Walerij Briusow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walerij Briusow
Fotografia Briusowa, ok. 1906
Fotografia Briusowa, ok. 1906
Podpis Walerij Briusow
Imiona i nazwisko Walerij Jakowlewicz Briusow (ros. Валерий Яковлевич Брюсов)
Pseudonim Walerij Masłow
Data i miejsce urodzenia 13 grudnia 1873
Imperium Rosyjskie Moskwa
Data i miejsce śmierci 9 października 1924
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Moskwa
Zawód pisarz, tłumacz, krytyk literacki, historyk
Narodowość rosyjska
Język rosyjski
Obywatelstwo rosyjskie, radzieckie
Alma Mater Uniwersytet Moskiewski
Okres 1893–1924
Gatunki proza, liryka, dramat, krytyka, publicystyka
Ważne dzieła Ognisty Anioł
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Walerij Briusow w Wikiźródłach
Wikicytaty Walerij Briusow w Wikicytatach

Walerij Jakowlewicz Briusow (ros. Валерий Яковлевич Брюсов; ur. 1 grudnia?/13 grudnia 1873 w Moskwie, Imperium Rosyjskie - zm. 9 października 1924 w Moskwie, Rosyjska Federacyjna SRR) – rosyjski pisarz, uważany za jednego z twórców i przywódców rosyjskiego symbolizmu. Znany tłumacz literatury francuskiej i ormiańskiej. Tworzył dzieła historyczne (Ognisty Anioł) i urbanistyczne, a także eseje, opowiadania i powieści.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Briusow był określany mianem starszych symbolistów (pierwsze pokolenie zwolenników nowej poezji). W 1894 roku pod jego redakcją zostały opublikowane zbiory utworów "Symboliści rosyjscy". W przeciwieństwie do pozostałych symbolistów, nie godził się z tezą, że cechą zasadniczą nowego prądu są treści mistyczne. Twierdził, że zadaniem literatury jest wyjawienie indywidualności artysty. W jego koncepcji symbolizm jest wyłącznie poezją nastrojów.

Portret Briusowa autorstwa M. Wrubela, 1906

Po 1900 roku program estetyczny poety uległ przekształceniu. Uznany za wodza symbolizmu rosyjskiego Briusow nadal negował jego treści mistyczne. Jego postulatem było "przetwarzanie rzeczywistości". W okresie dojrzałym, pod wpływem parnasizmu i neoklasycyzmu, zreformował swoją poetykę. Jego wiersze pozbawione zostały emocjonalnej bezpośredniości. Jego poezja była nacechowana retoryką i patosem, stosował kontrastowe przeciwstawienia.

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zbiory wierszy[edytuj | edytuj kod]

  • 1894-1895 - Russkije simwolisty (ros. Русские символисты) - zbiór wierszy paru pisarzy, w tym Briusowa
  • 1895 - Juvenilia (ros. Juvenilia) - pierwszy autorski zbiór wierszy
  • 1894-1896 - Chefs d’oeuvre (ros. Chefs d’oeuvre)
  • 1896-1897 - Me eum esse (ros. Me eum esse)
  • 1900 - Tertia Vigilia (ros. Tertia Vigilia)
  • 1903 - Urbi et Orbi (ros. Urbi et Orbi)
  • 1906 - Stephanos (ros. Στεφανος)
  • 1906-1909 - Wsie napiewy (ros. Все напевы)
  • 1909-1912 - Zierkało tieniej (ros. Зеркало теней)
  • 1913 - Stichi Nielli (ros. Стихи Нелли)
  • 1913-1915 - Siem' cwietow radugi (ros. Семь цветов радуги)
  • 1914-1916 - Nowyje stichi Nielli (ros. Новые стихи Нелли)
  • 1915-1917 - Diewiataja kamiena (ros. Девятая камена)
  • 1917 - Sny czełowieczestwa (ros. Сны человечества)
  • 1912-1918 - Opyty po mietrikie i ritmikie, po jewfonii i sozwuczijam, po strofikie i formam (ros. Опыты по метрике и ритмике, по евфонии и созвучиям, по строфике и формам)
  • 1917-1919 - Poslednije mieczty (ros. Последние мечты)
  • 1921 - W takije dni (ros. В такие дни)
  • 1922:
    • Mig (ros. Миг)
    • Dali (ros. Дали)
  • 1924 - Miea (Spieszy!) (ros. Mea (Спеши!))
  • 1924 - ZSFSR (ros. ЗСФСР)

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • 1893 - Diekadienty (Koniec stoletija) (ros. Декаденты (Конец столетия))
  • 1904 - Ziemla (ros. Земля)

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1908 - Ognisty anioł[1] (ros. Огненный ангел)
  • 1913 - Ałtar' pobiedy (ros. Алтарь победы)
  • 1916 - Jupitier powierżennyj (ros. Юпитер поверженный)
  • 1916 - Rea Silvia (ros. Рея Сильвия)
  • 1922 - Krugozor (ros. Кругозор)
  • 1975 - Góra Gwiazdy[2] (ros. Гора Звезды)

Opowiadania[3][edytuj | edytuj kod]

Publicystyka[edytuj | edytuj kod]

  • 1899 - Ob iskusstwie (ros. Об искусстве)
  • 1909:
    • Kriticzeskaja statja o proizwiedienii A....S....Puszkina "Miednyj wsadnik" (ros. Критическая статья о произведении А....С....Пушкина «Медный всадник»)
    • Ispiepielennyj (ros. Испепеленный)
  • 1911 - F.I. Tiutczew. Smysł jego tworczestwa (ros. Ф. И. Тютчев. Смысл его творчества)
  • 1912:
    • Priedisłowije k sb. "Sosien pieriezwon" Klujewa (ros. Предисловие к сб. «Сосен перезвон» Клюева)
    • Dalokije i blizkije: stati i zamietki o russkich poetach ot Tiutczewa do naszych dniej (ros. Далёкие и близкие: статьи и заметки о русских поэтах от Тютчева до наших дней) - zbiór esejów
  • 1924:
    • Osnowy stichowiedienija (ros. Основы стиховедения)
    • Wozrożdienije fiłatielii (ros. Возрождение филателии)
    • Pis'mo W.Ja. Briusowa F.G. Czuczinu ot 26 janwaria 1924 goda (ros. Письмо В. Я. Брюсова Ф. Г. Чучину от 26 января 1924 года)
  • 1927:
    • Iz mojej żyzni. Moja junost'. Pamiati (ros. Из моей жизни. Моя юность. Памяти)
    • Dniewniki (ros. Дневники)
    • Pis'ma W.Ja. Briusowa k P.P. Piercowu (1894-1896) (K istorii ranniego simwolizma) (ros. Письма В. Я. Брюсова к П. П. Перцову (1894-1896) (К истории раннего символизма))
  • 1929 - Moj Puszkin (ros. Мой Пушкин)
  • Pis'ma Puszkina i k Puszkinu (ros. Письма Пушкина и к Пушкину)
  • Puszkin w Krymu (ros. Пушкин в Крыму)
  • Snoszenija Puszkina s prawitielstwom (ros. Сношения Пушкина с правительством)
  • Licejskije stichi Puszkina (ros. Лицейские стихи Пушкина)
  • Puszkin i kriepostnoje prawo (ros. Пушкин и крепостное право)
  • Poczemu dołżno izuczat' Puszkina? (ros. Почему должно изучать Пушкина?)
  • Wczera, siegodnia i zawtra russkoj poezii (ros. Вчера, сегодня и завтра русской поэзии)
  • Sintietika poezii (ros. Синтетика поэзии)

Przypisy

  1. http://www.biblionetka.pl/book.aspx?id=7088
  2. http://www.biblionetka.pl/book.aspx?id=41314
  3. Walery Briusow: Rea Silvia i inne opowiadania. Warszawa: PIW, 1976.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Źródła w języku angielskim

Źródła w języku rosyjskim