Demokratyczna Republika Konga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
République démocratique du Congo
Demokratyczna Republika Konga
Flaga Demokratycznej Republiki Konga
Godło Demokratycznej Republiki Konga
Flaga Demokratycznej Republiki Konga Godło Demokratycznej Republiki Konga
Dewiza: (fr.) Démocratie-Justice-Travail
(Demokracja-Sprawiedliwość-Praca)
Hymn: Debout Kongolaise
Położenie Demokratycznej Republiki Konga
Język urzędowy francuski
Stolica Kinszasa
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Joseph Kabila
Szef rządu premier Augustin Matata Ponyo
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
11. na świecie
2 344 858 km²
77 810 km² (3,32%)
Liczba ludności (2011)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
18. na świecie
71 712 867[a]
31 osób/km²
PKB (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

17,7 mld[1] USD
236[1] USD
PKB (PPP) (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

27,5 mld[1] USD
369[1] USD
Jednostka monetarna frank kongijski (CDF)
Niepodległość od Belgii
30 czerwca 1960
Strefa czasowa UTC od +1 do +2
Kod ISO 3166 CD
Domena internetowa .cd
Kod samochodowy CGO
Kod samolotowy 9Q i 9T
Kod telefoniczny +243
Mapa Demokratycznej Republiki Konga
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Demokratyczna Republika Konga w Wikipodróżach
Wikicytaty Demokratyczna Republika Konga w Wikicytatach

Demokratyczna Republika Konga (fr. République démocratique du Congo) – drugie[2] pod względem wielkości państwo Afryki, położone w jej środkowej części, w dorzeczu rzeki Kongo, u której ujścia posiada 37 km dostępu do Oceanu Atlantyckiego. Nazwa, oznaczająca myśliwy, pochodzi od ludu Bakongo. W okresie kolonialnym DR Konga występowała jako Wolne Państwo Kongo (do 1908) i Kongo Belgijskie (do 1960), a po uzyskaniu niepodległości w latach 1971-1997 jako Zair. Dla odróżnienia od sąsiadującej Republiki Konga (Kongo-Brazzaville), DR Konga występowała również jako Kongo-Léopoldville, a obecnie po zmianie nazwy stolicy, jako Kongo-Kinszasa.

Największe miasta kraju: Kinszasa, Lubumbashi, Mbuji-Mayi, Kisangani, Kananga. Kraj zamieszkuje 250 grup etnicznych. Największe to Kongo, Luba i Mongo.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Dżungla pokrywa większość rozległej, nisko położonej kotliny, która obniża się w kierunku Atlantyku na zachodzie. Obszar ten otoczony płaskowyżami łączy się z sawannami na południu i południowym zachodzie, górami na zachodzie i stepami przekraczającymi na północy rzekę Kongo. Wysokie góry są na wschodnim krańcu kraju.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Kraj dzieli się na 11 prowincji:

Nowa konstytucja z lutego 2006 roku wprowadza podział kraju na 25 prowincji oraz rejon stołeczny. Zgodnie z konstytucją miał on zacząć obowiązywać w ciągu trzech lat, tj. od 2009 roku, jednak nie wszedł on w życie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Główne języki Bantu: Kongo, Lingala, Tshiluba i Suahili ( Swahili).
Kinszasa
Sztuka Konga - figurka kultyczna ludu Songye

Pierwsze ślady obecności człowieka na terenie DR Konga pochodzą z okresu paleolitu. W okresie przedkolonialnym powstały tu liczne państwa plemienne, częściowo zjednoczone w federacji Kuby. W XVI wieku na południu kraju powstało państwo Luba. Szczyt rozwoju obu państw przypadł na XVIII wiek.

Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do Konga, był w 1482 portugalski żeglarz Diogo Cão. Portugalia nawiązała stosunki dyplomatyczne z królem Konga. Wpływy Europejczyków wzrosły w XIX wieku, gdy belgijski król Leopold II sfinansował wyprawę Henry'ego Mortona Stanleya wzdłuż rzeki Kongo, mającą na celu ustanowienie tam jego władzy. Podczas konferencji w Berlinie (1884-1885) uznano Leopolda suwerenem Wolnego Państwa Kongo. W 1908 Leopold scedował Kongo państwu belgijskiemu i od tego momentu stało się ono oficjalnie kolonią pod nazwą Kongo Belgijskie.

Belgia przyznała niepodległość DR Konga 30 czerwca 1960. Natychmiast wybuchła wojna domowa, a bogate w surowce mineralne prowincje Katanga i Kasai dokonały secesji. Separatyści uzyskali wsparcie ze strony rządu Belgii i górniczych firm tj. Union Minière. Konflikt doprowadził do interwencji zbrojnej Belgii. Premier Patrice Lumumba ostro sprzeciwił się temu i zwrócił się z prośbą o rozwiązanie kryzysu do ONZ. Pomimo przybycia wojsk ONZ konflikt nadal trwał. Lumumba zwrócił się o pomoc do USA w transporcie wojska do stłumienia secesji. Kiedy otrzymał odmowę, skierował prośbę do ZSRR, który odpowiedział pozytywnie i przysłał samoloty transportowe, broń, żywność, materiały medyczne i ciężarówki mające przewozić kongijskich żołnierzy do Katangii[3].

Na początku 1961 oddziały wierne generałowi Josephowi Mobutu zabiły premiera Lumumbę, schwytanego w grudniu 1960. Przy pomocy ONZ została zażegnana secesja Katangi (1962) i Kasai (1963). W 1965 władzę przejął gen. Mobutu i w 1971 zmienił nazwę kraju na Zair, a swoje nazwisko na Mobutu Sese Seko. Mobutu w polityce międzynarodowej zbliżył się do USA, występując przeciw wspieranemu przez ZSRR sąsiadowi, Angoli. Nieudolność rządów i korupcja doprowadziły do załamania gospodarki.
W maju 1997 Mobutu został obalony przez Laurenta Kabilę, który przywrócił starą nazwę państwa. Sytuacja w kraju pozostała jednak nadal niestabilna i już w sierpniu 1998 wybuchła rebelia wspierana przez Rwandę i Ugandę. Pomoc Kabili zaoferowały: Angola, Namibia i Zimbabwe. 10 lipca 1999 sześć krajów afrykańskich, biorących udział w konflikcie, podpisało w Lusace porozumienie pokojowe kończące konflikt. W styczniu 2001 został zastrzelony Laurent Kabila, a urząd prezydenta objął jego syn Joseph Kabila. Wojna domowa doprowadziła do bardzo złej sytuacji politycznej i gospodarczej kraju. Partyzanci bogacą się na nielegalnym wydobyciu koltanu.

Sytuacja ludności cywilnej jest bardzo dramatyczna. Według raportu organizacji Oxfam (grudzień 2000), która zajmuje się ochroną praw człowieka, są tam „ponad dwa miliony uchodźców, z czego 50% ze wschodu – około 37% ludności; około 18,5 mln ludzi nie ma dostępu do jakiejkolwiek pomocy lekarskiej. W 50-milionowym kraju jest 2056 lekarzy, z tego 930 w Kinszasie. (...) 2,5 mln ludzi żyje za mniej niż jednego dolara dziennie. W niektórych rejonach na wschodzie ludzie muszą żyć za 18 centów dziennie. 80% rodzin obu prowincji Kivu było w ciągu ostatnich pięciu lat wysiedlanych. Jest powyżej 117 tysięcy żołnierzy-dzieci, z ostatnio rekrutowanych żołnierzy ponad 15% to młodzież poniżej 18 lat, duża część nie ukończyła 12 lat. Oficjalnie 800-900 tys. dzieci jest zakażonych AIDS”.

Dwa lata później relacja Reutersa (8 sierpnia 2002) przedstawia jeszcze bardziej dramatyczną sytuację (za GW): „Kanibalizm, gwałty, tortury i porwania były stosowane jako broń w niedawnych walkach w Kongu – twierdzi ONZ. Organizacja przeprowadziła dochodzenie w sprawie wydarzeń, które miały miejsce w dżungli północno-wschodniego Konga. Jak ustalono, sprawcami tortur i gwałtów byli bojownicy popieranego między innymi przez Ugandę Ruchu Wyzwolenia Konga. Wycinali serca i inne narządy swoich ofiar i kazali rodzinom je zjeść. Jedną małą dziewczynkę zabito, pocięto na małe kawałki i zjedzono – mówiła rzeczniczka ONZ Patricia Tome. W wojnie, która wybuchła w 1996 r., gdy sąsiedzi Konga postanowili obalić dyktatora Mobutu Sese Seko, w ciągu ostatnich czterech lat zginęło około 2 mln osób.”

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Linia kolejowa MatadiKinszasa.

Obywatele DRK należą do najbiedniejszych na świecie z drugim najniższym PKB na osobę. W tym samym czasie kraj uważa się za najbogatszy, biorąc pod uwagę zasoby naturalne, oceniane na 24 biliony USD[4].

Gospodarka Demokratycznej Republiki Konga znacznie ucierpiała od połowy lat 80. XX wieku. W latach 60. DRK była drugim najbardziej uprzemysłowionym państwem afrykańskim po Republice Południowej Afryki, z dobrze prosperującym przemysłem górniczym oraz względnie wydajnym rolnictwem. Pierwsza oraz druga wojna domowa w Kongu doprowadziły do znacznego spadku produkcji oraz zysków państwa, spowodowały zwiększenie długu zewnętrznego, a przede wszystkim doprowadziły do śmierci 5 mln osób wskutek działań wojennych i ściśle związanych z nimi głodu oraz chorób.

Przemysł wydobywczy[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka DRK opiera się w większości na przemyśle wydobywczym. Największe kopalnie są zlokalizowane w Katandze na południu kraju. Kongo jest największym na świecie producentem kobaltu oraz znaczącym producentem miedzi i diamentów. Złoża diamentów są zlokalizowane w prowincji Kasai w zachodniej części kraju i stanowią 30% zasobów światowych. Państwo posiada również 70% światowych zasobów koltanu, który jest głównym źródłem tantalu, używanego powszechnie w elektronice dla potrzeb przemysłu komputerowego oraz telekomunikacyjnego. W 2002 we wschodniej części DRK odkryto złoża cyny, jak dotąd wydobywane jedynie na małą skalę. Przemyt oraz zyski z handlu minerałami przyczyniły się do podsycania i finansowania działań wojennych między plemionami i grupami etnicznymi. Przemysł wydobywczy jest w większości kontrolowany przez korporacje krajów zachodnich, które często oskarżane były o politykę sprzyjającą rozwojowi konfliktów etnicznych oraz o działalność rabunkową. Katanga Mining jest szwajcarską korporacją, która posiada na terenie DRK kombinat metalurgiczny Luilu, zdolny przerobić 176 tys. ton miedzi oraz 8 tys. ton kobaltu rocznie, czyniąc go największą tego typu instalacją na świecie[5].

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Ważnym działem gospodarki jest rolnictwo, które w 1996 zatrudniało 66% siły roboczej państwa i w 1997 stanowiło 57,9% PKB. Najważniejszymi produktami przeznaczonymi na eksport są kawa, olej palmowy, guma, bawełna, cukier, herbata oraz kakao. Uprawia się także maniok, banany, kukurydzę, ryż z przeznaczeniem na rynek rodzimy.

Leśnictwo[edytuj | edytuj kod]

Lasy pokrywają 60% powierzchni kraju, stanowiąc ogromne bogactwo naturalne dla kraju. W 2003 przeznaczono na eksport drewno o wartości 25,7 mln USD. Intensywna gospodarka leśna stanowi zagrożenie dla ogromnej bioróżnorodności lasów równikowych oraz ludności zamieszkującej na terenach masowych wycinek leśnych[6].

Rybołówstwo[edytuj | edytuj kod]

Rozwinięty system hydrologiczny kraju pozwala na intensywne prowadzenie rybołówstwa. W 1997 łączna produkcja z wód morskich oraz rzek i jezior jest szacowana na 162 961 ton. Większość połowów pochodzi z jezior Wielkiego Rowu Afrykańskiego oraz rzek kotliny Kongo. Połowy morskie stanowią jedynie 2% łącznej produkcji[7].

Demokratyczna Republika Konga oczekuje na przyjęcie do Organizacji dla Harmonizacji Prawa Afrykańskiego. Jest członkiem Wspólnoty Rozwoju Afryki.

Rzeka Kongo i jej dopływy stanowią szkielet gospodarki, w tym transportu. Na rzece Kongo powstał zespół 2 hydroelektrowni Inga, która zasila południową, przemysłową, część kraju poprzez linię HVDC Inga-Shaba.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Rodzina z plemienia Mongo w Demokratycznej Republice Konga

Ludność skupia się na płaskowyżach, na sawannie, przy rzekach i jeziorach, natomiast porośnięte tropikalną dżunglą północ i centrum kraju są prawie niezamieszkane. Exodus ludności wiejskiej zwiększył populację miast, a przede wszystkim stolicy.

Wielkie aglomeracje to Kinszasa (8 milionów mieszkańców), Lubumbashi, Kisangani, Mbuji-Mayi, Kananga, Mbandaka i Bukavu.

Struktura etniczna[8]: Luba (15,1%), Kongo (14,6%), Lingala (4,2%), Mongo (3,2%), Ekonda (3,1%), Songye (2,6%), Nande (2,3%), Azande (2,2%), Ngbaka (2,1%), Mangbetu (2%), Tetela (1,9%), Lendu (1,7%), Mashi (1,7%), Ngala (1,5%), Yaka (1,4%), Alur (1,4%), Lega (1,4%), Chokwe (1,3%), Yombe (1,3%), Tabwa (1,2%), pozostali: 33,8% (w tym: Hindusi (144.000), Euro-afrykanie (126.000), Pigmeje (101.000), Francuzi (66.000), Flamandowie (54.000), Grecy (44.000), Arabowie (20.000), Portugalczycy (4.400), Brytyjczycy (500)).

Religie[edytuj | edytuj kod]

Ewolucja demograficzna pomiędzy 1961 i 2003 (dane FAO, 2005). Ludność w tysiącach osób.

Podział religijny Demokratycznej Republiki Konga[9]:

 Osobny artykuł: Kościół Chrystusowy w Kongo.
    • Kościoły niezależne – 21,3%
    • inni – 6,7%
 Osobny artykuł: Kimbangizm.

Kongo w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Joseph Conrad był kapitanem parowca pływającego w służbie króla belgijskiego Leopolda II po rzece Kongo w roku 1890. Będąc pod wrażeniem zaobserwowanych tam okrucieństw napisał powieść Jądro ciemności, przeniesioną w 1979 r. na ekran przez Francisa Forda Coppolę w filmie Czas apokalipsy.

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Demokratyczna Republika Konga dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[10]. Uzbrojenie sił lądowych Demokratycznej Republiki Konga składało się w 2014 roku z m.in.: 90 czołgów, 200 opancerzonych pojazdów bojowych, 100 zestawów artylerii holowanej oraz 30 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[10]. Marynarka wojenna dysponowała w 2014 roku ośmioma okrętami obrony przybrzeża[10]. Siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. dwóch myśliwców, 18 samolotów transportowych, 13 samolotów szkolno-bojowych, 27 śmigłowców oraz sześciu śmigłowców szturmowych[10].

Wojska Demokratycznej Republiki Konga w 2014 roku liczyły 152 tys. żołnierzy zawodowych oraz 1,5 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) siły zbrojne Demokratycznej Republiki Konga stanowią 87. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 162 mln dolarów (USD)[10].

Uwagi

  1. Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.)
  2. Udział procentowy poszczególnych wyznań chrześcijaństwa obliczono jako iloczyn udziału chrześcijaństwa w społeczeństwie i procentowych udziałów tych wyznań w ogólnej liczbie chrześcijan.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 24-04-2013].
  2. Od 9 lipca 2011 roku.
  3. Longman History of Africa, Snellgrove L. and Greenberg K., Longman, London (1973)
  4. DR Congo's $24 trillion fortune.. [dostęp 14-09-2012].
  5. Katanga Project Update and 2Q 2008 Financials. [dostęp 14-09-2012].
  6. Protecting Forests and Community Rights in the DRC. [dostęp 14-09-2012].
  7. INFORMATION ON FISHERIES MANAGEMENT IN THE DEMOCRATIC REPUBLIC OF THE CONGO. [dostęp 14-09-2012].
  8. Joshua Project. "Congo, Democratic Republic of – People Groups"
  9. Ethnic People Groups of Congo, Democratic Republic of (ang.). Joshua Project. [dostęp 2013-06-06].
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Democratic Republic of the Congo (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-05].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]