Mruk Petersa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mruk Petersa
Gnathonemus petersii[1]
(Günther, 1862)
Mruk Petersa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Nadrząd kostnojęzykopodobne
Rząd kostnojęzykokształtne
Rodzina mrukowate
Rodzaj Gnathonemus
Gatunek mruk Petersa
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mruk Petersa, trąbonos[2] (Gnathonemus petersii) – gatunek ryby z rodziny mrukowatych (Mormyridae), znany wcześniej pod synonimicznymi nazwami Mormyrus petersii i Gnathonemus pictus. Nazwa gatunkowa petersii nawiązuje do nazwiska niemieckiego przyrodnika Wilhelma Petersa. Sprowadzony do Europy w 1950 do hodowli akwariowych.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje dorzecze Nigru i Kongo w Afryce Zachodniej i Środkowej (Nigeria, Kamerun i Demokratyczna Republika Konga). Zasiedla płynące wody strefy przydennej.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Ciało wydłużone, silnie bocznie ścieśnione. Osiąga długość do 35 cm, w akwariach zwykle nie przekracza 25 cm. Otwór gębowy wydłużony w kształcie trąby (stąd nazwa trąbonos). Płetwa grzbietowa i odbytowa ułożone symetrycznie przy nasadzie ogona. Pomiędzy ich nasadami przebiega jasna, białożółta pręga. Druga pręga – równoległa do pierwszej – przebiega pomiędzy środkiem tych płetw. Płetwa ogonowa silnie rozwidlona – w kształcie litery V. Ubarwienie ciała czarne lub czarno-brązowe. Na całym ciele[3], a szczególnie wokół głowy i wzdłuż grzbietu rozmieszczonych jest ponad 500 elektroreceptorów. Położone przy nasadzie ogona narządy elektryczne zdolne są do wytwarzania napięcia rzędu 10 woltów, o częstotliwości 80-90 Hz[4].

Gnathonemus petersii w akwarium

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Elektroreceptory i narządy elektryczne służą trąbonosom do nawigacji w ciemnościach, do poszukiwania pokarmu ukrytego w mulistym dnie oraz do komunikacji wewnątrzgatunkowej. Mruki Petersa żerują głównie w nocy posługując się elektrolokacją[5]. Mają słaby wzrok. Emitowane sygnały elektryczne są specyficzne dla płci osobnika.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Trąbonos nie rozmnaża się w akwariach.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Trąbonosy mogą być wykorzystywane w biomonitoringu do oceny czystości wody w stacjach przy ujęciach wodnych[6]. Pomimo nietypowej biologii nie jest polecany do akwariów domowych, głównie z powodu dużej wrażliwości na zbyt wysoki poziom związków azotowych oraz zanieczyszczenia wody. Powinien przebywać w grupie minimum pięciu osobników w zbiornikach pow. 150 cm długości. Wymaga zbiorników zacienionych roślinnością pływającą, z piaszczystym dnem i licznymi kryjówkami. Ich aparat gębowy jest podatny na skaleczenia o gruboziarniste elementy dna (żwir, drobne kamienie). W warunkach naturalnych przebywają w wodach płynących, dlatego wskazany jest lekki przepływ wody. Zbiornik należy przykryć, ponieważ mruki potrafią wyskakiwać ponad powierzchnię wody, zwłaszcza w początkowym okresie adaptacji. Trąbonos nie wykazuje w akwariach agresji międzygatunkowej, ani zachowań terytorialnych, natomiast starcia z przedstawicielami własnego gatunku są często obserwowane w małych grupach. Obecność więcej niż 3 osobników w zbiorniku wpływa na rozproszenie zachowań agresywnych. Nie powinny przebywać w jednym zbiorniku z rybami agresywnymi. Ze względu na słaby wzrok mruków oraz skłonność do żerowania po zmierzchu wskazane jest karmienie wieczorne, tuż przed zgaszeniem światła.

Trąbonosy są bardzo wrażliwe na preparaty lecznicze. Przed zastosowaniem takich preparatów w zbiorniku trąbonosy należy przenieść do zbiornika zastępczego.

Zalecane warunki w akwarium
Zbiornik min. 150 cm długości, koniecznie przykryty
Temperatura wody 24 – 30 °C
Twardość wody miękka do twardej
4 – 30°n
Skala pH 5,0 – 8,0
Pokarm różnorodny żywy

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES i nie został ujęty w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Mruk Petersa wzbudził zainteresowanie naukowców relatywnie dużą objętością mózgu (móżdżek rozwinął się znacznie, przykrywając od góry pozostałe części mózgu[7]), oraz jego bardzo dużym zapotrzebowaniem na tlen[8]. Proporcja objętości mózgu do masy ciała jest większa niż u ludzi[9].

Przypisy

  1. Gnathonemus petersii w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Eugeniusz Grabda, Tomasz Heese: Polskie nazewnictwo popularne krągłouste i ryby - Cyclostomata et Pisces. Koszalin: Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie, 1991.
  3. von der Emde G, Fetz S : Object perception in actively sensing electric fish – Meeting of the German Neuroscience Society, Göttingen 2007
  4. Tomasz Hesse, Cyryl Przybyszewski "Życie Ryb", wyd. Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej, Koszalin 1993, s. 120
  5. Cain P. & Malwal S., Landmark use and development of navigation behaviour in the weakly electric fish Gnathonemus petersii (Mormyridae; Teleostei), The Journal of Experimental Biology 205, 3915-3923 (2002) (en)
  6. Geller W (1984) A toxicity warning monitor using the weakly electric fish Gnathonemus petersii. Water Research 18: 1285-1290.
  7. Tomasz Hesse, Cyryl Przybyszewski "Życie ryb", wyd. Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej, Koszalin 1993, s. 119
  8. Nilsson G., Brain and body oxygen requirements of Gnathonemus petersii, a fish with an exceptionally large brain, Journal of Experimental Biology, 199(3), 603-607 (en) (format pdf)
  9. Elephantnose Fish 'See' With Their Chin, ScienceDaily (na podstawie informacji University of Bonn) (en)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]