Mononukleoza zakaźna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mononukleoza zakaźna
Mononucleosis infectiosa
ICD-10 B27
B27.0 Mononukleoza wywołana przez wirusa opryszczki typ gamma
B27.1 Mononukleoza cytomegalowirusowa
B27.9 Mononukleoza zakaźna, nie określona
Migdałki zajęte w mononukleozie

Mononukleoza zakaźna (łac. Mononucleosis infectiosa, inne nazwy: gorączka gruczołowa, angina monocytowa, choroba Pfeiffera, choroba pocałunków) to zakaźna choroba wirusowa występująca najczęściej w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Spowodowana jest pierwotną infekcją wirusem Epsteina-Barr (EBV). Istotą choroby jest podlegający samoczynnemu zahamowaniu proces limfoproliferacyjny. Zakażenie następuje przez drogę kropelkową, poprzez przetoczenie krwi. Okres wylęgania wynosi 30-50 dni[1], a zaraźliwość utrzymuje się przeważnie do 5 dni od pojawienia się wysokiej gorączki, ale wirus EBV może utrzymywać się w ślinie osoby, która była chora, do pół roku[2]. Choroba pozostawia trwałą odporność.

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Cross reaction rash
Wysypka u osoby chorej na mononukleozę zakaźną po podaniu amoksycyliny/ampicyliny

Choroba objawia się bólami głowy, złym samopoczuciem, utratą łaknienia, apatią, rozkojarzeniem, przewlekłym zmęczeniem, ogólnym osłabieniem. Po czym pojawia się gorączka, która z reguły wynosi trzydzieści osiem - trzydzieści dziewięć stopni Celsjusza. Utrzymuje się ona przeważnie od dwóch dni do miesiąca i dłużej. Tuż przed jej wystąpieniem, w trakcie, rzadziej po jej spadku następuje powiększenie węzłów chłonnych, przede wszystkim na szyi i z tyłu głowy oraz angina. Stałym objawem jest również powiększenie śledziony i wątroby. Obrzęk śledziony może być tak duży, że niewielki uraz doprowadza do jej pęknięcia. W wątrobie dochodzi niekiedy do jej stanu zapalnego i wtedy występuje żółtaczka. Typowym, jest także obrzęk powiek. Czasami w przebiegu mononukleozy może dochodzić do zapalenia płuc lub powikłań nerwowych, takich jak zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, czy też nerwów obwodowych. Bardzo często występują punkcikowate, krwotoczne plamki na granicy podniebienia miękkiego i twardego. W okresie zdrowienia może pojawić się zespół przewlekłego zmęczenia (ang. chronic fatigue syndrome), charakteryzujący się trudnościami w koncentracji, uczuciem ciągłego zmęczenia, obniżeniem aktywności życiowej. W niektórych badaniach wykazano, że u 80–90% osób z mononukleozą, którym podano antybiotyk, występuje rozsiana, czerwona wysypka[3].

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Wymaz krwi pacjenta z mononukleozą zakaźną ukazujący reaktywne (atypowe) limfocyty

W morfologii krwi obwodowej stwierdza się leukocytozę (10–20 tys./mm³) z limfocytozą i limfocytami atypowymi, > 10% ogólnej liczby krwinek białych. Często stwierdza się wzrost aktywności aminotransferaz. Rutynowa diagnostyka serologiczna opiera się nadal na obecności w surowicy krwi przeciwciał heterofilnych (odczyn Paula-Bunnella-Davidsohna). U dzieci, zwłaszcza poniżej 5 roku życia, przeciwciała heterofilne wykrywa się znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Obecnie u dzieci bada się przeciwciała swoiste, zwykle przeciwko antygenowi kapsydowemu (anty VCA) w klasie IgM.

W diagnostyce różnicowej należy uwzględniać cytomegalię oraz ostrą chorobę retrowirusową, która jest następstwem zakażenia wirusem HIV, i której objawy są bardzo podobne do mononukleozy.

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Poważne powikłania występują w mniej niż 5% przypadków[4][5]:

Chorobę inaczej znoszą dzieci, inaczej dorośli. Wraz z wiekiem organizm gorzej radzi sobie z chorobą i dłużej się po niej regeneruje. Mononukleoza upośledza odporność, dlatego chory narażony jest w późniejszym czasie na liczne infekcje oraz wnikanie patogenów (np. gronkowca złocistego)[potrzebne źródło].

Onkogenność EBV[edytuj | edytuj kod]

Po przebyciu zakażenia pierwotnego wirus EB zostaje w ustroju w postaci latentnej. Miejscem latencji są limfocyty B, komórki nabłonka jamy ustnej i gardła, migdałki podniebienne. Reaktywacja EBV może prowadzić do monoklonalnej, niekontrolowanej limfoproliferacji. Uważa się, że EBV ma potencjał onkogenny i może mieć związek z ziarnicą złośliwą, chłoniakiem Burkitta[6][7], rakiem migdałków podniebiennych i ślinianek przyusznych oraz chłoniakami ośrodkowego układu nerwowego u chorych z AIDS i biorców przeszczepów.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Nie ma swoistego leczenia. Chorobę można leczyć jedynie objawowo[8]: leżenie w łóżku, leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, dieta bogata w witaminy. W przypadkach z nasiloną obturacją górnych dróg oddechowych, małopłytkowością, powikłaniami neurologicznymi stosuje się kortykosterydy. Nie ma szczepionki przeciwko tej chorobie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. J. Cozad. Infectious mononucleosis.. „Nurse Pract”. 21 (3), s. 14-6, 23, 27-8, Mar 1996. PMID 8710247. 
  2. Mononukleoza zakaźna – choroba pocałunków – dbam o zdrowie. [dostęp 2010-01-24].
  3. BM. Kagan. Ampicillin rash.. „West J Med”. 126 (4), s. 333–5, Apr 1977. PMID 855325. 
  4. HB. Jenson. Acute complications of Epstein-Barr virus infectious mononucleosis.. „Curr Opin Pediatr”. 12 (3), s. 263-8, Jun 2000. PMID 10836164. 
  5. A. Aghenta, A. Osowo, J. Thomas. Symptomatic atrial fibrillation with infectious mononucleosis.. „Can Fam Physician”. 54 (5), s. 695-6, May 2008. PMID 18474702. 
  6. D. Sitki-Green, M. Covington, N. Raab-Traub. Compartmentalization and transmission of multiple epstein-barr virus strains in asymptomatic carriers.. „J Virol”. 77 (3), s. 1840-7, Feb 2003. PMID 12525618. 
  7. V. Hadinoto, M. Shapiro, TC. Greenough, JL. Sullivan i inni. On the dynamics of acute EBV infection and the pathogenesis of infectious mononucleosis.. „Blood”. 111 (3), s. 1420-7, Feb 2008. doi:10.1182/blood-2007-06-093278. PMID 17991806. 
  8. The Merck manual of diagnosis and therapy. Whitehouse Station: Merck Research Laboratories, 2006. ISBN 0-911910-18-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pediatria. Podręcznik do Państwowego Egzaminu Lekarskiego i egzaminu specjalizacyjnego. Anna Dobrzańska, Józef Ryżko (red.). Wrocław: Urban&Partner, 2005, s. 718-719. ISBN 83-89581-25-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.