Luca Giordano

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Luca Giordano
Luca giordano.jpg
Autoportret (ok. 1692)
Data i miejsce urodzenia 18 października 1634 Neapol
Data i miejsce śmierci 12 stycznia 1705 Neapol
Dziedzina sztuki Malarstwo, rysunek
Styl barok
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Upadek zbuntowanych aniołów (1666)
Św. Magdalena pokutująca (1660-65)
Triumf Medyceuszy w chmurach Olimpu, fresk (1684-86)
Stworzenie człowieka, fresk (1684-86)

Luca Giordano, hiszp. Lucas Jordán (ur. 18 października 1634 w Neapolu, zm. 12 stycznia 1705 w Neapolu) – eklektyczny włoski malarz i rysownik epoki baroku. Działał w wielu miejscach, był m.in. malarzem nadwornym króla Hiszpanii Karola II.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Początkowo terminował u Jusepe de Ribery, a potem kształcił się pod kierunkiem Pietra da Cortony. Znany był z bardzo szybkiego tworzenia swoich prac, umiejętności naśladowania stylu innych malarzy i łączenia stylu rzymskiego i weneckiego w malarstwie.

W 1692 został wezwany na dwór Carlosa Nawiedzonego do Madrytu. Przydzielono mu pracę nad dekoracją sklepień głównej klatki schodowej oraz bazyliki w pałacu w Eskurialu (1692-1694), następnie malował gabinet i sypialnię królewską w pałacu w Aranjuez. Później, około 1697, rozpoczął prace nad sklepieniem sali balowej pałacu Buen Retiro w Madrycie. W roku następnym dekorował sklepienie zakrystii katedry w Toledo (1698), by w 1699 ponownie dostać zatrudnienie od króla, tym razem przy dekoracji kaplicy królewskiej Alkazaru w Madrycie i kaplicy Portugalczyków św. Antoniego (San Antonio de los Portugueses), również w Madrycie.

Wybuch wojny sukcesyjnej po śmierci Carlosa Nawiedzonego, zmusił artystę do powrotu do rodzinnego Neapolu w 1702. Zmarł tam w 1705.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Był malarzem bardzo płodnym. Pozostawił ok. 5000 obrazów, przeważnie dużych rozmiarów. Zyskał przydomek Luca fa presto (Luca szybko pracujący). Wykonanie fresków w kopule skarbca San Martino w Neapolu zajęło mu łącznie zaledwie 48 godz. Łatwo ulegał wpływom i przejawiał ogromną zręczność w naśladowaniu innych. Studiował i kopiował m.in. takich mistrzów jak: Pietro da Cortona, Jusepe de Ribera, Paolo Veronese, Tycjan, Rafael Santi, Guido Reni, a także Albrecht Dürer, Rembrandt, i Peter Paul Rubens

Koncentrował się głównie na tematyce religijnej, choć malował również obrazy mitologiczne, historyczne i portrety. Jego pierwsze dzieła (1650-54) utrzymane są w duchu caravaggionizmu, ale są bardziej nasycone migotliwym światłem. Dzieła powstałe po 1677 r. odznaczają się wirtuozerią kompozycyjną, rozległą przestrzenią oraz dużą liczbą postaci w gwałtownych niespokojnych ruchach.

Odegrał wielką rolę w rozwoju monumentalnego malarstwa barokowego. Wykonał wiele fresków, m.in.: w kopule S. Brigida w Neapolu (1682), w Palazzo Medici-Riccardi we Florencji (1682-83), w kościele w Escorialu (1692-4), na sklepieniu zakrystii katedry w Toledo (1697-1700) oraz w kopule skarbca w Certosa di San Martino w Neapolu (1704) .

W Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje się przypisywana mu lub jego szkole Komunia Apostołów.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Obrazy religijne[edytuj | edytuj kod]

  • Abraham wypędzający Hagarok. 1660, 150 × 203 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Dawid z głową Goliata1702-1704, 102 × 128 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Dobry Samarytaninok. 1650, 136 × 166 cm, Musée des Beaux-Arts, Rouen
  • Ecce Homo1659-60, 158 × 155 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
  • Lot z córkami1660-65, 152 × 204 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Madonna z Dzieciątkiem1661, 76 × 65,5 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk
  • Madonna z Dzieciątkiemok. 1665, 207 × 155 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Matka Boża Różańcowa1657, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Michał Archaniołok. 1663, 198 × 147 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Oślica Balaama1666-67, 207 × 294 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Pokłon pasterzyok. 1688, 115 × 136 cm, Luwr, Paryż
  • Sen Salomonaok. 1693, 245 × 361 cm, Prado, Madryt
  • Św Sebastian opatrywany przez Irenę1650-55, 152 × 127 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin
  • Św. Hieronim1650-54, 77 × 63 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Ukrzyżowanie św. Piotraok. 1660, 196 × 258 cm, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
  • Ukrzyżowanie św. Piotra1692, 196 × 258 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Upadek zbuntowanych aniołów1666, 419 × 283 cm, Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu
  • Wesele w Kanie ok. 1663, 80,5 × 100 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Wypędzenie przekupniów ze świątyniok. 1675, 198 × 261 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Zdjęcie z krzyża 1690, 100 × 77 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk
  • Zmartwychwstaniepo 1665, 114 × 116 cm, Rezidenzgalerie, Salzburg
  • Zwiastowanie1672, 236 × 170 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork

Obrazy mitologiczne[edytuj | edytuj kod]

  • Apollo i Marsjaszok. 1660, 205 × 259 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Bachus a Ariadna1680-1685, 263 × 180 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Diana i Endymion1675-1680, 149 × 164 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Kuźnia Wulkanaok. 1660, 193 × 152 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Mars i Wenus przyłapani przez Wulkana232 × 182 cm, Akademie der Bildenden Künste, Wiedeń
  • Młody śpiący Bachus1681-1683, 247 × 329 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Perseusz zamienia Fineusa i jego zwolenników w kamienie285 × 366 cm, National Gallery w Londynie
  • Porwanie Europy1675-1677, 205 × 304 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Porwanie Sabinekok. 1680, 257 × 315 cm, National Gallery Of Australia, Canberra
  • Sąd Parysa1681-83, 247 × 326 cm,, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Sąd Parysa232 × 182 cm, Akademie der Bildenden Künste, Wiedeń
  • Tarkwiniusz i Lukrecja135 × 185 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Triumf Galatei1675-1677, 207 × 310 cm,, Ermitaż, Sankt Petersburg

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Alegoria Wielkodusznościok. 1670, 180.3 × 180.3 cm, J. Paul Getty Museum, Malibu
  • Archimedes1650-53, 123 × 99 cm, Gemaldegalerie, Berlin
  • Autoportret72,5 × 57,5, Galeria Uffizi, Florencja
  • Euklides1650-53, 115 × 99 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Jaskinia Wiecznościok. 1685, 73,1 × 87,5 cm, National Gallery w Londynie
  • Śmierć Seneki1684-85, 155 × 188 cm, Luwr, Paryż
  • Śmierć Seneki1698-1700, 150 × 227 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Marian Lewko, Giordano Luca, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 5, Lublin: Tow. nauk. KUL, 1989.
  • Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 2, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 83-60688-16-8

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]