Mordwini

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mordwini (Erzja i Moksza)
Liczebność ogółem
ponad 1.054.000
Regiony zamieszkania
Federacja Rosyjska
Języki
język erzja, język moksza
Główne religie
prawosławie
Pokrewne grupy etniczne
Czeremisi
Grupa kobiet w mordwińskich strojach ludowych

Mordwini (Mordwa) – ludność mówiąca językami ugrofińskimi z grupy języków wołżańskich; zamieszkuje (w rozrzuconych skupiskach) głównie Federację Rosyjską: Republikę Mordwińską oraz Republikę Tatarstanu i obwody: samarski, penzeński, orenburski, niżnonowogrodzki oraz Syberię; także w Azji Środkowej w Armenii i w USA. W 2003 było około 1 054 000 Mordwinów.

Mordwini z Tatarstanu, zwani „Karataj” lub „Muksza”, mówią obecnie językiem tatarskim z domieszką słów mordwińskich, a Mordwini z okręgu Niżny Nowogród (zwani „Terjukanami” lub „Mordwa”) od XIX w. mówią językiem rosyjskim. Najbardziej wysunięta na zachód i odizolowana grupa Mordwinów Erzja jest nazywana „Szoksza” lub „Szokszo”.

Określenie „Mordwini” jest sztuczne, ponieważ ludność ta składa się z dwóch grup etnicznych: Erzja i Moksza, mówiących dwoma różniącymi się językami (brak jednego języka ogólnonarodowego) i uważających się za dwa odrębne narody. W autonomicznej Republice Mordwińskiej zamieszkuje mniej niż 1/3 ogólnej liczby Mordwinów. Językami urzędowymi w republice, obok rosyjskiego, są dwa języki mordwińskie: język erzja i język moksza. Stały się one językami literackimi dopiero na początku XIX w., kiedy pojawiły się pierwsze prawosławne teksty religijne w tych językach. Większy rozwój literatury mordwińskiej nastąpił po I wojnie światowej. Wraz z rozwojem oświaty w ZSRR nastąpiło jednak wypieranie języków mordwińskich przez język rosyjski, szczególnie od lat 50.

Narodowym dziełem epickim literatury mordwińskiej jest Mastorava (Matka Ziemia) – zbiór ustnych przekazów, zebranych i opublikowanych przez A. M. Szaronowa w 1994. Współcześnie wydawane są następujące publikacje w językach mordwińskich:

  • Czilisema (dla dzieci)
  • Erzjan prawda (czasopismo)
  • Moksza (pismo literacko-kulturalne)
  • Mokszen prawda (czasopismo)
  • Sjatko (pismo literacko-kulturalne)
  • Jakster Tjasztenia (dla dzieci)

Mitologia[edytuj | edytuj kod]

Erzja[edytuj | edytuj kod]

Purgine — bóg piorunów

Znani Mordwini[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]