Pinakozaur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pinakozaur
Pinacosaurus
Gilmore, 1933
Czaszka Pinacosaurus mephistocephalus
Czaszka Pinacosaurus mephistocephalus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury ptasiomiedniczne
Podrząd tyreofory
Infrarząd ankylozaury
Rodzina Ankylosauridae
Rodzaj pinakozaur
Synonimy
Gatunki
  • P. grangeri Gilmore, 1933 (typowy)
  • P. mephistocephalus Godefroit et al., 1999
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pinakozaur (Pinacosaurus) – rodzaj tyreofora z rodziny ankylozaurów (Ankylosauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji. Gatunek typowy rodzaju, Pinacosaurus grangeri, został opisany w 1933 roku przez amerykańskiego paleontologa Charlesa Whitneya Gilmore'a w oparciu o czaszkę, osteodermy i przednie kręgi szyjne (AMNH 6523). Jest to pierwszy nowy takson ankylozaura opisany z terenów Azji[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pinacosaurus był średniej wielkości ankylozaurem osiągającym około 5 m długości. U osobników dorosłych czaszka była dłuższa niż szersza. Wszystkie znane okazy Pinacosaurus wykazują cechy autapomorficzne występujące również u holotypu, w tym m.in. obecność dużych, przypominających rogi wypukłości nad oczami i co najmniej trzy pary otworów nosowych[2]. Godefroit i współpracownicy opisali skamieniałość osobnika z czterema otworami[3], a Hill, Witmer i Norell – z pięcioma[2]. Jak wszyscy przedstawiciele Ankylosauridae pinakozaur miał na ogonie charakterystyczną kostną maczugę, służącą prawdopodobnie od obrony przed napastnikami[4].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Pinacosaurus został początkowo zaklasyfikowany przez Gilmore'a do rodziny nodozaurów (Nodosauridae) – blisko spokrewnionej z Ankylosauridae[1]. Według przeprowadzonej przez Hilla i współpracowników analizy filogenetycznej Pinacosaurus jest ankylozaurydem bardziej zaawansowanym od Minmi, lecz bazalniejszym od Talarurus i bardziej zaawansowanych Ankylosauridae[2]. Analiza Matthew Vickaryousa, Teresy Maryańskiej i Davida Weishampela z 2004 roku przyniosła odmienne rezultaty – według niej rodzaj Pinacosaurus stanowi takson parafiletyczny; grupą siostrzaną Pinacosaurus mephistocephalus jest Tianzhenosaurus youngi, a ich grupą zewnętrzną Pinacosaurus grangeri[5].

Uproszczony kladogram Ankylosauridae wg Hilla, Witmera i Norella, 2003[2]

Ankylosauridae 

Gargoyleosaurus


unnamed

Gastonia


unnamed

Gobisaurus


unnamed

Minmi


unnamed

Pinacosaurus


unnamed

Talarurus


unnamed
unnamed

Shamosaurus



Tsagantegia



unnamed
unnamed

Tarchia



Saichania




Tianzhenosaurus



Nodocephalosaurus



Shanxia



Ankylosaurus



Euoplocephalus











Przypisy

  1. 1,0 1,1 Charles W. Gilmore. Two new dinosaurian reptiles from Mongolia with notes on some fragmentary specimens. „American Museum Novitates”. 679, s. 1–20, 1933 (ang.). 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Robert V. Hill, Lawrence W. Witmer, Mark A. Norell. A New Specimen of Pinacosaurus grangeri (Dinosauria: Ornithischia) from the Late Cretaceous of Mongolia: Ontogeny and Phylogeny of Ankylosaurs. „American Museum Novitates”. 3395, s. 1–29, 2003 (ang.). 
  3. Pascal Godefroit, Xabier Pereda-Suberbiola, Li H., Dong Zhiming. A new species of the ankylosaurid dinosaur Pinacosaurus from the Late Cretaceous of Inner Mongolia (P. R. China). „Bulletin de l'Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique”. 69(Suppl. B), s. 17–36, 1999 (ang.). 
  4. Zdeněk V. Špinar, Philip J. Currie: Wielkie dinozaury. Dzieje ewolucji gigantów. Warszawa: Warszawski Dom Wydawniczy, 1994, s. 126–127. ISBN 83-85558-18-7.
  5. Matthew K. Vickaryous, Teresa Maryańska, David B. Weishampel: Ankylosauria. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 363–392. ISBN 0-520-24209-2.