Pałeczka dżumy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pałeczka dżumy
Yersinia pestis.jpg
Pałeczka dżumy w mikroskopie elektronowym
Systematyka
Królestwo bakterie
Typ proteobakterie
Rząd Enterobacteriales
Rodzina Enterobacteriaceae
Rodzaj Yersinia
Gatunek pałeczka dżumy
Nazwa systematyczna
Yersinia pestis (daw. Pasteurella pestis)
Pałeczki yersinia (na rycinie w kształcie myślników), charakterystycznie wybarwione. Duże, okrągłe komórki z płatowym jądrem komórkowym i ziarnistościami cytoplazmatycznymi to granulocyty.

Pałeczka dżumy (Yersinia pestis, daw. Pasteurella pestis) – nieprzetrwalnikująca bakteria Gram ujemna o kształcie pałeczki będąca czynnikiem etiologicznym dżumy. Ze względu na kształt została zakwalifikowana do pałeczek, jednak poszczególne bakterie posiadają dużą zmienność wyglądu. Rezerwuarem są zwierzęta (z wyjątkiem wielbłądów) – obecnie głównie susły, świstaki oraz świnki morskie.

Morfologia i fizjologia[edytuj | edytuj kod]

W przeciwieństwie do pozostałych bakterii z grupy Yersinia, pałeczka dżumy nie ma rzęsek oraz – w konsekwencji – zdolności ruchu. Ma otoczkę, którą traci podczas hodowania na podłożach mikrobiologicznych.

Pałeczka dżumy jest wrażliwa na działanie wysokiej temperatury, ale nie ginie przez miesiące w niskich temperaturach. Niszcząco działają zwykłe środki dezynfekcyjne (fenol, lizol).

Właściwości biochemiczne[edytuj | edytuj kod]

Pałeczka dżumy posiada wiele cech wspólnych z rodzajem Yersinia – brak rozkładu żelatyny, laktozy przy zachowanej zdolności do rozkładu glukozy i maltozy. Nie wytwarza H2S. Testem różnicującym może być brak rozkładu mocznika oraz ornityny.

Hodowla[edytuj | edytuj kod]

Pałeczka dżumy nie ma wygórowanych wymagań odżywczych – rośnie na zwykłych podłożach z agarem, może również wzrastać na podłożach z żółcią. Temperatura optymalna do wzrostu wynosi 30 °C.

Barwienie bakterii daje charakterystyczny biegunowy wygląd, a sam środek komórki nie ulega zabarwieniu.

Potwierdzenie rozpoznania opiera się m.in. na wykonaniu aglutynacji z surowicą przeciwdżumową.

Odmiany[edytuj | edytuj kod]

Pomimo że istnieje tylko jeden serotyp (biotyp) bakterii, ze względu na obszar występowania i właściwości biochemiczne wyodrębniono trzy typy.

  • orientalis – nie metabolizuje glicerolu i melibiozy, brak charakterystycznego obszaru
  • antiqua – metabolizuje glicerol ale nie melibiozę; obszar występowania to wschodnia Azja oraz centralna Afryka
  • mediaevalis – metabolizuje glicerol oraz melibiozę; występuje głównie na Bliskim Wschodzie

Chorobotwórczość[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: dżuma.

Bakteria może wywołać ostrą, gwałtowną, często śmiertelną chorobę – dżumę. Była odpowiedzialna za kilka tragicznych pandemii.

Wrażliwość na antybiotyki[edytuj | edytuj kod]

Pałeczka dżumy jest wrażliwa na następujące grupy antybiotyków:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Podstawy Mikrobiologii Lekarskiej. PZWL, Warszawa 1979. Praca pod redakcją Leona Jabłońskiego. ISBN 83-200-0181-1. Strony 302-305
Wikimedia Commons

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.