Luca Giordano

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Luca Giordano
Luca giordano.jpg
Autoportret (ok. 1692)
Data i miejsce urodzenia 18 października 1634 Neapol
Data i miejsce śmierci 12 stycznia 1705 Neapol
Dziedzina sztuki Malarstwo, rysunek
Styl barok
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Upadek zbuntowanych aniołów (1666)
Św. Magdalena pokutująca (1660-65)
Triumf Medyceuszy w chmurach Olimpu, fresk (1684-86)
Stworzenie człowieka, fresk (1684-86)

Luca Giordano, hiszp. Lucas Jordán (ur. 18 października 1634 w Neapolu, zm. 12 stycznia 1705 w Neapolu) – eklektyczny włoski malarz i rysownik epoki baroku. Działał w wielu miejscach, był m.in. malarzem nadwornym króla Hiszpanii Karola II.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Początkowo terminował u Jusepe de Ribery, a potem kształcił się pod kierunkiem Pietra da Cortony. Znany był z bardzo szybkiego tworzenia swoich prac, umiejętności naśladowania stylu innych malarzy i łączenia stylu rzymskiego i weneckiego w malarstwie.

W 1692 został wezwany na dwór Carlosa Nawiedzonego do Madrytu. Przydzielono mu pracę nad dekoracją sklepień głównej klatki schodowej oraz bazyliki w pałacu w Eskurialu (1692-1694), następnie malował gabinet i sypialnię królewską w pałacu w Aranjuez. Później, około 1697, rozpoczął prace nad sklepieniem sali balowej pałacu Buen Retiro w Madrycie. W roku następnym dekorował sklepienie zakrystii katedry w Toledo (1698), by w 1699 ponownie dostać zatrudnienie od króla, tym razem przy dekoracji kaplicy królewskiej Alkazaru w Madrycie i kaplicy Portugalczyków św. Antoniego (San Antonio de los Portugueses), również w Madrycie.

Wybuch wojny sukcesyjnej po śmierci Carlosa Nawiedzonego, zmusił artystę do powrotu do rodzinnego Neapolu w 1702. Zmarł tam w 1705.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Był malarzem bardzo płodnym. Pozostawił ok. 5000 obrazów, przeważnie dużych rozmiarów. Zyskał przydomek Luca fa presto (Luca szybko pracujący). Wykonanie fresków w kopule skarbca San Martino w Neapolu zajęło mu łącznie zaledwie 48 godz. Łatwo ulegał wpływom i przejawiał ogromną zręczność w naśladowaniu innych. Studiował i kopiował m.in. takich mistrzów jak: Pietro da Cortona, Jusepe de Ribera, Paolo Veronese, Tycjan, Rafael Santi, Guido Reni, a także Albrecht Dürer, Rembrandt, i Peter Paul Rubens

Koncentrował się głównie na tematyce religijnej, choć malował również obrazy mitologiczne, historyczne i portrety. Jego pierwsze dzieła (1650-54) utrzymane są w duchu caravaggionizmu, ale są bardziej nasycone migotliwym światłem. Dzieła powstałe po 1677 r. odznaczają się wirtuozerią kompozycyjną, rozległą przestrzenią oraz dużą liczbą postaci w gwałtownych niespokojnych ruchach.

Odegrał wielką rolę w rozwoju monumentalnego malarstwa barokowego. Wykonał wiele fresków, m.in.: w kopule S. Brigida w Neapolu (1682), w Palazzo Medici-Riccardi we Florencji (1682-83), w kościele w Escorialu (1692-4), na sklepieniu zakrystii katedry w Toledo (1697-1700) oraz w kopule skarbca w Certosa di San Martino w Neapolu (1704) .

W Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje się przypisywana mu lub jego szkole Komunia Apostołów.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Obrazy religijne[edytuj | edytuj kod]

  • Abraham wypędzający Hagar - ok. 1660, 150 x 203 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Dawid z głową Goliata- 1702-04, 102 x 128 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Dobry Samarytanin - ok. 1650, 136 x 166 cm, Musée des Beaux-Arts, Rouen
  • Ecce Homo - 1659-60, 158 x 155 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
  • Lot z córkami - 1660-65, 152 x 204 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Madonna z Dzieciątkiem - 1661, 76 x 65,5 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk
  • Madonna z Dzieciątkiem - ok. 1665, 207 x 155 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Matka Boża Różańcowa - 1657, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Michał Archanioł - ok. 1663, 198 x 147 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Oślica Balaama - 1666-67, 207 x 294 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Pokłon pasterzy - ok. 1688, 115 x 136 cm, Luwr, Paryż
  • Sen Salomona - ok. 1693, 245 x 361 cm, Prado, Madryt
  • Św Sebastian opatrywany przez Irenę - 1650-55, 152 x 127 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin
  • Św. Hieronim - 1650-54, 77 x 63 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Ukrzyżowanie św. Piotra - ok. 1660, 196 x 258 cm, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
  • Ukrzyżowanie św. Piotra - 1692, 196 x 258 cm, , Museo di Capodimonte, Neapol
  • Upadek zbuntowanych aniołów - 1666, 419 x 283 cm, Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu
  • Wesele w Kanie ok. 1663, 80,5 x 100 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Wypędzenie przekupniów ze świątyni - ok. 1675, 198 x 261 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Zdjęcie z krzyża 1690, 100 x 77 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk
  • Zmartwychwstanie - po 1665, 114 x 116 cm, Rezidenzgalerie, Salzburg
  • Zwiastowanie - 1672, 236 x 170 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork

Obrazy mitologiczne[edytuj | edytuj kod]

  • Apollo i Marsjasz - ok. 1660, 205 x 259 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Bachus a Ariadna - 1680-85, 263 x 180 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Diana i Endymion - 1675-80, 149 x 164 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Kuźnia Wulkana - ok. 1660, 193 x 152 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Mars i Wenus przyłapani przez Wulkana - 232 x 182 cm, Akademie der Bildenden Künste, Wiedeń
  • Młody śpiący Bachus - 1681-83, 247 x 329 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Perseusz zamienia Fineusa i jego zwolenników w kamienie - 285 x 366 cm, National Gallery w Londynie
  • Porwanie Europy - 1675-77, 205 x 304 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Porwanie Sabinek - ok. 1680, 257 x 315 cm, National Gallery Of Australia, Canberra
  • Sąd Parysa - 1681-83, 247 x 326 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Sąd Parysa - 232 x 182 cm, Akademie der Bildenden Künste, Wiedeń
  • Tarkwiniusz i Lukrecja - 135 x 185 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Triumf Galatei - 1675-77, 207 x 310 cm, , Ermitaż, Sankt Petersburg

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Alegoria Wielkoduszności - ok. 1670, 180.3 x 180.3 cm, J. Paul Getty Museum, Malibu
  • Archimedes - 1650-53, 123 x 99 cm, Gemaldegalerie, Berlin
  • Autoportret - 72,5 x 57,5, Galeria Uffizi, Florencja
  • Euklides - 1650-53, 115 x 99 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Jaskinia Wieczności - ok. 1685, 73.1 x 87.5 cm, National Gallery w Londynie
  • Śmierć Seneki - 1684-85, 155 x 188 cm, Luwr, Paryż
  • Śmierć Seneki - 1698-1700, 150 x 227 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Marian Lewko, Giordano Luca, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 5, Lublin: Tow. nauk. KUL, 1989.
  • Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 2, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 83-60688-16-8

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]