Jusepe de Ribera

Jusepe (José) de Ribera
José de Ribera, Lo Spagnoletto
Data i miejsce urodzenia	12 stycznia 1591 Xàtiva, Hiszpania
Data i miejsce śmierci	2 września 1652 Neapol, Włochy
Narodowość	hiszpańska
Dziedzina sztuki	malarstwo, portret
Styl	barok
Galeria w Wikimedia Commons

Pijany Sylen (1626)

Męczeństwo św. Filipa (1639)

Św. Franciszek z Asyżu (1642)

Kobieta z brodą (1631)

Jusepe lub José de Ribera, zw. Lo Spagnoletto – hiszpański malarz i grafik okresu baroku.

Był synem szewca. Miał 2 braci – Jeromira i Juana. Niewiele wiadomo o jego młodości spędzonej w Walencji. Naukę malarstwa rozpoczął w wieku 12-13 lat, prawdopodobnie u Francisca Ribalty, który posiadał renomowaną pracownię w Walencji. Ok. 1610 opuścił Hiszpanię i udał się do Włoch. Pewny jest jego pobyt w Parmie i Bolonii w 1611. W latach 1613-1616 zamieszkiwał w Rzymie. W listopadzie 1616 przeniósł się do Neapolu. Wkrótce ożenił się z 15-letnią Cateriną Azzolino, córką malarza. Z tego związku urodziło się 5 dzieci: Antoine Simon, Marguerite, Ana, François Antoine i Marie Françoise. Jako nadworny malarz księcia Osuna miał zapewnione wysokie dochody. Swoje obrazy sygnował ”Valenciano” lub ”Jusepe de Ribera lo spagnolo”. Z powodu niskiego wzrostu Włosi nazywali go Lo Spagnoletto (Maleńki Hiszpan). W 1621 wicekrólem Neapolu został książę Alba, który nie był admiratorem twórczości Ribery. Malarz otrzymywał mało zamówień. Braki finansowe nadrabiał specjalizując się w grawerstwie. Coraz bardziej pociągały go też rysunek i kompozycje graficzne (gł. akwaforta). W 1626 udał się do Rzymu, gdzie z rąk papieża Urbana VIII odebrał w Bazylice św. Piotra Krzyż Orderu Rycerzy Chrystusowych. Został też przyjęty do Akademii św. Łukasza. Stawał się coraz bardziej sławny. Diego Velasquez, kilkakrotnie odwiedzający Neapol, nabył jego obrazy do pałacu w Escorialu. W 1637 opat kartuzji San Marino złożył u niego duże zamówienie na wystrój kościoła. Pracy tej poświęcił ostatnie lata życia. Od 1643 cierpiał na nadciśnienie, powodujące częściowy paraliż.

Malował sceny religijne, mitologiczne i rodzajowe. Wzorował się na Caravaggiu, z którym spotkał się dwukrotnie. Studiował malarstwo Rafaela i Carraccich. Malował przede wszystkim starców o wychudzonych ciałach, świętych męczenników – ujętych w gwałtownych ruchach, o twarzach noszących znamiona przerażenia lub spokojnie oczekujących na męczeństwo. W późniejszym okresie twórczości, być może pod wpływem Domenichina, Guida Reniego i Rubensa, znacznie rozjaśnił paletę i zaczął stosować swobodniejsze pociągnięcia pędzla oraz bardziej złożone kompozycje.

Jego uczniami byli m.in.: Salvatore Rosa, Aniello Falcone, naśladowcą – Luca Giordano.

Wybrane dzieła

• Chrystus wyszydzany – 1616–1620, Pinakoteka Brera, Mediolan
• Pijany Sylen – (1626) – Neapol, Museo di Capodimonte,
• Św. Hieronim i wizja anioła – (1626) – Neapol Museo di Capodimonte,
• Św. Hieronim z aniołem – (1626) – Petersburg, Ermitaż,
• Męczeństwo św. Andrzeja – (1628) – Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie,
• Portret Sylena – (1629-1633) – Madryt, Prado,
• Archimedes – (1630) – Madryt, Prado,
• Chrzest Chrystusa – (ok. 1630) – Nancy, Musée des Beaux-Arts,
• Św. Andrzej – (1630-1632) – Madryt, Prado,
• Dotyk (Portret niewidomego rzeźbiarza Gambarsiego) – (1632) – Madryt, Prado,
• Święta Trójca – (1635-1636) – Madryt, Prado,
• Diogenes z latarnią – (1635-1637) – Drezno, Gemaeldegalerie,
• Pojedynek kobiet – (1636) – Madryt, Prado,
• Apollo i Marsjasz – 1637 Neapol, Museo Nazionale di San Martino,
• Apollo obdziera Marsjasza ze skóry – 1637 Bruksela, Musées des Beaux-Arts,
• Błogosławieństwo Jakuba – (1637) – Madryt, Prado,
• Wenus i Adonis – (1637) –Rzym, Galleria Nazionale d’Arte Antica,
• Stara lichwiarka – (1638) – Madryt, Prado,
• Męczeństwo świętego Filipa – (1639) – Madryt, Prado,
• Sen Jakuba – (1639) – Madryt, Prado,
• Uwolnienie św. Piotra – (1639) – Madryt, Prado,
• Św. Agnieszka w więzieniu – (1641) –Drezno,Gemaeldegalerie,
• Święta Agnieszka – (1641) – Drezno, Gemaeldegalerie,
• Święty Antoni Pustelnik – 1647, olej na płótnie 75 × 64 cm, Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie
• Kulawy chłopiec – (1642) – Paryż, Luwr,
• Św. Franciszek z Asyżu – (1642) – San Lorenzo de El Escorial, Escorial,
• Pokłon pasterzy – (1650) – Paryż, Luwr,
• Wizja Baltazara – (1650) – Mediolan, Quadreria Arcivescovile,
• Św. Sebastian – (1651) – Neapol, Museo di Capodimonte,
• Portret Magdaleny Ventura (Kobieta z brodą) – Toledo, Hospital de Tavera,

Bibliografia

• Lionel Dax, Jusepe de Ribera, Wrocław: Eaglemoss Polska, 2001 (Wielcy Malarze ; nr 153).