Mocznik
| Mocznik | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
 Próbka mocznika krystalicznego |
|||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | CH4N2O | ||||||||||||||||||
| Inne wzory | CO(NH2)2 | ||||||||||||||||||
| Masa molowa | 60,06 g/mol | ||||||||||||||||||
| Wygląd | białe kryształy lub proszek, pachnące po pewnym czasie amoniakiem[5] | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||
| Numer CAS | 57-13-6 | ||||||||||||||||||
| PubChem | 1176[6] | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||||
| Pochodne | alantoina, dimetylomocznik, dulcyna, kwas barbiturowy, kwas kargluminowy | ||||||||||||||||||
| Podobne związki | fosgen, tiomocznik, acetamid, aceton, biuret, guanidyna | ||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|||||||||||||||||||
Mocznik (karbamid, E927b), CO(NH2)2 – organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego[8]. W wyniku kondensacji podczas ogrzewania tworzy biuret[2].
Spis treści |
Występowanie[edytuj]
Jest to końcowy produkt przemiany białek i innych związków azotowych w organizmie, powstaje w cyklu ornitynowym. Jest wydalany z moczem, a w niewielkich ilościach z potem[2]. Jego stężenie w osoczu wynosi 2,5–6,4 mmol/dm3[9].
Otrzymywanie[edytuj]
Związek ten został po raz pierwszy otrzymany syntetycznie przez Friedricha Wöhlera w 1828 r. Był to pierwszy związek organiczny otrzymany z całkowicie nieorganicznych substratów w wyniku ogrzewania cyjanianu amonu[2]:
czym dowiedziono niesłuszność teorii "siły życiowej", rzekomo niezbędnej do syntezy związków produkowanych przez żywe organizmy.
W przemyśle mocznik jest otrzymywany w bezpośredniej reakcji dwutlenku węgla z amoniakiem, przebiegającej w autoklawach pod ciśnieniem 100–200 atm, w temperaturze 160–200 °C[2]:
- CO2 + 2NH3 → CO(NH2)2 + H2O
Biotechnologiczne wytwarzanie kalcytu[edytuj]
Mocznik jest metabolizowany przez bakterie glebowe Sporosarcina pasteurii (zwana też Bacillus pasteurii; podobny metabolizm wykazuje Sporosarcina ureae[10]) zawierające wysoce aktywny enzym ureazę, katalizujący reakcję:
- CO(NH2)2 + H2O → CO2 + 2NH3
W obecności jonów wapnia Ca2+ prowadzi to do wytrącania się kalcytu (tzw. wytrącanie kalcytu indukowane bakteryjnie):
- Ca2+ + H2O + CO2 → CaCO3↓ + 2H+
Proces ten wykorzystać można do poprawienia właściwości gleby[11], a także do produkcji cegieł niewymagających wypalania. W technologii opracowanej przez Ginger Krieg Dosier z American University of Sharjah (Zjednoczone Emiraty Arabskie), cegły wytwarzane są przez nanoszenie cienkich warstw piasku, mocznika, chlorku wapnia i bakterii, a po zakończeniu wiązania mogą uzyskać twardość porównywalną ze zwykłymi cegłami[12][13][8].
Właściwości[edytuj]
Tworzy bezbarwne kryształy w formie długich i bezbarwnych igieł bez zapachu o temperaturze topnienia ok. 133 °C, przy dalszym ogrzewaniu ulega rozkładowi przed osiągnięciem temperatury wrzenia[5].
Zobacz też[edytuj]
Przypisy[edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 3-516. ISBN 9781420090840.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 251. ISBN 8371832400.
- ↑ Mocznik (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA).
- ↑ 4,0 4,1 Mocznik (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 4.04.2012].
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Environmental Health & Safety: Urea (material safety data sheet) (ang.). Mallinckrodt Baker, Inc., 2009-09-09. [dostęp 2009-11-27].
- ↑ Mocznik – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ R. Williams: pKa Data (ang.). 2001-10-24. [dostęp 2009-11-27].
- ↑ 8,0 8,1 Piotr Chmielewski: Chemia: Słownik encyklopedyczny. Wrocław: Wydawnictwo Europa, 2001, s. 386. ISBN 83-87977-40-3.
- ↑ Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 249, 252. ISBN 83-7350-059-6.
- ↑ Hans Günter Schlegel: Mikrobiologia ogólna. Warszawa: PWN, 2003, s. 135. ISBN 83-01-13999-4.
- ↑ Jason T. DeJong, Brina M. Mortensen, Brian C. Martinez, Douglas C. Nelson. Bio-mediated soil improvement. „Ecological Engineering”. 36 (2), s. 197-210, 2010. doi:10.1016/j.ecoleng.2008.12.029 (ang.).
- ↑ Suzanne LaBarre: The Better Brick: 2010 Next Generation Winner (ang.). Metropolis Magazine, 2010-05-12. [dostęp 2010-05-26].
- ↑ Drukarka cegłowa zmniejszy emisję CO2 (pol.). futureblog.pl, 2010-05-13.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
