Pchły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pchły
Siphonaptera
Latreille, 1825
Pchła widziana pod mikroskopem elektronowym. Obraz w fałszywych kolorach.
Pchła widziana pod mikroskopem elektronowym. Obraz w fałszywych kolorach.
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd pchły
Synonimy
  • Aphaniptera
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło pchła w Wikisłowniku
Larwa pchły pod mikroskopem
Pchła narysowana przez Roberta Hooke'a

Pchły (Siphonaptera, Aphaniptera) – rząd owadów zaliczanych do podgromady owadów uskrzydlonych, wtórnie bezskrzydłych. Posiadają ciało bocznie spłaszczone, silnie rozwinięte odnóża, umożliwiające im długie skoki. Narządy gębowe pchły są typu kłująco-ssącego, całe ciało pokrywa twardy oskórek ze szczecinkami lub ząbkami skierowanymi do tyłu. Pchły osiągają wielkość od 1 do 6 mm[1] a nawet do 10 mm[2] i są ciemno ubarwione. Rozwój osobniczy pcheł odbywa się z przeobrażeniem zupełnym. Są kosmopolitycznymi pasożytami zewnętrznymi ptaków i ssaków[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W 2005 roku znanych było 2005 gatunków i 828 podgatunków pcheł należących do 242 rodzajów[3]. Rząd pchły (Siphonaptera) dzielimy na 4 infrarzędy, te z kolei w sumie na 18 rodzin[3][2]:

Najpospolitsze gatunki[edytuj | edytuj kod]

Cykl rozwojowy pcheł[edytuj | edytuj kod]

  1. Dorosłe pchły atakują zwierzęta i ssą krew. W ciągu doby potrafią jej wypić 20 razy więcej, niż same ważą. W przypadku braku swojego preferowanego żywiciela poszukują innych, na przykład ludzi. Po 1-2 dniach zaczynają składać jaja.
  2. Zależnie od gatunku jedna pchła w trakcie swojego życia może złożyć 600-2000 jaj. Najczęściej są składane na skórze (w sierści) zwierzęcia, a następnie spadają z niego w miejscach jego przebywania.
  3. Wykluwające się z jaj larwy chowają się w miejscach, gdzie światło nie ma dostępu; w mieszkaniach np. w dywanach, wykładzinach czy pod meblami. Żywią się między innymi odchodami dorosłych osobników, przypominającymi czarne ziarenka piasku.
  4. Larwy przekształcają się w kokonach w dorosłe osobniki. Jeśli w środowisku znajdują się żywiciele (zwierzęta), wytwarzane przez nich wibracje podłoża i ciepło powodują, że pchły uwalniają się z kokonów i atakują. Pchły zamknięte w kokonach potrafią przeżyć parę miesięcy, czekając na żywiciela.

Zależnie od temperatury cały cykl rozwojowy (1-4) trwa nie dłużej niż 2-3 tygodnie. W niskich temperaturach cykl rozwojowy pcheł jest zahamowany.

Problemy zdrowotne powodowane przez pchły[edytuj | edytuj kod]

Zwalczanie pcheł[edytuj | edytuj kod]

Środki o niskiej skuteczności (prewencyjne)[edytuj | edytuj kod]

Środki o umiarkowanej skuteczności[edytuj | edytuj kod]

  • Usunięcie i wypranie lub umycie w wodzie z octem wszystkich tkanin, np. dywanów, narzut, znajdujących się w pomieszczeniach zasiedlonych przez pchły (patrz punkt 3. cyklu rozwojowego pcheł).
  • Zastosowanie uniwersalnych preparatów owadobójczych w aerozolu przeciwko owadom biegającym (działają prawie wyłącznie na dojrzałe osobniki).

Środki o dużej skuteczności[edytuj | edytuj kod]

  • Proszki owadobójcze rozsypywane w ciemnych miejscach mieszkania, np. pod łóżkami (patrz punkt 3 cyklu rozwojowego pcheł).
  • Nowoczesne krople typu SPOT ON, wcierane w punkty na ciele zwierząt domowych, porażające system nerwowy pcheł.
  • Nowoczesne aerozole lub atomizery owadobójcze.

Przypisy

  1. Sandner Henryk, Owady s.413
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Michael F. Whiting, Alison S. Whiting, Michael W. Hastriter and Katharina Dittmar. A molecular phylogeny of fleas (Insecta: Siphonaptera): origins and host associations. „Cladistics”. 24, s. 1-31, 2008. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Functional and Evolutionary Ecology of Fleas. s. 3-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sandner Henryk, Owady, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1976
  • Stefański W., Parazytologia weterynaryjna tom II, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1970
  • Boris R. Krasnov: Functional and Evolutionary Ecology of Fleas. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-521-88277-4.
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o pchle