Challenger (wahadłowiec)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Challenger
Wahadłowiec Challenger
Wahadłowiec Challenger
Nazwa Challenger
Oznaczenie STA-099, OV-99
Data pierwszego lotu 4 kwietnia 1983
Pierwsza misja STS-6
Data ostatniego lotu 28 stycznia 1986
Ostatnia misja STS-51-L
Liczba zakończonych misji 10
Liczba orbit 995
Pokonany dystans 41 527 416 km
Liczba dni w przestrzeni kosmicznej 62,41
Status Zniszczony w katastrofie w 1986

Challenger (oznaczenieSTA-099, OV-99) – drugi wahadłowiec kosmiczny amerykańskiego Programu STS. Pierwszy lot odbył się 4 kwietnia 1983 roku w trakcie misji oznaczonej symbolem STS-6. Uległ zniszczeniu 28 stycznia 1986 przy starcie misji STS-51-L.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Orbiter Challenger otrzymał imię po brytyjskim okręcie badawczym HMS „Challenger”, który żeglował po wodach Atlantyku i Pacyfiku w latach 1872–1876. Nazwę Challenger nosił także moduł księżycowy misji Apollo 17.

Ważniejsze daty[edytuj | edytuj kod]

Data Wydarzenie
Jako STA-099
26 lipca 1972 Zawarcie kontraktu na prace
21 listopada 1975 Rozpoczęcie montażu strukturalnego modułu załogi
14 czerwca 1976 Rozpoczęcie montażu strukturalnego części rufowej kadłuba
16 marca 1977 Do Palmdale docierają skrzydła od Grummana
30 września 1977 Rozpoczęcie końcowego montażu
10 lutego 1978 Zakończenie montażu
14 lutego 1978 Wyprowadzenie promu z Palmdale
Jako OV-099
1 stycznia 1979 Zawarcie kontraktu na prace
28 stycznia 1979 Rozpoczęcie montażu strukturalnego modułu załogi
3 listopada 1980 Rozpoczęcie końcowego montażu
1 października 1981 Koniec montażu
30 czerwca 1982 Wyprowadzenie promu z Palmdale
1 lipca 1982 Transport lądowy z Palmdale do bazy Edwards
5 lipca 1982 Dostarczenie do Kennedy Space Center
19 grudnia 1982 Wydanie decyzji o gotowości do lotu
4 kwietnia 1983 Pierwszy lot (STS-6)

Misje[edytuj | edytuj kod]

Prom kosmiczny Challenger wykonał 10 lotów, spędził w przestrzeni kosmicznej 62,41 dni, zaliczył 995 orbit, przeleciał łącznie 41 527 416 km, włączając ostatnią misję. Liczba astronautów: 56.

Data Oznaczenie Uwagi
4 kwietnia 1983 STS-6 Wypuszczenie TDRS-1.

Pierwszy spacer kosmiczny w czasie trwania misji wahadłowców

18 czerwca 1983 STS-7 Sally Ride pierwszą Amerykanką w kosmosie.

Wypuszczenie dwóch satelitów komunikacyjnych.
Podczas orbitowania okno wahadłowca zostało uszkodzone przez kosmicznego śmiecia[1].

30 sierpnia 1983 STS-8 Guion Bluford pierwszym Afroamerykaninem w kosmosie.

Pierwszy nocny start i nocne lądowanie.
Wypuszczenie Insat-1B.

3 lutego 1984 STS-41-B Pierwszy spacer kosmiczny bez uwięzi.

Próba wypuszczenia dwóch satelitów komunikacyjnych, bez powodzenia.

6 kwietnia 1984 STS-41-C Misja serwisowa satelity Solar Max.
5 października 1984 STS-41-G Pierwsza misja z dwiema kobietami.

Marc Garneau pierwszym Kanadyjczykiem w kosmosie.
Kathryn D. Sullivan pierwszą amerykańską kobietą dokonującą spaceru kosmicznego.
Wypuszczenie Earth Radiation Budget Satellite.

29 kwietnia 1985 STS-51-B Przeprowadzenie misji Spacelab-3
29 lipca 1985 STS-51-F Przeprowadzenie misji Spacelab-2
30 października 1985 STS-61-A Przeprowadzenie misji niemieckiego Spacelab D-1
28 stycznia 1986 STS-51-L Prom został zniszczony przy starcie. Cała załoga (siedmioro astronautów) zginęła w katastrofie.

Próby wytrzymałościowe prototypu STA-099[edytuj | edytuj kod]

W drugiej połowie 1978 r. rozpoczęły się próby prototypu STA-099, mające na celu ocenę wytrzymałości konstrukcji orbitera. Badania te wykonała firma Lockheed-California na stanowisku prób w Palmdale poprzednio używanym przy pracach nad odrzutowcem pasażerskim Lockheed L-1011 Tri Star. Do sprawdzenia wytrzymałości konstrukcji zastosowano zespół siłowników hydraulicznych dających naciski do 210 kPa. Trzy potężne siłowniki naciskały na część ogonową orbitera symulując obciążenia występujące podczas pracy silników głównych. Naśladowano również nagrzewanie pojazdu podczas wzlotu w atmosferę za pomocą elektrycznych koców grzejnych i wychładzanie znajdujących się w cieniu fragmentów pojazdu w czasie lotu orbitalnego przez owiewanie konstrukcji rozprężającym się azotem. Wykonano badania odkształceń powstałych na skutek nierównomiernego nagrzewania różnych części orbitera. Po zakończeniu prób prototyp STA-099, będący pozbawioną wyposażenia konstrukcją normalnego orbitera przekazano firmie Rockwell z zamiarem jego przebudowy. Otrzymał on odznaczenie OV-099.[2]

Katastrofa wahadłowca[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Katastrofa promu Challenger.

28 stycznia 1986 r., w 73 sekundzie misji STS-51-L, na wysokości 9 mil, zespół wahadłowca uległ dezintegracji. Przyczyną katastrofy było uszkodzenie pierścienia uszczelniającego w prawym silniku wspomagającym, które nastąpiło najprawdopodobniej między pierwszą a trzecią sekundą lotu. Na skutek wielu niekorzystnych czynników (w tym najważniejszego - niskiej temperatury zewnętrznej w momencie startu) w efekcie utraty sprężystości pierścieni uszczelniających doszło do oddziaływania gorących gazów wewnątrz silnika na powstałą nieszczelność, na zewnątrz połączenia pojawił się płomień. Płomień ten przepalił dziurę w zbiorniku zewnętrznym wahadłowca, doprowadzając wskutek przegrzania, do: wycieku (i zapłonu) wodoru oraz oderwania się wspornika rakiety SRB, która odchyliła się od ustalonego położenia. W ciągu ok. jednej sekundy doszło do: oderwania się dna zbiornika z wodorem i uderzenia górną częścią rakiety SRB w zbiornik zewnętrzny. Eksplozja zbiornika spowodowała gwałtowną zmianę położenia promu w osi wyznaczonej trajektorii startowej, co doprowadziło do jego destrukcji przez siły aerodynamiczne nieprzewidziane przez konstruktorów. Prom w szczątkach uderzył o powierzchnię wody[3].

Przypisy

  1. Orbital Debris Photo Gallery
  2. Jacek Nowicki i Krzysztof Zięcina Samoloty Kosmiczne
  3. Discovery Channel: Tuż przed tragedią – Challenger