Patrick Hillery

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Patrick Hillery
Data i miejsce urodzenia 2 maja 1923
Milltown Malbay
Data i miejsce śmierci 12 kwietnia 2008
Dublin
Prezydent Irlandii
Przynależność polityczna Fianna Fáil
Okres urzędowania od 3 grudnia 1976
do 2 grudnia 1990
Poprzednik Cearbhall Ó Dálaigh
Następca Mary Robinson

Patrick Hillery, irl. Pádraig Seán Ó hIrighile (ur. 2 maja 1923 w Milltown Malbay, zm. 12 kwietnia 2008 w Dublinie) – polityk irlandzki, pierwszy nominowany przez Dublin członek Komisji Europejskiej, a w latach 1976-1990 prezydent Irlandii.

Wczesne lata życia[edytuj | edytuj kod]

Patrick John Hillery, zwany popularnie "Paddym Hillerym", urodził się w Spanish Point w Miltown Malbay w hrabstwie Clare w 1923. Był synem miejscowego lekarza, Michaela Josepha Hilleryego, oraz Ellen McMahon, pielęgniarki. Patrick Hillary pobierał nauki w pobliskiej szkole w Miltown Malbay, później uczęszczał do Rockwell College, a następnie uczył się na University College Dublin, gdzie kończył medycynę. Po uzyskaniu tytułu naukowego w 1947 powrócił do rodzinnego miasta. Poszedł w ślady swojego ojca i rozpoczął pracę jako lekarz. W latach 50. Hillery został członkiem Narodowej Rady Zdrowia. Pracował także jako koroner hrabstwa West Clare.

27 października 1955 Hillery poślubił Mary Beatrice Finnegan, również lekarkę. Mieli razem dwoje dzieci – syna Johna i córkę Vivienne, która zmarła w 1985, tuż przed swoimi 18 urodzinami.

Na stanowiska ministerialnych[edytuj | edytuj kod]

Chociaż Hillery nie był politykiem, zdecydował się wystartować w wyborach do Dáil Éireann w 1951 z ramienia Fianna Fáil. Hillery odniósł zwycięstwo w swoim okręgu (Clare) i zasiadł w niższej izbie irlandzkiego parlamentu. Wygrywał również kolejne wybory i zasiadał w Dáil Éireann do 1973 Na początku swojej kariery politycznej Hillery był szeregowym deputowanym. Właściwą karierę polityczną zaczął dopiero po odejściu Éamona de Valery ze stanowiska premiera w 1959.

Nowy Taoiseach, Seán Lemass, rozpoczął proces wysyłania na emeryturę ministrów związanych z de Valerą, z których wielu było członkami jego pierwszego rządu, powołanego w 1932. Lemass dopuścił do władzy młodszą generację polityków. Wśród nich znalazł się również Patrick Hillery, który objął tekę ministra edukacji. Na tym stanowisku Hillery stał się jednym z najważniejszych ministrów w rządzie Lemassa. W 1963 rozpoczął zakrojone na szeroką skalę reformy. Utworzono sieć gimnazjów i szkół technicznych. Dla studentów wprowadzono państwowe egzaminy. Działania Hilleryego pozwoliły późniejszemu ministrowie edukacji, Donaghowi O'Malleyowi, na wprowadzenie bezpłatnego nauczania.

W 1965 Hillery objął stanowisko ministra przemysłu i handlu. Na tym stanowisku pozostał do 1966, kiedy został pierwszym ministrem pracy. Utworzenie tego ministerstwa było spełnieniem wieloletnich marzeń Lemassa i powołanie Hilleryego na ministra pracy można traktować jako wyróżnienie dla tego polityka. Kiedy w listopadzie 1966 Lemass nieoczekiwanie zrezygnował z funkcji premiera i przewodnictwa Fianna Fáil, odchodzący premier poprosił Hilleryego, aby stanął na czele rządu i partii, ale minister odmówił. Na te stanowiska został wybrany ostatecznie Jack Lynch, który pozostawil Hilleryego na stanowisku ministra pracy. Urząd ten Hillery sprawował do 1969.

Po kolejnym wyborczym zwycięstwie Fianna Fáil w 1969 Hillary objął tekę ministra spraw zagranicznych. Zyskał sobie więdzynarodowe uznanie, kiedy w 1972, po krwawej niedzieli w Londonderry, kiedy brytyjscy spadochroniarze otworzyli ogień od pokojowej manifestacji, wybrał się do siedziby ONZ i zaapelował o pomoc w utrzymaniu procesu pokojowego w Irlandii Północnej. Oprócz zaangażowania w proces pojowy w Irlandii Północnej Hillery wynegocjował przystąpieniie Irlandii do EWG w 1972. Irlandia została ostatecznie przyjęta w 1973.

Komisarz europejski[edytuj | edytuj kod]

Po wstąpieniu Irlandii do EWG Hillery został pierwszy Irlandczykiem, który wszedł w skład Komisji Europejskiej. Został wiceprzewodniczącym komisji i odpowiadał za sprawy socjalne. Na tym stanowisku Hillery doprowadził do tego, że wszystkie kraje Wspólnoty przyznały równe płace kobietom. W 1976 rząd Liama Cosgrave'a, opozycyjny wobec Fianna Fáil, poinformował Hilleryego, że jego kadencja w Komisji Europejskiej nie zostanie przedłużona. Hillery zdecydował się więc powrócić do praktyk medycznych i wyjechać z żoną do Afryki. Na przeszkodzie stanął kryzys polityczny w Irlandii, który doprowadził do dymisji prezydenta Ó Dálaigha. Hillery zgodził się być kandydatem Fianna Fáil w wyborach prezydenckich. Okazało się, że był jedynym kandydatem. 3 grudnia 1976 został zaprzysiężony na szóstego prezydent Irlandii.

Prezydent Irlandii[edytuj | edytuj kod]

W 1979 Hillery musiał stawić czoło tzw. "seks-skandalowi". We wrześniu 1979, podzas wizyty papieża Jana Pawła II w Irlandii, towarzyszący papieżowi korpus prasowy poinformował swoich irlandzkich kolegów po fachu, że Europa była "zalana" pogłoskami o tym, że prezydent Hillery utrzymuje w pałacu prezydenckim kochankę, że rozwodzi się z żoną i chce zrezygnować z urzędu. Wkrótce po wyjeździe papieża Hillery w przemówieniu do narodu zapewnił, że nia ma żadnej kochanki, nie rozwodzi się z żoną i nie zamierza rezygnować z prezydentury. Uzasadniając to publiczne dementi Hillery stwierdził, że działa dla dobra urzędu prezydenta. Poparcie dla takiego działania udzielili premier Lynch oraz liderzy partii opozycyjnych – Garret FitzGerald z Fine Gael i Frank Cluskey z [[Partia Irlandia)|Partii Pracy]].

Nie wiadomo, kto był źrodłem tej plotki. Różne teorie spiskowe wskazywały kręgi brytyjskiego wywiadu, a nawet KGB. Radziecki wywiad obawiał się podobno, że IRA posłucha papieskiego wezwania do pokoju. Odciążyłoby to militarnie Wielką Brytanię, ważnego członka NATO. Inni uważają, że ta plotka była wynikiem wewnętrznych rozgrywek w Fianna Fáil.

W 1981 Hillery, za radą premiera Charlesa Haugheya, odrzucił zaproszenie od królowej Elżbiety II na ślub księcia Walii z Dianą Spencer.

Rok później Hillery musiał stawić czoła kryzysowi rządowemu. W styczniu Dáil Éireann nie przyjął budżetu przygotowanego przez koalicyjny rząd Garreta FitzGeralda, składający się z Fine Gael i Partii Pracy. FitzGerald wybrał się więc do pałacu prezydenckiego by poprosić prezydenta, aby ten rozwiązał parlament. Jednak tej samej nocy do Hilleryego zaczęli dzwonić przywódcy opozycji (wykonano 7 lub 8 telefonów) i namawiać go, aby nie rozwiązywał parlamentu, ale powierzył misję tworzenia rządu Haugheyowi. Hillery uznał, że zachowanie liderów opozycji było niełaściwe i nakazał nieprzyjmowanie połączeń od polityków opozycji. Ostatecznie przychylił się do zdania FitzGeralda i rozwiązał parlament.

Sprawa tych telefonów powróciła podczas wyborów prezydenckich w 1990. Hillery wygrał wybory w 1983 i po siedmiu latach jego prezydentura dobiegła końca. Podczas kampanii wyborczej wyszło na jaw, że kandydat Fianna Fáil, Brian Lenihan, był jedną z osób, która tej nocy dzwoniła do Hilleryego. Ujawinienie tej sprawy doprowadziło do porażki Lenihana w wyborach prezydenckich, które wygrała kandydatka laburzystów, Mary Robinson.

Po prezydenturze[edytuj | edytuj kod]

Hillery odchodził z urzędu jako polityk ceniony w społeczeństwie za uczciwość i oddanie pracy. Po 1990 wycofał się z życia publicznego. Powrócił w 2002 i nawoływał do głosowania na "tak" podczas drugiego referendum nad traktatem nicejskim.

Zmarł 12 kwietnia 2008 roku.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Jack Lynch
Minister edukacji Irlandii
1959-1965
Następca
George Colley
Poprzednik
Jack Lynch
Minister przemysłu i handlu Irlandii
1965-1966
Następca
George Colley
Poprzednik
nowy urząd
Ministrowie pracy Irlandii
1966-1969
Następca
Joseph Brennan
Poprzednik
Frank Aiken
Minister spraw zagranicznych Irlandii
1969-1973
Następca
Brian Lenihan
Poprzednik
Cearbhall Ó Dálaigh
Flag President of Ireland.svg Prezydent Irlandii
1976-1990
Flag President of Ireland.svg Następca
Mary Robinson