Portal:Anarchizm
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
|
Witamy na stronie portalu poświęconego anarchizmowi na polskojęzycznej Wikipedii! Zachęcamy do zapoznania się z artykułami oraz innymi zasobami, które zebraliśmy w tym miejscu. Zapraszamy również do współpracy w ramach naszego wikiprojektu.
Ostatnia aktualizacja: 16 stycznia 2012 r.
Anarchizm – doktryna i ruch społeczny powstałe w XIX wieku, uznające wolność jednostki za wartość nadrzędną. Anarchizm opowiada się za zlikwidowaniem organizacji opartych na hierarchii i przymusie (np. państwa). Postuluje stworzenie społeczeństwa wolnego od wyzysku, w którym równe jednostki współpracują ze sobą na zasadzie dobrowolności. |
Wybrane zagadnienia
Nurty anarchizmu
indywidualistyczny • kolektywistyczny • komunistyczny • syndykalistyczny • bezprzymiotnikowy • inne...
Anarchiści i anarchistki
Joseph Proudhon • Michaił Bakunin • Louise Michel • Piotr Kropotkin • Emma Goldman • Murray Bookchin • Edward Abramowski • Augustyn Wróblewski • Józef Zieliński • Errico Malatesta • William Godwin • Maria Orsetti • Tomasz Pilarski • Jan Wacław Machajski • inni...
Organizacje
Iberyjska Federacja Anarchistyczna • Anarchistyczny Czarny Krzyż • Angry Brigade • Federacja Anarchistyczna • Federacja Jurajska • Dieło Truda • Krajowa Konfederacja Pracy • Ruch Społeczeństwa Alternatywnego • Wolne Kobiety • inne...
Historia
Komuna Paryska • Powstanie w Kronsztadzie • Powstanie Machny • Powstanie Kantonalistów • Rewolucja hiszpańska 1936 roku • Anarchizm w Polsce • inne...
Praktyka
culture jamming • demonstracja • demokracja uczestnicząca • akcja bezpośrednia • Do It Yourself • Jedzenie Zamiast Bomb • kontrkultura • komuna • Czarny Blok • squat • Rozbrat
Media
Der Eigene • Inny Świat • Kołokoł • Mać Pariadka • Najmita • Sprawa Robotnicza • Indymedia • Centrum Informacji Anarchistycznej • inne...
Kultura
symbolika anarchistyczna • anarcho-punk • Crass • Oi Polloi • Chumbawamba • Komuna Otwock
|
Artykuł miesiąca
Józef Zieliński, pseud. dr Józef Zielczak, krypt. J. Z. (ur. 18 marca 1861 roku w Piotrkowie, zm. 12 grudnia 1927 roku w Warszawie) – jeden z pierwszych polskich lekarzy-higienistów, społecznik, działacz anarchistyczny i socjalistyczny, publicysta i wydawca prasy społeczno-politycznej, w późniejszych latach urzędnik w Ministerstwie Pracy, inicjator wielu ustaw i zarządzeń z dziedziny higieny pracy.
Jako emigrant polityczny z górą trzydzieści lat spędził w Paryżu. Był animatorem ruchu anarchistycznego wśród polskiej emigracji robotniczej i popularyzatorem idei anarchosyndykalizmu. Współtworzył wiele inicjatyw społecznych w kraju i na emigracji. Był aktywnym działaczem Warszawskiego Koła Oświaty Ludowej i kluczową postacią paryskiego Towarzystwa Robotniczego „Solidarność”. Wraz z żoną stworzył Polski Uniwersytet Ludowy, współtworzył polską sekcję Ligi Wolnej Myśli. Opublikował kilkanaście broszur o mocnej wymowie społeczno-politycznej, redagował i wydawał pismo anarchistyczne „Najmita”, współpracował z Jeanem Gravem przy redagowaniu „Les Temps Nouveaux” – jednego z największych pism anarchistycznych we Francji. Po I wojnie światowej odszedł od anarchizmu. Jako urzędnik ministerialny działał na rzecz poprawy warunków pracy polskiego proletariatu. Był członkiem Instytutu Gospodarstwa Społecznego i współzałożycielem Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela.
Według Ludwika Krzywickiego był pierwowzorem postaci doktora Judyma z Ludzi bezdomnych Stefana Żeromskiego. Był też autorem cieszących się ogromną popularnością poradników lekarskich dla chłopstwa.
|
Grafika tygodnia
Francuski anarchista, pacyfista, pisarz, dziennikarz i wydawca Zo d’Axa, sportretowany przez belgijskiego malarza Constanta Montalda.
|
Czy wiesz...
...kto był autorem idei „propaganda czynem"?
...jaką nazwę nosi anarchistyczne powstanie z lipca 1873 roku?
...że we frankistowskiej Hiszpanii istniał anarchistyczny ruch oporu?
...że w 1936 roku anarchistyczna Krajowa Konfederacja Pracy była największą wewnętrzną siłą polityczną walczącą z hiszpańskim faszyzmem?
|
Wybrane rocznice
|
Cytat tygodnia
| „ |
Naszym ideałem jest wychowywanie dziecka przez dopomaganie jego rozwojowi, czynienie zadość jego umysłowym i fizycznym potrzebom w miarę, jak one rodzą się i rosną; jesteśmy przekonani, że wychowanie w przyszłości polegać będzie na wychowaniu samodzielności. Chcemy wychować ludzi zdolnych do ciągłego rozwoju, postępu, zdolnych do ciągłego marzenia i do ciągłego budowania, do przekształcania środowiska i siebie samych; ludzi, których siłę stanowić będzie niezależność duchowa, którzy nie przywiążą się do żadnych form, zawsze gotowi przyjąć to, co lepsze, którzy szczęśliwymi się czuć będą ze zwycięstwa nowych idei, pragnących żyć wielostronnie w tym jedynym życiu. Śledzić będziemy z uwagą prace uczonych, badających dziecko i starać się będziemy stosować zdobycze ich badań do pracy wychowawczej, mającej na celu coraz zupełniejsze oswobodzenie indywidualności ludzkiej.
|
” |
| — Francisco Ferrer |
|
Aktualności
- 1 stycznia 2012 r. – drugie urodziny portalu
|
Nowe artykuły
Nowe artykuły (z ostatnich 14 dni)
|
Potrzebne artykuły
- Albert Meltzer
- Alexander Schapiro (1883–1946)
- Anarchist Exclusion Act
- Anarchizm w Stanach Zjednoczonych (en)
- Charles Malato
- Clément Duval
- Adrian Ceberek
- De Vrije Socialist
- Der Syndikalist
- Federación Libertaria Argentina
- Franz Reinhold Rupsch
- Juan García Oliver
- Kevin Carson (en)
- Ungdomhuset (en)
- Związek Wolnych Robotników Niemiec (FAUD)
- Związek Syndykalistów Polski (ZSP)
|
|
Anarchizm w siostrzanych projektach:
Cytaty w Wikicytatach Grafiki i media na Wikimedia Commons Teksty źródłowe w Wikiźródłach
|
|