Nyon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nyon
Panorama miasta z zamku Nyon
Panorama miasta z zamku Nyon
Herb Flaga
Herb Nyon Flaga Nyon
Państwo  Szwajcaria
Kanton  Vaud
Powierzchnia 6,82 km²
Wysokość 403 m n.p.m.
Populacja (2005)
• liczba ludności

17 400
Kod pocztowy 1260
Plan Nyon
Plan Nyon
Położenie na mapie Vaud
Mapa lokalizacyjna Vaud
Nyon
Nyon
Położenie na mapie Szwajcarii
Mapa lokalizacyjna Szwajcarii
Nyon
Nyon
Ziemia 46°23′N 6°14′E/46,383333 6,233333Na mapach: 46°23′N 6°14′E/46,383333 6,233333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Nyon – miasto w Szwajcarii, w kantonie Vaud, nad Jeziorem Genewskim, ok. 25 km na północ od Genewy, 17 370 mieszkańców (wrzesień 2006), jedna z najszybciej rozwijających się miejscowości pomiędzy Genewą i Lozanną. Powierzchnia 6,74 km², tereny miasta położone są na wysokości 372-478 m n.p.m. (centrum miasta: 400 m n.p.m.). Stolica dystryktu, obejmującego oprócz samego miasta jeszcze 31 sąsiednich gmin.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Człowiek pojawił się w rejonie Nyon już w epoce neolitu. Na brzegach Jeziora Genewskiego wznosili domostwa na palach (palafity), których ślady znaleziono w kilku miejscach w okolicach miasta. Na początku IV w. p.n.e. dotarli tu przez przełęcze Jury przedstawiciele celtyckiego plemienia Sekwanów. Zbudowali oni gród z drewniano-ziemnymi umocnieniami. Nazwano go Novio Dunon (tj. „Nowy Gród”), co legło u podstawy dzisiejszej nazwy miasta. Prawdopodobnie w II w. p.n.e. usytuowali tu ufortyfikowaną osadę dawni Helweci, zapewne jako ostatnią strażnicę na południowym skraju zajmowanego przez siebie terytorium. Nazwa tej osady utrwaliła się w łacinie jako Noviodunum. Kolejny Nyon został założony w tym samym miejscu przez Rzymian między 50 a 43 rokiem p.n.e. pod nazwą „Colonia Julia Equestris”. Stał się wtedy jedną z najważniejszych rzymskich kolonii w Helwecji, o zabudowie opartej na klasycznych normach rzymskich. Istniało tutaj forum, bazylika i amfiteatr (odkryty w 1996 roku). Wodę ze źródeł u podnóża Jury w dzisiejszym Divonne-les-Bains (już we Francji) doprowadzał kryty akwedukt długości 11 km.

W połowie III w. zaczął się powolny upadek rzymskiego miasta. Jego apogeum przypadło na IV-V wiek (okres tzw. „wielkiej wędrówki ludów”), jednak miejskie wzgórze cały czas pozostawało zamieszkane. Kamienne bloki i kolumny, pochodzące z dawnych rzymskich budowli, były wykorzystywane w całym regionie przy wznoszeniu obiektów tworzącej się administracji kościelnej.

Po rozpadzie państwa Karola Wielkiego ziemie między Jeziorem Genewskim a Jurą znalazły się w granicach Górnej Burgundii (od 888 królestwa), a następnie w granicach królestwa Burgundii (od 1034 należącego do Cesarstwa rzymskiego). Do końca XIII w. Nyon pozostawał we władaniu możnej rodziny lokalnych feudałów Cossonay-Prangins. Ich siedzibą był rycerski zamek wybudowany w XII w. na szczycie wzgórza, w miejscu starszej warowni z X w. Wokół zamku, często na fundamentach rzymskich budowli, rozwijało się miasto. W 1293 panowie Cossonay-Prangins byli zmuszeni przekazać swe ziemie hrabiemu Sabaudii, Amadeuszowi V. Ten wkrótce ofiarował miasto wraz z okolicą swemu bratu, Ludwikowi I, władającemu tzw. Pays de Vaud. W ten sposób Nyon znalazł się na ponad 60 lat w rękach przedstawicieli bocznej gałęzi rodu hrabiów sabaudzkich. Często rezydowali oni w tutejszym zamku (w którym funkcjonowała wówczas również mennica) i poświęcali wiele uwagi samemu miastu. W 1359 Nyon został połączony z innymi posiadłościami domu sabaudzkiego. Był na owe czasy stosunkowo dużym miastem – w 1416 liczył ok. 600 mieszkańców.

W 1536 Nyon, jak cały Pays de Vaud, dostał się pod zwierzchnictwo Berna. Berneńczycy przynieśli tu reformację. W wyniku rewolucji z 1798 Nyon wszedł w 1803 wraz z całym Pays de Vaud (jako kanton Vaud) w skład konfederacji szwajcarskiej. W XIX w. miasto rozrasta się i rozwija. W miejsce dawnych manufaktur (np. istniejąca w latach 1781-1813 słynna manufaktura porcelany i fajansu) rozwija się drobny przemysł fabryczny (m.in. fabryki zapałek i makaronów). Od 1825 r. do portu w Nyon zaczynają zawijać regularnie statki parowe żeglugi lemańskiej. W 1858 r. otwarta zostaje linia kolejowa z Lozanny do Genewy, przebiegająca przez Nyon. W 1865 r. zaczyna działać gazownia miejska, która umożliwia m. in. wprowadzenie gazowego oświetlenia ulic. Dwadzieścia lat później, w 1885 r. w mieście zainstalowano pierwsze telefony. Od 1906 r. rozpoczyna się elektryfikacja miasta. Towarzyszy temu jego rozwój kulturalny: m. in. w 1860 r. Nyon otwiera w budynku Collège'u pierwsze miejskie muzeum historyczne, które w 1888 zostaje przeniesione do zamku.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Nyon to centrum naukowe (szkoła wyższa Gymnase de Nyon) oraz administracyjne. Jest siedzibą władz Europejskiej Unii Piłkarskiej UEFA, Światowej Organizacji Koszykarskiej FIBA (rozpoczęcie budowy siedziby w 2005 roku), oraz Union Network International, organizacji związków zawodowych z całego świata. W Nyonie odbywały się m.in. losowania Mistrzostw Europy w piłce nożnej, Ligi Mistrzów i innych rozgrywek. Znajduje się tutaj także szpital, kino, kilka hoteli, restauracji, kawiarni itp. Port jachtowy i przystań żeglugi pasażerskiej. Muzea: Muzeum Jeziora Genewskiego („Musée du Léman”), Muzeum Romańskie („Musée Romaine”) i Muzeum w zamku. Każdego roku w lipcu Nyon gości Paleo Festival, jeden z największych festiwali muzycznych w Szwajcarii.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]