Myszołów włochaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Myszołów włochaty
Buteo lagopus[1]
(Pontoppidan, 1763)
Myszołów włochaty
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Rodzaj Buteo
Gatunek myszołów włochaty
Synonimy
  • Falco Lagopus Pontoppidan, 1763[2]
Podgatunki
  • B. l. lagopus (Pontoppidan, 1763)
  • B. l. menzbieri Dementiev, 1951
  • B. l. kamtschatkensis Dementiev, 1931
  • B. l. sanctijohannis (J. F. Gmelin, 1788)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     letnie lęgowiska

     zimowiska

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Myszołów włochaty (Buteo lagopus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Buteo lagopus sanctijohannis

Zamieszkuje strefę chłodną półkuli północnej, w zależności od podgatunku[4][2]:

  • B. lagopus lagopus – lęgnie się w północnej Europie. W umiarkowanej strefie Europy pojawia się tylko zimą. Przeloty wiosenne mają miejsce od marca do maja, a jesienne od września do grudnia.
W Polsce nieliczny ptak przelotny i zimujący[5]. Nie gnieździ się w kraju. W środkowej Europie widywany od września (przeloty na zimowiska trwają do początków grudnia), głównie na terenach otwartych. Zimą przebywa na terenach na których zimuje również myszołów zwyczajny. Wszędzie jednak jego liczba jest mniejsza niż powszechniejszego krewniaka. Do wiosny można go spotkać w różnych częściach kraju w zmiennej liczbie - początek przelotów przypada na marzec, a jego szczyt w połowie kwietnia. Pojawia się jednak znacznie rzadziej niż myszołów zwyczajny. Ostatnie ptaki widuje się w maju. Migracja zaznacza się najliczniej na Wybrzeżu - wtedy w ciągu jednego dnia może wzdłuż niego przelecieć nawet kilkaset osobników[6]. W okresie lęgowym sporadycznie widuje się myszołowa włochatego, ale nie wyprowadza on lęgów;

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Myszołowy włochate przebywają w Polsce poza okresem lęgowym

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Bardzo duża zmienność osobnicza w ubarwieniu. Rozmieszczenie plam brunatnych, brązowych, beżowych i białych zmienne, podobnie jak proporcje pomiędzy kolorami, jednak wierzch ciała zawsze ciemniejszy niż spód. Stałym elementem jest również biała plama na kuprze i prawie biały u podstawy, a zakończony ciemnym pasem ogon (u dorosłych występuje jedna szersza pręga i kilka węższych, u młodych widać tylko jeden pasek). Samiec ma kilka dodatkowych wąskich, ciemnych pasków, a samice 2, które zdają się zlewać ze sobą. Grzbiet ma specyficznie przyprószony białymi piórami, podobnie jak głowa. Na spodzie skrzydeł, głowie, piersi i nadgarstkach widać ciemne plamy. Skok opierzony, aż do palców, które są żółte (w przeciwieństwie do myszołowa zwyczajnego, stąd też nazwa gatunkowa "włochaty"). Pomaga mu to w trudnych warunkach klimatycznych zimnej północy kontynentu. Poza tym ma długie nogawice. W swym krążącym locie można zaobserwować biały spód skrzydeł z czarnymi plamami na nadgarstkach. Młode ptaki mają ciemno ubarwiony brzuch, który odróżnia się od jaśniejszej piersi[7].

W stosunku do myszołowa zwyczajnego ma jaśniejsze upierzenie - jego głowa jest prawie biała, jest nieco większy i ma dłuższe skrzydła oraz biały ogon, ten z szeroką ciemną przepaską przy końcu. W locie myszołów włochaty ma lżejszy lot, skrzydłami macha bardziej płynnie i częściej, niekiedy zawisając w powietrzu lub krążąc. Ogólnie jednak w terenie są trudno odróżnialne. W zachowaniu jest bardzo płochliwy. Na mniejszych dystansach leci nisko nad ziemią. Po okresie lęgowym prowadzi samotniczy tryb życia. Czasami można zaobserwować gromadzenie się w jednym miejscu małej grupy tych ptaków.

Wymiary średnie[8][edytuj | edytuj kod]

długość ciała z dziobem i ogonem 
50–60 cm
długość ogona 
20 - 23,5 cm
rozpiętość skrzydeł 
120 - 150 cm

Masa ciała[9][edytuj | edytuj kod]

0,7 - 1,3 kg

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Otwarte przestrzenie, łąki, pola z pojedynczymi kępami drzew lub krzewów i innymi punktami obserwacyjnymi. Latem w czasie gniazdowania preferuje arktyczną tundrę, bezdrzewne wyżyny, skandynawskie płaskowyże, góry powyżej granicy lasu północnej Europy i lasotundrę wokół północnego koła podbiegunowego. Od sierpnia odlatuje na południe i w listopadzie pojawia się na bezleśnych terenach w Europie Środkowej. Zimuje też na terenach rolniczych, wrzosowiskach, bagnach, dorzeczach rzek i na stepach. Generalnie unika zwartych dużych kompleksów leśnych.
Jeśli teren jest bogaty w pokarm tworzy luźne skupiska. Często współwystępuje tam z myszołowem zwyczajnym[10].

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Jajo, świeżo wyklute pisklęta i młode w puchu

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Na ziemi (zwłaszcza w tundrze), pod nawisem na półce skalnej, na obrywach rzecznych, rzadziej na starym drzewie. Gniazdo tworzy platformę, która jest wyścielona trawą i mchem. Ptaki te nie gniazdują w koloniach.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Wyprowadza jeden lęg w roku, w końcu maja. W złożeniu 2 do 7 białych jaj rdzawo nakrapianych (ilość zależy od dostępności pokarmu). W latach ubogich w pokarm może nawet nie wyprowadzić lęgu.

Wysiadywanie i opieka nad pisklętami[edytuj | edytuj kod]

Jaja wysiadywane są przez okres około 28-30 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo po około 35-40 dniach. Jednak jeszcze przez ok. 30 dni zaznacza się opieka rodziców.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Myszołów włochaty w trakcie polowania

Niemal wyłącznie gryzonie – przede wszystkim lemingi (w Arktyce), myszy i norniki, na które poluje w locie lub zaczaja się na ziemi, z niskich krzewów i innych wyniesionych miejsc. Od ich liczebności zależy liczność populacji myszołowa włochatego - w czasie masowych pojawów gryzoni liczniej gniazduje i odnosi większy sukces rozrodczy. W przypadku niedoboru zwykłych ofiar, przeważnie w czasie długich i srogich zim, potrafi zaatakować osłabioną kuropatwę lub ptaki hodowlane. Jednak dorosła kura domowa potrafi się obronić. W mroźne zimy, gdy nie ma pokarmu, nie pogardzi też padliną.

Poluje na łąkach i polach uprawnych często zawisając w powietrzu i trzepocząc skrzydłami.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[11].

Przypisy

  1. Buteo lagopus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Rough-legged Buzzard (Buteo lagopus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 10 stycznia 2011].
  3. Buteo lagopus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Accipitridae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 2012-08-12].
  5. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 236. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu zimowego nieliczny oznacza zagęszczenie 2–20 osobników na 100 km2.
  6. Marcin Karetta: Atlas ptaków. Pascal, 2010.
  7. Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011.
  8. Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011.
  9. Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011.
  10. Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011.
  11. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]