Kamerun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Republic of Cameroon
République du Cameroun

Republika Kamerunu
Flaga Kamerunu
Herb Kamerunu
Flaga Kamerunu Herb Kamerunu
Dewiza: (fr.ang.) Paix, Travail, Patrie – Peace, Work, Fatherland
(Pokój, Praca, Ojczyzna)
Hymn: Chant de Ralliement
Położenie Kamerunu
Język urzędowy francuski, angielski
Stolica Jaunde
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Paul Biya
Szef rządu premier Philémon Yang
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
54. na świecie
475 440 km²
1,3%
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
57. na świecie
19 988 219
38 osób/km²
Jednostka monetarna frank CFA (XAF)
Niepodległość od Francja Francji i Wielka Brytania Wielkiej Brytanii
1 stycznia 1960
Strefa czasowa UTC +1
Kod ISO 3166 CM
Domena internetowa .cm
Kod samochodowy CAM
Kod samolotowy TJ
Kod telefoniczny +237
Mapa Kamerunu
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Kamerun w Wikipodróżach
Wikicytaty Republika Kamerunu w Wikicytatach
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy kraju. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Kamerun, Republika Kamerunu (fr. Cameroun, République du Cameroun, ang. Cameroon, Republic of Cameroon) – państwo w środkowej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Nigerią, Czadem, Republiką Środkowoafrykańską, Kongiem, Gabonem i Gwineą Równikową. Kamerun jest członkiem ONZ, Unii Afrykańskiej i innych organizacji międzynarodowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Kamerunu.

Pod koniec XVIII wieku koczowniczy muzułmański lud Fulbe, pochodzący z Sahelu, podbił tereny Kamerunu, wypierając lub wchłaniając miejscową ludność.

Portugalczycy dotarli do wybrzeży Kamerunu na początku XVI wieku. Ich nieliczne faktorie nadbrzeżne handlowały różnymi towarami, ale głównie niewolnikami. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku powstały pierwsze misje chrześcijańskie.

W roku 1884 Kamerun stał się kolonią niemiecką ze stolicą w Buéa, przeniesioną później do Jaunde. Po pierwszej wojnie światowej Kamerun został terytorium mandatowym Ligi Narodów, podzielonym pomiędzy Wielką Brytanię i Francję.

Francuska część kraju uzyskała niepodległość w 1960 r. jako Republika Kamerunu. W lutym 1961 r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkane głównie przez ludność muzułmańską) przyłączono do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się do Republiki Kamerunu, która przekształcona została tym samym w Federacyjną Republikę Kamerunu. Obie, francuska i brytyjska część nowej republiki, uzyskały autonomię. Ahmadou Ahidjo został pierwszym prezydentem kraju. W roku 1966 Ahidjo, działając w oparciu o resorty siłowe, zdelegalizował wszystkie partie polityczne. W 1970 r. stłumił rebelię organizacji UPC (Union of the Peoples of Cameroon). W 1972 wprowadził nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą państwo unitarne.

W roku 1982 Ahidjo zrezygnował z urzędu i został na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera Paula Biyę, pochodzącego z ludu Beti-Pahuin. Ahidjo wkrótce pożałował, że Biya został jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w 1984 zamach stanu nie udał się. Biya wygrał przeprowadzone w 1983 i 1984 r. wybory prezydenckie, w których był jedynym kandydatem. Wielopartyjne wybory w 1992 i 1997 r. wygrała jego partia – CPDM, jednak istniały podejrzenia, iż wyniki zostały sfałszowane.

Ostatnie wybory parlamentarne miały miejsce 22 lipca 2007 roku i ponownie zostały wygrane przez partię Biyi. Wraz z rosnącymi napięciami między chrześcijanami a muzułmanami na północy i pomiędzy anglofonami a frankofonami na południowym zachodzie, w Kamerunie rośnie zagrożenie wojną domową.

Pochodzenie nazwy kraju[edytuj | edytuj kod]

Nazwa państwa wywodzi się z portugalskiej nazwy rzeki WouriRio de Camarões (pol. Rzeka Krewetek), która w późniejszym okresie została rozciągnięta na cały kraj leżący nad tą rzeką.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ustrój polityczny Kamerunu.

Ustrój polityczny Kamerunu to połączenie demokracji parlamentarnej z systemem prezydenckim. Konstytucja została uchwalona w 1972 roku i znowelizowana w 1995. Władzą ustawodawczą jest, liczące 180 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych, jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe o 5-letniej kadencji, obradujące trzy razy w roku.

Głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 7-letnią kadencję. Prezydent posiada znaczny zasób władzy – może zatwierdzać i wetować ustawy, bez konsultacji z parlamentem powoływać i odwoływać członków rządu, sędziów, szefów przedsiębiorstw państwowych i urzędów centralnych.

Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na którego czele stoi premier mianowany przez prezydenta.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Regiony Kamerunu

Kamerun dzieli się na 10 regionów (każdy z gubernatorem na czele mianowanym przez prezydenta):

  1. Adamawa
  2. Centralny
  3. Wschodni
  4. Dalekiej Północy
  5. Nadmorski
  6. Północny
  7. Północno-Zachodni
  8. Zachodni
  9. Południowy
  10. Południowo-Zachodni

i 58 departamentów (każdy z prefektem na czele):

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Religie[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[1][2]:

Największe miasta[edytuj | edytuj kod]

Autobusy na ulicy w Jaunde
  1. Duala – 2 131 832
  2. Jaunde – 1 812 169
  3. Garoua – 573 685
  4. Bamenda – 546 361
  5. Maroua – 436 715
  6. Bafoussam – 314 094
  7. Bertoua – 297 171
  8. Loum – 249 146

Struktura etniczna[3]: Kreole kameruńscy (11,8%), Bamileke (11,6%), Fulani (9,4%), Ewondo (7,5%), Bulu (4,8%), Bete (4,6%), Bassa (2,5%), pozostali: 47,8%.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Kamerunu.
Wulkaniczne ostańce w pobliżu miejscowości Rhumsiki na Dalekiej Północy
Przeprawa promowa przez rzekę Dja

Z powierzchnią 475 442 km² Kamerun, co do wielkości, zajmuje 53 miejsce wśród wszystkich państw świata[4], porównywalnie z Papuą-Nową Gwineą i nieco tylko mniejszym amerykańskim stanem Kalifornia[5]. Kraj położony jest w Środkowej i Zachodniej Afryce nad Zatoką Bonny, częścią Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Literatura turystyczna określa Kamerun mianem "Afryki w miniaturze" ze względu na różnorodność klimatu: morski, pustynny, górski, tropikalny i sawannowy[6]. Kraj graniczy z Nigerią od zachodu, Czadem od północnego wschodu, z Republiką Środkowoafrykańską od wschodu oraz Gwineą Równikową, Gabonem i z Republiką Konga od południa.

Kamerun dzieli się na pięć stref geograficznych, wyraźnie różniących się od pozostałych zarówno pod względem klimatu, rzeźby powierzchni, jak i wegetacji. Nizina nadbrzeżna sięga 15-150 kilometrów od Zatoki Gwinejskiej w głąb lądu[7], a jej przeciętna wysokość to 90 metrów npm[8]. Pas ten, bardzo wilgotny i gorący, z krótką porą suchą, jest gęsto zalesiony tropikalnym lasem deszczowym[9][10] Południowokameruński płaskowyż wznosi się nad niziną nadbrzeżną na średnią wysokość 650 metrów npm[11]. Ten region jest również zdominowany przez deszczowe lasy tropikalne, ale ze względu na równowagę pór deszczowych i suchych nie są one tak wilgotne, jak na wybrzeżu.

Nieregularny, przerywany łańcuch gór, wzgórz i płaskowyżów, zwany Pasmem Kameruńskim, rozciąga się od szczytu wulkanu Kamerun na wybrzeżu (najwyższy punkt kraju – 4095 metrów npm[12]) prawie po Jezioro Czad na północnym krańcu kraju. Region ten ma klimat umiarkowany, szczególnie na Zachodnim Płaskowyżu, aczkolwiek opady są tu też wysokie. Ziemia należy do najżyźniejszych w Kamerunie, głównie wokół stożków wulkanicznych[12]. Na skutek działalności wulkanicznej w tym regionie powstały jeziora kraterowe. 21 sierpnia 1986 z jednego z nich (Jezioro Nyos) zaczął wydobywać się dwutlenek węgla powodując śmierć 1700-2000 ludzi[13].

Płaskowyż południowy przekształca się na północy w trawiastą, mocno sfałdowaną Wyżynę Adamawa, stanowiącą barierę oddzielającą południową część kraju od północnej. Wyżyna wznosi się przeciętnie na 1100 metrów n.p.m.[11], z temperaturami od 22 do 25 °C i znacznymi opadami[14]. Doliny regionu północnego rozciągają się od stoków wyżyny po Jezioro Czad, wznosząc się przeciętnie na 300-350 metrów n.p.m.[12]. Charakterystyczną roślinnością są sawannowe krzewy i trawy. Jest to obszar jałowy, z niewielkimi opadami i wysoką temperaturą.

Kamerun posiada cztery odrębne zlewiska. Głównymi rzekami na południu są Ntem, Nyong, Sanaga i Wouri. Wszystkie płyną w kierunku południowym i uchodzą do Zatoki Gwinejskiej. Dja i Kadéï płyną w kierunku południowo-zachodnim i są dopływami Konga. Na północy kraju rzeka Bénoué płynie na północ i zachód uchodząc do Nigru, zaś Logone uchodzi do Jeziora Czad, u brzegów którego Kamerun styka się z trzema innymi krajami.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Wartość Produktu Krajowego Brutto na głowę mieszkańca (PKB per capita) w roku 2009 był obliczany na 2.253 USD[15], jeden z najwyższych w Afryce subsaharyjskiej[16]. Głównym rynkiem zbytu są Francja, Włochy, Korea Południowa, Hiszpania i Wielka Brytania. Kamerun znajduje się w strefie działania Organizacji dla Harmonizacji Prawa Afrykańskiego (OHADA)[17]. Walutą obiegową jest frank CFA. Bezrobocie w roku 2001 sięgało 30% populacji, a trzecia część społeczeństwa żyła poniżej progu ubóstwa obliczanego na 1,25 USD dziennie w roku 2009.[18]. Od końca lat osiemdziesiątych XX wieku Kamerun jest objęty programami pomocowymi Banku Światowego i IMF w celu zmniejszenia bezrobocia, prywatyzacji przemysłu i wzrostu gospodarczego. Turystyka, zwłaszcza na wybrzeżu i w okolicach Góry Kamerun zapowiada znaczny wzrost gospodarczy[19].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Transport w Kamerunie.

Transport w Kamerunie przysparza wiele trudności. Drogi są w złym stanie[20] i uzależnione od zmiennej pogody, jako że tylko 10% posiada utwardzone nawierzchnie. Kontrole drogowe służą policji i żandarmerii głównie do wyłudzania łapówek[21]. Linia kolejowa łączy miejscowości Kumba na zachodzie i Bélabo na wschodzie oraz Ngaoundéré na północy. Lotniska międzynarodowe znajdują się w Douala i Garoua oraz mniejsze w Yaoundé. W ujściu rzeki Wouri River znajduje się port Douali, główny port morski kraju.

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciel ambasady USA z żołnierzami SZ Kamerunu
Information icon.svg Osobny artykuł: Siły Zbrojne Kamerunu.

Sytuacja militarna w regionie[edytuj | edytuj kod]

Stosunki z sąsiednimi krajami układają się generalnie pomyślnie. Wyjątkami jest nierozwiązany konflikt graniczny z Gwineą Równikową. Napływ Kameruńczyków do Gwinei Równikowej, co wiąże się z nadzieją na zatrudnienie przy eksploatacji nowo odkrytych złóż ropy, przyczynił się do wzrostu napięcia. W roku 1999 rządy Kamerunu, Gwinei Równikowej, Nigerii, Sao Tome & Principe, Gabonu, Konga, Demokratycznej Republiki Konga i Angoli powołały Gulf of Guinea Commission mającą pomagać w rozwiązywaniu problemów, przede wszystkim granicznych, w regionie.

Wydatki na obronę[edytuj | edytuj kod]

Budżet Ministerstwa Obrony Kamerunu na rok 2001 wynosił 160 milionów USD (155 mln USD w 2000). W roku 1999 wydatki na wojsko i siły bezpieczeństwa wynosiły 156 milionów USD, czyli 1,5% GDP.

Dowodzenie i rozmieszczenie[edytuj | edytuj kod]

Naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Kamerunu jest urzędujący prezydent, który sprawuje bezpośrednią i codzienną kontrolę nad nimi. Wojska lądowe są rozmieszczone w bazach ośmiu okręgów wojskowych Kamerunu. Podział na okręgi wojskowe odpowiada podziałowi administracyjnemu kraju. Bazy wojsk lądowych znajdują się w pobliżu miast będących ośrodkami administracyjnymi prowincji pogranicznych. Bazy lotnictwa wojskowego mieszczą się w miastach Batouri, Douala, Garouda i Jaunde. Bazy Marynarki Wojennej znajdują się w Douala – naczelne dowództwo (HQ), Kribi i Limbe.

Siła[edytuj | edytuj kod]

Ogólna liczebność Sił Zbrojnych Kamerunu wynosi 22 100 żołnierzy i oficerów, w tym: Wojska Lądowe 11 500, Marynarka Wojenna 1300, Siły Powietrzne 300, Żandarmeria Wojskowa 9000.

Skład sił zbrojnych[edytuj | edytuj kod]

Samolot Fouga CM 170

Ordre de Bataille przedstawia się następująco:

Armia Polowa (HQ Jaunde):

  • 1 batalion Gwardii Prezydenckiej
  • 1 batalion gwardii
  • 1 pancerny batalion rozpoznawczy
  • 1 batalion powietrznodesantowy
  • 1 batalion artylerii
  • 5 batalionów piechoty
  • 1 batalion artylerii przeciwlotniczej
  • 1 batalion saperów
  • 1 batalion treningowy
  • centrum logistyczne Jaunde

Obok trzech broni (Wojska Lądowe, Siły Powietrzne i Marynarka Wojenna) w skład Sił Zbrojnych wchodzą oddziały Żandarmerii Wojskowej, która podlega bezpośrednio prezydentowi. Oddziały żandarmerii rozmieszczone są we wszystkich ośrodkach administracji państwowej i dysponują bronią lekką oraz lekkimi pojazdami opancerzonymi.

Szkolenie[edytuj | edytuj kod]

Szkolenie pododdziałów jest prowadzone przez francuskich instruktorów, a oficerowie pobierają naukę w różnych szkołach wojskowych wszystkich szczebli we Francji.

Uzbrojenie – stan z roku 2001[edytuj | edytuj kod]

Wyrzutnia pocisków niekierowanych BM-21
Samolot Boeing 707
Lekki helikopter transportowy Dauphin 365
  • Armia
M-8 Recce – 8
V-150 – 8
VBL – 5
V-150 Commando AIFV – 14
V-150 Commando APC – 21
M-3 Halftrack – 12
M-116 pack Towed Artillery – 6
M-101 – 16
Type-59 – 12
BM-21 MRL 122 mm – 20
Brandt Mortar 120 mm – 16
Milan ATGW
LRAC RL 89 mm
PRC Type-52 RCL 57 mm – 13
M-40A2 RCL 106 mm – 40
PRC Type-58 AD Gun – 18
GDF-002 – 18
PRC Type-63 – 18
  • Marynarka
Bakassi (Fr P-48) PCC – 1
L’Audacieux (Fr P-48) – 1
Quartier PCI – 1
  • Lotnictwo
CM-170 FGA – 5
MB-326 – 6
Do-128D-6 MR – 2
SA-342L (z HOT) helikoptery bojowe – 4
C-130H/-H-30 – 3
DHC-4 – 1
DHC-5D – 4
IAI-201 – 1
PA-23 – 2
Gulfstream III – 1
Do-128 – 1
Boeing 707 – 1 (samolot transportowy)
Bell 206 – 3
SE-3131 – 3
SA-318 – 1
SA-319 – 3
AS-332 – 2
SA-365 – 1 (helikopter transportowy)[22]

Przypisy

  1. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-28].
  2. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-28].
  3. Joshua Project. "Cameroon – People Groups".
  4. Demographic Yearbook 1.
  5. "Rank Order – Area"
  6. DeLancey and DeLancey 16.
  7. Fomesky et al 6.
  8. Neba 14.
  9. Neba 28.
  10. "Highest Average Annual Precipitation Extremes".
  11. 11,0 11,1 Neba 16.
  12. 12,0 12,1 12,2 Neba 17.
  13. DeLancey and DeLancey 161 podaje liczbę 1700; Hudgens and Trillo 1054 mówi o "co najmniej 2000"; West 10 twierdzi, że "ponad 2000"
  14. Gwanfogbe et al 20; Neba 29
  15. Międzynarodowy Fundusz Walutowy 2009
  16. Musa Biya: Plan to keep power in Cameroon clears hurdle
  17. Portal biznesowy Afryki
  18. Human Development Indices
  19. Neba, s.173–6
  20. Neba, s.199
  21. Neba, s.111
  22. Dane za: Jane’s World Armies, Wyd. 7; The Military Balance 2001-2002 i Jane’s Sentinel– Central Africa, Jan-June 2001

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Mukum Mbaku: Culture and Customs of Cameroon (Culture and Customs of Africa), Greenwood Press, ISBN 1-03-133323-1
  • Aaron Neba: Modern Geography of the Republic of Cameroon, Bamenda, Neba Publishers 1999

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Kamerun w Wikisłowniku