Nikołaj Gumilow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nikołaj Gumilow
Fotografia Gumilowa, przełom XIX i XX w.
Fotografia Gumilowa, przełom XIX i XX w.
Imiona i nazwisko Nikołaj Stiepanowicz Gumilow
(ros. Николай Степанович Гумилëв)
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1886
Imperium Rosyjskie Kronsztad
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1921
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka koło Petersburga
Zawód pisarz, krytyk literacki, tłumacz, oficer, podróżnik, wykładowca
Narodowość rosyjska
Język rosyjski
Obywatelstwo rosyjskie, radzieckie
Alma Mater Sorbona
Okres 1902–1921
Gatunki liryka, proza, ballady, dramat, eseje
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Nikołaj Gumilow w Wikiźródłach
Wikicytaty Nikołaj Gumilow w Wikicytatach

Nikołaj Stiepanowicz Gumilow (ros. Николай Степанович Гумилëв; ur. 22 marca?/3 kwietnia 1886 w Kronsztadzie, Imperium Rosyjskie - zm. 24 sierpnia 1921 lub później koło Petersburga, Rosyjska Federacyjna SRR) - jeden z czołowych rosyjskich poetów srebrnego wieku, współtwórca i praktyk akmeizmu, współzałożyciel czasopisma tego ruchu Apołłon i grupy akmeistów. Ofiara "czerwonego terroru" (stracony za rzekomy udział w spisku białogwardyjskim).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Kronsztadzie, w rodzinie lekarza marynarki wojennej. Od dzieciństwa było słabym i chorym dzieckiem, cierpiał na ciągłe bóle głowy, reagował negatywnie na hałas. Unikał uczestniczenia w zabawach z rówieśnikami, wolał samotność lub towarzystwo zwierząt - "rudego psa, papug, świnek morskich". W 1894 roku wstąpił do szkoły, której dyrektorem był słynny poeta Innocenty Annenski, symbolista. W latach 1900-1903 mieszkał w Gruzji, wysłany tam przez ojca. Tutaj w "Posłańcu Tyfliskim" 8 września 1902 roku opublikował swój pierwszy wiersz "Я в лес бежал из городов" (Do lasu pobiegłem z miasta). Zaczął uczęszczać do znanego gimnazjum Guriewicza, ale po roku zachorował i rodzice przysłali mu korepetytora, który zauważył upodobanie Gumilowa do zoologii i geografii.

Nikołaj Gumilow w 1907 wyjechał do Paryża, gdzie studiował literaturę francuską na Sorbonie. W czasopiśmie „Sirius” opublikował wtedy (1908) drugi tom wierszy Romantyczne kwiaty (Романтические цветы). Jego pierwsze utwory cechują nawiązania do poetyki parnasistów (w Rosji reprezentowanej przez Walerego Briusowa).

W 1908 roku odbył pierwszą podróż do Egiptu, która zainspirowała go Afryką. Motywy afrykańskie wprowadził do poezji rosyjskiej. Kolejne wyprawy zimą 1909/1910 i 1910/1911 do Abisynii zaowocowały cyklem wierszy Pieśni abisyńskie (Абиссинские песни), opublikowanych w zbiorze Obce niebo (Чужое небо, 1912).

W 1909 Gumilow przeniósł się na wydział historyczno-filozoficzny Uniwersytetu w Sankt Petersburgu, odbył też pojedynek z poetą Maksymilianem Wołoszynem o listy, które miał otrzymywać od poetki Cherubiny de Gabriak (w której wierszach się zakochał), w rzeczywistości nauczycielki Elizawiety Dmitriewej. Prawdopodopodobnie i wiersze i listy pisał sam Wołoszyn. W 1910 wydał zbiór wierszy Perły (Жемчуга), do którego przedmowę napisał Briusow. Stał się postacią znaną na petersburskiej scenie literackiej. Ożenił się w tym samym roku z Anną Achmatową (1889-1966) (mieli syna Lwa, późniejszego historyka i orientalistę). Wraz z nią i Osipem Mandelsztamem reprezentował kierunek poetycki znany pod nazwą akmeizmu, wspólnie założyli też w 1911 Gildię poetów (Цех поэтов). Tworzył programowe manifesty tego ruchu – akmeistyczny magazyn „Apollo” wydał Manifest dziedzictwa symbolizmu i akmeizmu.

W 1913 roku Gumilow odbył podróż badawczą do Afryki wspólnie z naukowcami, myśliwymi i poszukiwaczami przygód. W 1913 urodził sie także jego syn Orest Wysocki ze związku z Olgą Wysocką (1885-1966).

Od 1914 służył ochotniczo w pułku ułanów lejbgwardii. W czasie służby dwukrotnie został odznaczony Krzyżem świętego Jerzego. Wraz z rozpoczęciem I wojny światowej Gumilow publikuje swoje Notatki kawalerzysty (Записки кавалериста). Podczas wojny opublikował dwa zbiory poezji, w 1916 Kołczan (Колчан) i w 1918 Ognisko (Костер).

Na początku rewolucji Gumilow pozostał w swojej jednostce w Paryżu i Londynie. Wrócił jednak do Petersburga, gdzie od razu zaangażował się w życie literackie. W 1918 rozwiódł się z Achmatową i poślubił Аnnę Engelhardt (1895-1942), z którą miał córkę Helenę (obie zmarły z głodu w oblężonym Leningradzie). Został członkiem redakcji wydawnictwa literatury światowej (Всемирная литература). Dla jego potrzeb przetłumaczył Epos o Gilgameszu, dzieła Heinego i Coleridge’a na język rosyjski. Ponadto wykładał poezję i teorię przekładu na kursach dla młodych poetów. W 1921 został wybrany przewodniczącym oddziału Związku Poetów w Petersburgu. Opublikował też książkę Słup ognisty (Огненный столп).

Wkrótce po jej wydaniu został aresztowany przez Czeka i rozstrzelany w czasie nasilającego się czerwonego terroru pod wątpliwym zarzutem udziału w spisku kontrrewolucyjnym. Jego twórczość przez długie lata była w ZSRR zakazana.

Nikołaj Gumilow z żoną Anną Achmatową i synem

Najważniejsze zbiory wierszy[edytuj | edytuj kod]

  • Szlak konkwistadorów
  • Obce niebo
  • Kołczan
  • Ognisko
  • Słup ognisty

Na język polski jego utwory tłumaczyli m.in. Leszek Engelking, Leopold Lewin, Seweryn Pollak i Adam Pomorski.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Źródła w języku angielskim