Mononukleoza zakaźna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mononukleoza zakaźna
Mononucleosis infectiosa
ICD-10 B27
B27.0 Mononukleoza wywołana przez wirusa opryszczki typ gamma
B27.1 Mononukleoza cytomegalowirusowa
B27.9 Mononukleoza zakaźna, nie określona
Migdałki zajęte w mononukleozie

Mononukleoza zakaźna (łac. Mononucleosis infectiosa, inne nazwy: gorączka gruczołowa, angina monocytowa, choroba Pfeiffera, choroba pocałunków) to zakaźna choroba wirusowa występująca najczęściej w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Spowodowana jest pierwotną infekcją wirusem Epsteina-Barr (EBV). Istotą choroby jest podlegający samoczynnemu zahamowaniu proces limfoproliferacyjny. Zakażenie następuje przez ślinę (dlatego potocznie zwana jest często "chorobą pocałunków"), ale może nastąpić także innymi drogami (np. drogą kropelkową, poprzez przetoczenie krwi). Okres wylęgania wynosi 30-50 dni[1], a zaraźliwość utrzymuje się przeważnie do 5 dni od pojawienia się wysokiej gorączki, ale wirus EBV może utrzymywać się w ślinie osoby, która była chora, do pół roku[2]. Choroba pozostawia trwałą odporność.

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Cross reaction rash
Wysypka u osoby chorej na mononukleozę zakaźną po podaniu amoksycyliny/ampicyliny

Choroba objawia się bólami głowy, złym samopoczuciem, utratą łaknienia, apatią, rozkojarzeniem, przewlekłym zmęczeniem, ogólnym osłabieniem. Po czym pojawia się gorączka, która z reguły wynosi trzydzieści osiem - trzydzieści dziewięć stopni Celsjusza. Utrzymuje się ona przeważnie od dwóch dni do miesiąca i dłużej. Tuż przed jej wystąpieniem, w trakcie, rzadziej po jej spadku następuje powiększenie węzłów chłonnych, przede wszystkim na szyi i z tyłu głowy oraz angina. Stałym objawem jest również powiększenie śledziony i wątroby. Obrzęk śledziony może być tak duży, że niewielki uraz doprowadza do jej pęknięcia. W wątrobie dochodzi niekiedy do jej stanu zapalnego i wtedy występuje żółtaczka. Typowym, jest także obrzęk powiek. Czasami w przebiegu mononukleozy może dochodzić do zapalenia płuc lub powikłań nerwowych, takich jak zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, czy też nerwów obwodowych. Bardzo często występują punkcikowate, krwotoczne plamki na granicy podniebienia miękkiego i twardego. W okresie zdrowienia może pojawić się zespół przewlekłego zmęczenia (ang. chronic fatigue syndrome), charakteryzujący się trudnościami w koncentracji, uczuciem ciągłego zmęczenia, obniżeniem aktywności życiowej. W niektórych badaniach wykazano, że u 80–90% osób z mononukleozą, którym podano antybiotyk, występuje rozsiana, czerwona wysypka[3].

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Wymaz krwi pacjenta z mononukleozą zakaźną ukazujący reaktywne (atypowe) limfocyty

W morfologii krwi obwodowej stwierdza się leukocytozę (10–20 tys./mm³) z limfocytozą i limfocytami atypowymi, > 10% ogólnej liczby krwinek białych. Często stwierdza się wzrost aktywności aminotransferaz. Rutynowa diagnostyka serologiczna opiera się nadal na obecności w surowicy krwi przeciwciał heterofilnych (odczyn Paula-Bunnella-Davidsohna). U dzieci, zwłaszcza poniżej 5 roku życia, przeciwciała heterofilne wykrywa się znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Obecnie u dzieci bada się przeciwciała swoiste, zwykle przeciwko antygenowi kapsydowemu (anty VCA) w klasie IgM.

W diagnostyce różnicowej należy uwzględniać cytomegalię oraz ostrą chorobę retrowirusową, która jest następstwem zakażenia wirusem HIV, i której objawy są bardzo podobne do mononukleozy.

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Poważne powikłania występują w mniej niż 5% przypadków[4][5]:

Chorobę inaczej znoszą dzieci, inaczej dorośli. Wraz z wiekiem organizm gorzej radzi sobie z chorobą i dłużej się po niej regeneruje. Mononukleoza upośledza odporność, dlatego chory narażony jest w późniejszym czasie na liczne infekcje oraz wnikanie patogenów (np. gronkowca złocistego)[potrzebne źródło].

Onkogenność EBV[edytuj | edytuj kod]

Po przebyciu zakażenia pierwotnego wirus EB zostaje w ustroju w postaci latentnej. Miejscem latencji są limfocyty B, komórki nabłonka jamy ustnej i gardła, migdałki podniebienne. Reaktywacja EBV może prowadzić do monoklonalnej, niekontrolowanej limfoproliferacji. Uważa się, że EBV ma potencjał onkogenny i może mieć związek z ziarnicą złośliwą, chłoniakiem Burkitta[6][7], rakiem migdałków podniebiennych i ślinianek przyusznych oraz chłoniakami ośrodkowego układu nerwowego u chorych z AIDS i biorców przeszczepów.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Nie ma swoistego leczenia. Chorobę można leczyć jedynie objawowo[8]: leżenie w łóżku, leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, dieta bogata w witaminy. W przypadkach z nasiloną obturacją górnych dróg oddechowych, małopłytkowością, powikłaniami neurologicznymi stosuje się kortykosterydy. Nie ma szczepionki przeciwko tej chorobie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. J. Cozad. Infectious mononucleosis.. „Nurse Pract”. 21 (3), s. 14-6, 23, 27-8, Mar 1996. PMID 8710247. 
  2. Mononukleoza zakaźna – choroba pocałunków – dbam o zdrowie. [dostęp 2010-01-24].
  3. BM. Kagan. Ampicillin rash.. „West J Med”. 126 (4), s. 333–5, Apr 1977. PMID 855325. 
  4. HB. Jenson. Acute complications of Epstein-Barr virus infectious mononucleosis.. „Curr Opin Pediatr”. 12 (3), s. 263-8, Jun 2000. PMID 10836164. 
  5. A. Aghenta, A. Osowo, J. Thomas. Symptomatic atrial fibrillation with infectious mononucleosis.. „Can Fam Physician”. 54 (5), s. 695-6, May 2008. PMID 18474702. 
  6. D. Sitki-Green, M. Covington, N. Raab-Traub. Compartmentalization and transmission of multiple epstein-barr virus strains in asymptomatic carriers.. „J Virol”. 77 (3), s. 1840-7, Feb 2003. PMID 12525618. 
  7. V. Hadinoto, M. Shapiro, TC. Greenough, JL. Sullivan i inni. On the dynamics of acute EBV infection and the pathogenesis of infectious mononucleosis.. „Blood”. 111 (3), s. 1420-7, Feb 2008. doi:10.1182/blood-2007-06-093278. PMID 17991806. 
  8. The Merck manual of diagnosis and therapy. Whitehouse Station: Merck Research Laboratories, 2006. ISBN 0-911910-18-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pediatria. Podręcznik do Państwowego Egzaminu Lekarskiego i egzaminu specjalizacyjnego. Anna Dobrzańska, Józef Ryżko (red.). Wrocław: Urban&Partner, 2005, s. 718-719. ISBN 83-89581-25-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.