 335–342.
  10. ↑ V. P. Furnish: Ephesians, Epistle to The [w:] „The Anchor Bible Dictionary”, pod red. D. N. Freedman, New York 1997, CD–ROM.
  11. ↑ P. J. Kobelski: List do Efezjan, op., cit., s. 1390.
  12. ↑ C. S. Keener: Komentarz historyczno–kulturowy do Nowego Testamentu, Warszawa 2000, s. 416.
  13. ↑ Zob. Religia. Encyklopedia PWN, T. 9.
  14. ↑ Ten i następne cytaty za: Biblia Tysiąclecia, wydanie V.
  15. ↑ C. E. Arnold: Ephesians, Letters to The [w:] „Dictionary of Paul and His Letters” pod red. G. F. Hawthorne, R. P. Martin, InterVarsity Press 1998, CD–ROM.
  16. ↑ Podano wg: V. P. Furnish, Ephesians, Epistle to The, op., cit.

Zobacz też [edytuj]

Linki zewnętrzne [edytuj]

Wikisource-logo.svg
Zobacz w Wikiźródłach tekst
Listu do Efezjan (Biblia Gdańska)
p • d • e
Listy św. Pawła – Corpus Paulinum
Listy wielkie
Listy więzienne
List do Efezjan (Ef) • List do Filipian (Flp) • List do Kolosan (Kol) • List do Filemona (Flm)
Listy pasterskie
List anonimowy
Biblia w polskiej Wikipedii – portal
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=List_do_Efezjan&oldid=36315065”