Pałeczka dżumy

Pałeczka dżumy
Pałeczka dżumy w mikroskopie elektronowym
Systematyka
Królestwo	bakterie
Typ	proteobakterie
Rząd	Enterobacteriales
Rodzina	Enterobacteriaceae
Rodzaj	Yersinia
Gatunek	pałeczka dżumy
Nazwa systematyczna
Yersinia pestis (daw. Pasteurella pestis)
Barwienie metodą Grama	ujemne

Pałeczki yersinia (na rycinie w kształcie myślników), charakterystycznie wybarwione. Duże, okrągłe komórki z płatowym jądrem komórkowym i ziarnistościami cytoplazmatycznymi to granulocyty.

Pałeczka dżumy (Yersinia pestis, daw. Pasteurella pestis) – nieprzetrwalnikująca bakteria Gram ujemna o kształcie pałeczki będąca czynnikiem etiologicznym dżumy. Ze względu na kształt została zakwalifikowana do pałeczek, jednak poszczególne bakterie posiadają dużą zmienność wyglądu. Rezerwuarem są zwierzęta (z wyjątkiem wielbłądów) – obecnie głównie susły, świstaki oraz świnki morskie.

Morfologia i fizjologia

W przeciwieństwie do pozostałych bakterii z grupy Yersinia, pałeczka dżumy nie ma rzęsek oraz – w konsekwencji – zdolności ruchu. Ma otoczkę, którą traci podczas hodowania na podłożach mikrobiologicznych.

Pałeczka dżumy jest wrażliwa na działanie wysokiej temperatury, ale nie ginie przez miesiące w niskich temperaturach. Niszcząco działają zwykłe środki dezynfekcyjne (fenol, lizol).

Właściwości biochemiczne

Pałeczka dżumy posiada wiele cech wspólnych z rodzajem Yersinia – brak rozkładu żelatyny, laktozy przy zachowanej zdolności do rozkładu glukozy i maltozy. Nie wytwarza H₂S. Testem różnicującym może być brak rozkładu mocznika oraz ornityny.

Hodowla

Pałeczka dżumy nie ma wygórowanych wymagań odżywczych – rośnie na zwykłych podłożach z agarem, może również wzrastać na podłożach z żółcią. Temperatura optymalna do wzrostu wynosi 30 °C.

Barwienie bakterii daje charakterystyczny biegunowy wygląd, a sam środek komórki nie ulega zabarwieniu.

Potwierdzenie rozpoznania opiera się m.in. na wykonaniu aglutynacji z surowicą przeciwdżumową.

Odmiany

Pomimo że istnieje tylko jeden serotyp (biotyp) bakterii, ze względu na obszar występowania i właściwości biochemiczne wyodrębniono trzy typy.

• orientalis – nie metabolizuje glicerolu i melibiozy, brak charakterystycznego obszaru
• antiqua – metabolizuje glicerol ale nie melibiozę; obszar występowania to wschodnia Azja oraz centralna Afryka
• mediaevalis – metabolizuje glicerol oraz melibiozę; występuje głównie na Bliskim Wschodzie

Chorobotwórczość

Bakteria może wywołać ostrą, gwałtowną, często śmiertelną chorobę – dżumę. Była odpowiedzialna za kilka tragicznych pandemii.

Wrażliwość na antybiotyki

Pałeczka dżumy jest wrażliwa na następujące grupy antybiotyków:

• streptomycyna
• tetracykliny
• sulfonamidy.

Bibliografia

• Podstawy Mikrobiologii Lekarskiej. PZWL, Warszawa 1979. Praca pod redakcją Leona Jabłońskiego. ISBN 83-200-0181-1. Strony 302-305

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.