Luca Giordano

Luca Giordano
Autoportret (ok. 1692)
Data i miejsce urodzenia	18 października 1634 Neapol
Data i miejsce śmierci	12 stycznia 1705 Neapol
Dziedzina sztuki	Malarstwo, rysunek
Styl	barok
Galeria w Wikimedia Commons

Upadek zbuntowanych aniołów (1666)

Św. Magdalena pokutująca (1660-65)

Triumf Medyceuszy w chmurach Olimpu, fresk (1684-86)

Stworzenie człowieka, fresk (1684-86)

Luca Giordano, hiszp. Lucas Jordán (ur. 18 października 1634 w Neapolu, zm. 12 stycznia 1705 w Neapolu) – eklektyczny włoski malarz i rysownik epoki baroku. Działał w wielu miejscach, był m.in. malarzem nadwornym króla Hiszpanii Karola II.

Życie

Początkowo terminował u Jusepe de Ribery, a potem kształcił się pod kierunkiem Pietra da Cortony. Znany był z bardzo szybkiego tworzenia swoich prac, umiejętności naśladowania stylu innych malarzy i łączenia stylu rzymskiego i weneckiego w malarstwie.

W 1692 został wezwany na dwór Carlosa Nawiedzonego do Madrytu. Przydzielono mu pracę nad dekoracją sklepień głównej klatki schodowej oraz bazyliki w pałacu w Eskurialu (1692-1694), następnie malował gabinet i sypialnię królewską w pałacu w Aranjuez. Później, około 1697, rozpoczął prace nad sklepieniem sali balowej pałacu Buen Retiro w Madrycie. W roku następnym dekorował sklepienie zakrystii katedry w Toledo (1698), by w 1699 ponownie dostać zatrudnienie od króla, tym razem przy dekoracji kaplicy królewskiej Alkazaru w Madrycie i kaplicy Portugalczyków św. Antoniego (San Antonio de los Portugueses), również w Madrycie.

Wybuch wojny sukcesyjnej po śmierci Carlosa Nawiedzonego, zmusił artystę do powrotu do rodzinnego Neapolu w 1702. Zmarł tam w 1705.

Twórczość

Był malarzem bardzo płodnym. Pozostawił ok. 5000 obrazów, przeważnie dużych rozmiarów. Zyskał przydomek Luca fa presto (Luca szybko pracujący). Wykonanie fresków w kopule skarbca San Martino w Neapolu zajęło mu łącznie zaledwie 48 godz. Łatwo ulegał wpływom i przejawiał ogromną zręczność w naśladowaniu innych. Studiował i kopiował m.in. takich mistrzów jak: Pietro da Cortona, Jusepe de Ribera, Paolo Veronese, Tycjan, Rafael Santi, Guido Reni, a także Albrecht Dürer, Rembrandt, i Peter Paul Rubens

Koncentrował się głównie na tematyce religijnej, choć malował również obrazy mitologiczne, historyczne i portrety. Jego pierwsze dzieła (1650-54) utrzymane są w duchu caravaggionizmu, ale są bardziej nasycone migotliwym światłem. Dzieła powstałe po 1677 r. odznaczają się wirtuozerią kompozycyjną, rozległą przestrzenią oraz dużą liczbą postaci w gwałtownych niespokojnych ruchach.

Odegrał wielką rolę w rozwoju monumentalnego malarstwa barokowego. Wykonał wiele fresków, m.in.: w kopule S. Brigida w Neapolu (1682), w Palazzo Medici-Riccardi we Florencji (1682-83), w kościele w Escorialu (1692-4), na sklepieniu zakrystii katedry w Toledo (1697-1700) oraz w kopule skarbca w Certosa di San Martino w Neapolu (1704) .

W Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje się przypisywana mu lub jego szkole Komunia Apostołów.

Wybrane dzieła

Obrazy religijne

• Abraham wypędzający Hagar - ok. 1660, 150 x 203 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
• Dawid z głową Goliata- 1702-04, 102 x 128 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
• Dobry Samarytanin - ok. 1650, 136 x 166 cm, Musée des Beaux-Arts, Rouen
• Ecce Homo - 1659-60, 158 x 155 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
• Lot z córkami - 1660-65, 152 x 204 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
• Madonna z Dzieciątkiem - 1661, 76 x 65,5 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk
• Madonna z Dzieciątkiem - ok. 1665, 207 x 155 cm, Gemäldegalerie, Berlin
• Matka Boża Różańcowa - 1657, Museo di Capodimonte, Neapol
• Michał Archanioł - ok. 1663, 198 x 147 cm, Gemäldegalerie, Berlin
• Oślica Balaama - 1666-67, 207 x 294 cm, Gemäldegalerie, Berlin
• Pokłon pasterzy - ok. 1688, 115 x 136 cm, Luwr, Paryż
• Sen Salomona - ok. 1693, 245 x 361 cm, Prado, Madryt
• Św Sebastian opatrywany przez Irenę - 1650-55, 152 x 127 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin
• Św. Hieronim - 1650-54, 77 x 63 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
• Ukrzyżowanie św. Piotra - ok. 1660, 196 x 258 cm, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
• Ukrzyżowanie św. Piotra - 1692, 196 x 258 cm, , Museo di Capodimonte, Neapol
• Upadek zbuntowanych aniołów - 1666, 419 x 283 cm, Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu
• Wesele w Kanie ok. 1663, 80,5 x 100 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
• Wypędzenie przekupniów ze świątyni - ok. 1675, 198 x 261 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
• Zdjęcie z krzyża 1690, 100 x 77 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk
• Zmartwychwstanie - po 1665, 114 x 116 cm, Rezidenzgalerie, Salzburg
• Zwiastowanie - 1672, 236 x 170 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork

Obrazy mitologiczne

• Apollo i Marsjasz - ok. 1660, 205 x 259 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
• Bachus a Ariadna - 1680-85, 263 x 180 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
• Diana i Endymion - 1675-80, 149 x 164 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Kuźnia Wulkana - ok. 1660, 193 x 152 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg
• Mars i Wenus przyłapani przez Wulkana - 232 x 182 cm, Akademie der Bildenden Künste, Wiedeń
• Młody śpiący Bachus - 1681-83, 247 x 329 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg
• Perseusz zamienia Fineusa i jego zwolenników w kamienie - 285 x 366 cm, National Gallery w Londynie
• Porwanie Europy - 1675-77, 205 x 304 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
• Porwanie Sabinek - ok. 1680, 257 x 315 cm, National Gallery Of Australia, Canberra
• Sąd Parysa - 1681-83, 247 x 326 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg
• Sąd Parysa - 232 x 182 cm, Akademie der Bildenden Künste, Wiedeń
• Tarkwiniusz i Lukrecja - 135 x 185 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
• Triumf Galatei - 1675-77, 207 x 310 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg

Inne

• Alegoria Wielkoduszności - ok. 1670, 180.3 x 180.3 cm, J. Paul Getty Museum, Malibu
• Archimedes - 1650-53, 123 x 99 cm, Gemaldegalerie, Berlin
• Autoportret - 72,5 x 57,5, Galeria Uffizi, Florencja
• Euklides - 1650-53, 115 x 99 cm, Gemäldegalerie, Berlin
• Jaskinia Wieczności - ok. 1685, 73.1 x 87.5 cm, National Gallery w Londynie
• Śmierć Seneki - 1684-85, 155 x 188 cm, Luwr, Paryż
• Śmierć Seneki - 1698-1700, 150 x 227 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie

Bibliografia

• Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3
• Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
• Marian Lewko, Giordano Luca, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 5, Lublin: Tow. nauk. KUL, 1989.
• Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9
• Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 2, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 83-60688-16-8

Bibliografia

• El Casón del Buen Retiro