Neil Armstrong

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Neil Alden Armstrong
{{{nazwa}}}
Data i miejsce urodzenia 5 sierpnia 1930
Wapakoneta
Data i miejsce śmierci 25 sierpnia 2012
Cincinnati
Narodowość amerykańska
Funkcja pilot rezerwowy, dowódca misji
Czas spędzony w kosmosie 8 dni, 14 godzin, 12 minut, 31 sekund
Misje Gemini 8, Apollo 11
Emblematy załóg Ge08Patch orig.png Apollo 11 insignia.png
Odznaczenia
Złoty Medal Kongresu
Air Medal  (Stany Zjednoczone) Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Congressional Space Medal of Honor (Stany Zjednoczone) NASA Distinguished Service Medal NASA Exceptional Service Medal
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Neil Armstrong w Wikicytatach
Neil Armstrong, 2004
Autograf astronauty

Neil Alden Armstrong (ur. 5 sierpnia 1930 w Wapakoneta, zm. 25 sierpnia 2012 w Cincinnati) – amerykański astronauta, dowódca misji Apollo 11. 21 lipca 1969 jako pierwszy człowiek, stanął na Księżycu. Wypowiedział słynne zdanie: „To jest mały krok człowieka, ale wielki skok dla ludzkości” i[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W młodości był skautem, jednym z Orłów Skautingu[2].

Od dziesiątego roku życia pracował zarobkowo. Młody Armstrong pobierał lekcje muzyki, pasjonował się także lotnictwem. W szkole średniej rozpoczął naukę pilotażu. Uprawnienia pilota zdobył w wieku 16 lat. Rozpoczął naukę na Purdue University, gdzie studiowali również astronauci Virgil Grissom i Eugene Cernan, ale po dwóch latach przerwał studia, ponieważ jako pilot został wysłany do Korei, gdzie wykonał 78 lotów bojowych. Jego samolot został zestrzelony, Armstrong uratował się skacząc ze spadochronem. Wróciwszy na uniwersytet ukończył studia inżynierskie (licencjat z inżynierii lotniczej – 1955). 28 stycznia 1956 roku poślubił Janet Shearon. Miał trójkę dzieci - dwóch synów, Marka i Erica, oraz córkę Karen (zmarła w 1962 roku). Małżeństwo z Janet zakończyło się rozwodem w 1994 roku. W 1999 poślubił młodszą o 15 lat Carol Knight. To na jej ręce podczas pogrzebu złożono amerykańską flagę[3].

Po zrobieniu dyplomu przeniósł się do Kalifornii, gdzie National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) zaangażowała go jako pilota doświadczalnego (Levis Flight Propulsion Laboratory). Jednocześnie podjął dalsze studia na University of Southern California. Pracując w NACA, a następnie w NASA przeprowadzał próby doświadczalne z wieloma samolotami o napędzie odrzutowym i rakietowym, w tym North American F-100 Super Sabre, Convair F-102 Delta Dagger, Lockheed F-104 Starfighter, Boeing B-47 Stratojet, Bell X-1 oraz North American X-15. Jako jeden z dwunastu pilotów wykonał siedem lotów w programie X-15, osiągając wysokość 63 246 m (207 500 stóp). Podczas ostatniego lotu na X-15, Armstrong rozwinął prędkość 1,6 km/sek i osiągnął wysokość 32 km, a następnie wyłączył automatyczny układ ustateczniający i posługując się tylko ręcznymi sterami sprowadził samolot na ziemię. Jako pilot doświadczalny NASA latał w Ośrodku Lotów Doświadczalnych Edwards w Kalifornii (Flight Research Center).

W 1962 roku Amerykański Instytut Aeronautyki i Astronautyki przyznał mu nagrodę im. Octave'a Chanute'a, a w 1966 – Astronautics Award. Otrzymał również NASA Exceptional Service Medal i nagrodę im. Johna J. Montgomery’ego. 17 września 1962 roku został przyjęty do zespołu astronautów. W programie Gemini pracował nad udoskonalaniem pojazdów treningowych, symulujących lot kosmiczny i lądowanie na Księżycu. Był rezerwowym pilotem dowodzącym w misji Gemini 5, pilotem dowodzącym wyprawy Gemini 8, podczas której po raz pierwszy w dziejach astronautyki połączono na orbicie dwa pojazdy - manewr, który zapewnił człowiekowi bezpieczny powrót z Księżyca, rezerwowym pilotem dowodzącym w Gemini 11, rezerwowym dowódcą w misji Apollo 8, a przede wszystkim dowódcą Apollo 11 i pierwszym człowiekiem stąpającym po Księżycu (21 lipca 1969).

Był zastępcą administratora do spraw aeronautyki przy NASA od lipca 1970 do sierpnia 1971, gdy złożył rezygnację w celu pozostania profesorem inżynierii aeronautycznej na Uniwersytecie Cincinnati. Był członkiem Narodowej Komisji do Spraw Przestrzeni (National Commission on Space) od 1985 do 1986 roku, oraz Prezydenckiej Komisji Badającej Przyczyny Katastrofy Wahadłowca Challenger w 1986.

Na pytanie czy człowiek powinien wylądować na Księżycu odpowiedział: „Zrezygnowanie z podróży na Księżyc można porównać do sytuacji Kolumba, gdyby zbliżywszy się do wybrzeży Nowego Świata na odległość 80 kilometrów zawrócił do Europy z meldunkiem dla Królowej Izabelli[4].

Odznaczony m.in. Prezydenckim Medalem Wolności, Medalem Lotniczym, Congressional Space Medal of Honor oraz NASA Distinguished Service Medal. Posiadał złotą odznakę Fédération Aéronautique Internationale (FAI). Był członkiem Stowarzyszenia Pilotów Doświadczalnych, Amerykańskiego Instytutu Aeronautyki i Astronautyki, a także Amerykańskiego Stowarzyszenia Szybowcowego.

Zmarł 25 sierpnia 2012 w Cincinnati wskutek komplikacji wynikłych po operacji serca, której poddał się kilkanaście dni wcześniej – 7 sierpnia[5]. Urna z jego prochami spoczęła na dnie Atlantyku, zgodnie z ostatnią wolą astronauty[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jostein Gaarder, Świat Zofii • Cudowna podróż w głąb historii filozofii, tłum. Iwona Zimnicka, Warszawa 1995, s. 500
  2. nasa.gov
  3. Artur Żmijewski: Kosmos. Amermedia Sp. z o.o., 2012. ISBN 978-83-252-1913-0.
  4. Czasopismo „Ameryka”, Załoga Apollo 11, listopad 1969, nr 130, s. 32, Wydawnictwo Rządu Stanów Zjednoczonych
  5. Strona o śmierci Neila Armstronga (ang.)
  6. Pogrzeb Armstronga

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]