Język tatarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
татарча
tatarça
تاتارچا
Obszar Rosja, Ukraina, Turcja, Chiny, i inne
Liczba mówiących 5 milionów
Ranking (95)
Klasyfikacja genetyczna Języki uralo-ałtajskie
Pismo łacińskie, cyrylica, arabskie
Status oficjalny
język urzędowy Tatarstan (Rosja)
Regulowany przez nieregulowany
Kody języka
ISO 639-1 tt
ISO 639-2 tat
ISO 639-3 tat
SIL TTR
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku tatarskim
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka tatarskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-tatarski online

Język tatarski (nazwy własne tatar tele, tatarça) - język z kipczackiej grupy turkijskiej rodziny językowej. Jest używany przez Tatarów. Głównym miejscem występowania języka tatarskiego jest Tatarstan i pozostałe regiony Rosji. Poza tym językiem tatarskim posługują się m.in. niektórzy mieszkańcy krajów byłego ZSRR, w tym Ukrainy, a także Turcji, Chin, Finlandii[1]. Obecna liczba ludzi mówiących tym językiem jest szacowana na 5 milionów[2].

Wyróżnia się 3 dialekty: centralny (Tatarstan, Baszkiria), zachodni (obwody Niżnonowogrodzki, Saratowski, Wołgogradzki, Samarski, Czuwaszja, Baszkiria i Mordowia oraz tereny przyległe) i wschodni (Syberia Zachodnia).

W XIX wieku uformował się współczesny język literacki (Kajum Nasyry, Galiasgar Kamal i inni).

Wykorzystywany do zapisu języka tatarskiego alfabet cyrylicki poszerzony został o szereg znaków, służących do zapisu dźwięków charakterystycznych dla tego języka. Są to litery: Ә ә Ө ө Ү ү Җ җ Ң ң Һ һ.

Status prawny i użycie języka tatarskiego[edytuj | edytuj kod]

Język tatarski, obok rosyjskiego, jest językiem urzędowym w Republice Tatarstanu (na mocy przepisów Ustawy Republiki Tatarstan "O językach narodów Republiki Tatarstan" z 1992 roku). Zarówno w Tatarstanie, jak i w miejscach zamieszkiwania tatarskiej diaspory funkcjonuje rozwinięta sieć ośrodków naukowych i wychowawczych, w których używany jest język tatarski, takich jak: ośrodki nauki przedszkolnej, szkoły podstawowe i średnie z tatarskim językiem nauczania wszystkich przedmiotów, a także szereg szkół, w których język tatarski nauczany jest jako odrębny przedmiot.

Oprócz tego, iż język tatarski jest zarówno przedmiotem nauczania, jak i językiem wykładowym na kierunkach filologicznych Kazańskiego Uniwersytetu Państwowego, w instytutach i akademiach pedagogicznych, język tatarski jako język wykładowy używany jest także na Wydziale Prawa oraz Wydziale Dziennikarstwa Kazańskiego Uniwersytetu Państwowego, w Konserwatorium Kazańskim oraz Państwowym Kazańskim Instytucie Sztuki i Kultury.

W języku tatarskim wydawane są podręczniki, literatura naukowa, piękna, publicystyczna, ukazują się dziesiątki gazet i magazynów, używany jest on w audycjach radiowych i telewizyjnych oraz jako język spektaklów teatralnych. Głównymi ośrodkami nauczania języka tatarskiego są Wydział Filologii i Historii Tatarskiej Kazańskiego Uniwersytetu Państwowego, Katedra Filologii Tatarskiej na Wydziale Filologicznym Baszkirskiego Uniwersytetu Państwowego, Wydział Filologii Tatarskiej Tatarskiego Państwowego Uniwersytetu Humanistyczno- Pedagogicznego w Kazaniu oraz Instytut Języka, Literatury i Sztuki Akademii Nauk Republiki Tatarstanu.

Na początku 2009 roku tatarskie organizacje społeczne rozpoczęły zbiórkę podpisów poparcia dla nadania językowi tatarskiemu statusu języka urzędowego Federacji Rosyjskiej. Działania te przeprowadzane są w ramach akcji «Мин татарча сөйләшәм!/Min Tatarça söyläşäm» (Mówię po tatarsku!).

W języku tatarskim prowadzona jest Tatarska Wikipedia.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]