Burgundia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bourgogne
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Francja
Siedziba Dessinblasondijon.jpg Dijon
Prezydent François Patriat
Powierzchnia 31 582 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności

1 646 600[1]
• gęstość 52 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba departamentów 4
Liczba okręgów 15
Liczba kantonów 174
Liczba gmin 2045
Położenie na mapie Francji
Położenie na mapie
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Francja

Burgundia (fr. Bourgogne) – kraina historyczna i region administracyjny, położony w centralnej Francji. Graniczy z pięcioma regionami: Centre – od zachodu, Île-de-France i Szampania-Ardeny – od północy, Franche-Comté – od wschodu, a Rodan-Alpy i Owernia – od południa. Sam region dzieli się na 4 departamenty: Côte-d'Or, Nièvre, Saona i Loara i Yonne. Nazwa regionu wywodzi się od germańskiego plemienia Burgundów.

Poza Dijon (147,2 tys. mieszk.), które stanowi główny ośrodek tego regionu, większymi miastami są: Chalon-sur-Saône (49,0), Nevers (39,6), Auxerre (37,6), Mâcon (33,6), Sens (26,8), Le Creusot (25,6) oraz Beaune (21,5).

Historia regionu[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Władcy Burgundii.
Information icon.svg Osobny artykuł: Królestwo Burgundii.
Information icon.svg Osobny artykuł: Królestwo Burgundii (Arelat).
Information icon.svg Osobny artykuł: Księstwo Burgundii.

Burgundowie byli jednym z germańskich plemion, które przyczyniły się do upadku Cesarstwa Rzymskiego Zachodniego. Pochodziliby z wyspy Bornholm a Pliniusz Starszy lokalizuje ich w dorzeczu Odry w pierwszym wieku naszej ery, w okolicach spływu Nysy Łużyckiej[2] a w drugim wieku, Klaudiusz Ptolemeusz[3] – między Odrą a Wisłą[4] – gdzie mieszkali jeszcze w połowie trzeciego wieku według Jordanesa[5], ale pokonani przez Gepidów przemieścili się w dorzecze Łaby. Pod koniec wieku przesuneli się dalej na zachód, w dolinę Menu, gdzie weszli w kontakt z Alamanami. Retor i orator Mamertinus z Trewiru w panagiryku do cesarza Maksymiana wspomina o obecności Burgundów w tych okolicach[6]. A Ammianus Marcellinus przynosi informacje o wyprawie za Ren Juliana Apostaty przeciwko Alamanom w 379-390 roku a potem, według tegoż, cesarz Walentynian I w walce z tymi ostatnimi zwrócił się o pomoc do Burgundów, którzy wysłali 80 000 wojowników na czele elity na spotkanie z Rzymianami nad Renem, ale ci byli nieobecni. Oburzeni i wściekli Burgundowie wrócili na swoje ziemie [7].

Sojusznicy albo przeciwnicy Rzymu, Burgundowie, uczestniczyli w inwazji Cesarstwa zachodniego przez plemiona barbarzyńskie na początku V wieku a Konstancjusz III potwierdził ich nową sytuację: część Galii w dorzeczu Renu (Burgondiones partem Gallia Rheno conjuctam tenere) według Kasjodora i Prospera Tiro z Akwitanii. To jest pierwsza oficjalna wzmianka o ich królestwie ze stolicą w Worms[8].

Jako lud sfederowany mieli rolę obrońców granicy cesarstwa na Renie, ale ich bracia pozostali po drugiej stronie byli bardziej wyeksponowani na nacisk Hunów. W latach 428/429 król obu brzegów, Gundahar, pokonał Oktara, wuja Attyli według Sokratesa Scholastyka[9] i w 435 roku postanowił zaatakować Belgię (Belgica Prima), ale opór Rzymian i ich huńskich sojuszników spowodował klęskę burgundzką, wskutek której o mało nie doszło do unicestwienia najeźdźców w 436/437 roku. To by była zemsta Hunów po ich porażce 10 lat wcześniej. Przegrana i śmierć Gundahara stanowią kres pierwszemu królestwu burgundzkiemu (Rzymianie znów zapanowali nad tymi terenami), a epizod ten stanowi jedną z podstaw legendy Nibelungów.

W pierwszych latach pobytu na ziemiach Cesarstwa Burgundowie przyjęli chrześcijaństwo, ale według Sokratesa Scholastyka w formie arianizmu natomiast Paweł Orozjusz pisze o formie nicejskiej przejścia na religię Cesarstwa[10]. I to dopiero w królestwie rodańskim nastąpiło przyjęcie herezji ariańskiej, która przetrwała aż do panowania Zygmunta I Burgundzkiego.

Resztki ludu po klęsce w walce z Hunami znalazły nowe ziemie na południu Galii: według anonimowego autora Chronica Gallica z 452 „Sapaudia jest podarowana tym Burgundom co pozostali (od 25 000 do 50 000 według specjalistów tematu), do podziału z miejscowymi” w 443 roku przez generała Aecjusza Flawiusza, w roli obrońców przed Alamanami i Wizygotami. Chodzi o tereny dzisiejszej zachodniej części Szwajcarii, Sabaudii i Jury, czyli dorzecze Rodanu, ze stolicą w Genewie. Dzięki inteligentnej polityce kompromisu i tolerancji królowie burgundzcy poszerzyli ich terytorium (do Avignonu na południe, Nevers na zachodzie i jeziora Bodeńskiego na wschodzie) i doprowadzili do symbiozy i połączenia elementów tubylczych z przybyszami stwarzając nowe społeczeństwo o specyficznej tożsamości. Rozpad Cesarstwa zachodniego przyśpieszyło zabójstwo Walentyniana III i walka o tron i tak osłabiony. Królowie burgundzcy potrafili to wykorzystać sprzymierzając się z Wizygotami.

Upadek Cesarstwa zachodniego w 476 roku pozostawił wolną rękę ludom sfederowanym. Burgundowie mieli za sąsiadów, oprócz Alamanów, ambitnych władców jak Odoakra, a po 490 roku Ostrogota Teodoryka Wielkiego w Italii, Wizygota Euryka w Akwitanii czy Syagariusza na północnym zachodzie i w końcu Franków na północy, którzy okażą się najgroźniejsi dla egzystencji niezależnego ich królestwa. Chlodwig I pokonując Syagriusza i jednocząc plemiona frankijskie stał się bezpośrednim sąsiadem królów burgundzkich, którzy zdecydowali się na przymierze z nim przeciwko Alamanom a później przeciwko Wizygotom. Zygmunt I Burgundzki, syn Gundobada poślubiając córkę Teodoryka Wielkiego przyczynił się do nowego przymierza z Ostrogotami wyznającymi również herezję ariańską. Zabójstwo brata swojego, Godomara, oszkalowanego przez drugą żonę króla, spowodowało oburzenie poddanych i Teodoryka i w końcu interwencję frankijską Chlodomera, który został zabity w czasie bitwy pod Vézeronces w 524 roku, i tak przegranej przez Burgundów według Grzegorza z Tours. Teodoryk Wielki zajmując tereny na południe od Izery przyczynił się do osłabienia Gundobada, który został ofiarą ofensyw Franków w latach 532-534 i które doprowadziły do rozpadu królestwa rodańskiego[potrzebne źródło].

W późniejszym okresie powstało Księstwo Burgundii. Do 1477 roku w skład państwa burgundzkiego wchodziły ziemie obecnej Holandii, Belgii, Luksemburga, Artois, Pikardii, Alzacji, Franche-Comté i Burgundii. W roku 1477 państwo odziedziczyła Austria na podstawie małżeństwa Maksymiliana I Habsburga z Marią Burgundzką. Była to córka Karola Zuchwałego, który zginął w bitwie pod Nancy w Lotaryngii.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Klimat umiarkowany ciepły, morski. Region rolniczy, jeden z większych w kraju obszarów uprawy winorośli (zwłaszcza na obrzeżeniu Rowu Saony). Ponadto uprawa pszenicy, kukurydzy, buraków cukrowych, roślin oleistych, warzyw i owoców. Hodowla bydła. Eksploatacja złóż węgla kamiennego. Przemysł słabo rozwinięty, głównie spożywczy, a także metalurgiczny, włókienniczy i skórzany[potrzebne źródło].

Produkcja winiarska w Burgundii[edytuj | edytuj kod]

Wina burgundzkie
Information icon.svg Osobny artykuł: Burgundia (region winiarski).

Region Burgundii słynie z produkcji win. Winnice ciągną się wąskim pasem od Dijon na północy po Lyon na południu, obejmując obszar około 45.000 hektarów. Rejon ten, w odróżnieniu od innych rejonów winiarskich we Francji, nie posiada wspólnej dla całego rejonu apelacji ogólnej[potrzebne źródło].



Przypisy

  1. INED: Régions et départements (fr.). [dostęp 6 sierpnia 2013].
  2. Favrod, s. 18 (nazwa wyspy pochodziłaby od Burgundarholm czyli wyspa Burgundów)
  3. Ptolémée, Géographie, II, 11.
  4. Favrod, s. 18.
  5. Jordanès, Histoire des Goths, rozdz. IV.
  6. (Panégyrique II [10], 5) citowany przez Katalin Escher, Les Burgondes, s. 10.
  7. Ammianus Marcellinus pisze : « Za trzeciego konsulatu Walentyniana I-go
  8. Prosper Tiro d’Aquitaine, Chroniques, 1322.
  9. Socrate, Historia Ecclesiastica 7, 30.
  10. Orose, Histoire, 32.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Katalin Escher: Les Burgondes: Ie-VIe siècle apr. J-C. coll. « Civilisations et cultures », 2006, seria: Éditions Errance. ISBN 2-87772-325-9.
  • Katalin Escher: Genèse et évolution du deuxième royaume burgonde (443-534): les témoins archéologiques. Oxford: British Archaeological Reports Ltd, 15 Sep 2005, s. 1101, seria: British Archaeological Reports British Series. ISBN 1841718416.
  • Justin Favrod: Les Burgondes. Un royaume oublié au cœur de l’Europe, Presses polytechniques et universitaires romandes. 2002. ISBN 2880745969.
  • Émilienne Demougeot: La Formation de L’Europe et les invasions barbares. Paris: Aubier Montaigne, 1979, s. 615, seria: Historique. ISBN 978-2700701463..

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]