Portal:Nauki ścisłe i przyrodnicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nauki ścisłe i przyrodniczeGeografiaNauki społeczne i humanistyczneSpołeczeństwoKulturaHistoriaReligiaSportTechnikaPolska

Nauki ścisłe i przyrodnicze w polskojęzycznej Wikipedii

Portal


Ta strona to portal dla osób zainteresowanych naukami ścisłymi i przyrodniczymi,
umożliwiający łatwiejszy dostęp do zagadnień związanych z tymi gałęziami nauki w polskojęzycznej Wikipedii.


Po prawej stronie znajdują się kategorie poszczególnych dziedzin wiedzy. Zaprezentowane zostały też wyróżnione, głównie ze względu na jakość, artykuły. Jeżeli uważasz, że brakuje jakiejś dziedziny wiedzy, albo chciałbyś pomóc w opiece nad którymś z portali, zapraszamy na stronę dyskusji.


Będziemy wdzięczni za Twoją pomoc, szanowny czytelniku, w rozwijaniu haseł związanych z poniżej przedstawionymi naukami. Przy każdej z nich zamieściliśmy odpowiednie strony odnoszące się do współpracy. Zapraszamy także do wikiprojektów.

P math blue1.png   Matematyka
Wyróżniony artykuł
Animacja własności korelacji rangowej.

Korelacja rang Spearmana (lub: korelacja rangowa Spearmana, rho Spearmana) – w statystyce jedna z nieparametrycznych miar monotonicznej zależności statystycznej między zmiennymi losowymi.

Pierwotny pomysł korelowania rang był już znany wcześniej i pochodził od Bineta i Henriego, jednak współczynnik ten został solidnie opisany i rozpropagowany dopiero w 1904 roku przez angielskiego psychologa Charlesa Spearmana. Zauważył on, że w wielu badaniach nie da się zastosować klasycznego współczynnika korelacji lub daje on nieistotne wyniki ze względu na nadmiar obserwacji odstających.

Spearman zdefiniował swój współczynnik jako zwykły współczynnik korelacji Pearsona, liczony dla rang zmiennych (stąd nazwa współczynnik korelacji rang). Obecnie stosowanych jest kilka jego wersji, nieznacznie różniących się od siebie. Ich wartości są identyczne w przypadku, gdy obserwacje każdej zmiennej w próbie nie powtarzają się.

Korelacja rangowa przyjmuje zawsze wartości z przedziału [-1,+1]. Ich interpretacja jest podobna do klasycznego współczynnika korelacji Pearsona, z jednym zastrzeżeniem: w odróżnieniu od współczynnika Pearsona, który mierzy liniową zależność między zmiennymi, a wszelkie inne związki traktuje jak zaburzone zależności liniowe, korelacja rangowa pokazuje dowolną monotoniczną zależność (także nieliniową).

Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P math blue2.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
Q space blue.png   Astronomia
Wyróżniony artykuł
Zdjęcie (1) Ceres wykonane przez sondę Dawn 4 maja 2015 z odległości 13 600 km.

(1) Ceresplaneta karłowata krążąca wewnątrz pasa planetoid między orbitami Marsa i Jowisza. Ma średnicę 950 km i jest największym z ciał krążących wewnątrz tego pasa. Została odkryta 1 stycznia 1801 przez włoskiego astronoma Giuseppe Piazziego. Początkowo była określana jako planeta, po kilkudziesięciu latach zaczęto określać ją jako planetoidę. W sierpniu 2006 roku wprowadzono termin planeta karłowata i Ceres została zaliczona do tej grupy obiektów.

Odkrycie

W 1766 roku astronom Johann Daniel Titius von Wittenburg zauważył pewną prawidłowość dotyczącą odległości kolejnych planet od Słońca. Jeśli zacząć od 0, potem użyć liczb 3, 6, 12, 24, 48 itd., podwajając za każdym razem, do wyniku dodać 4 i podzielić przez 10, otrzymuje się ciąg niemal dokładnie odpowiadający odległościom kolejnych planet od Słońca, wyrażonych w jednostkach astronomicznych. Ta prawidłowość, znana obecnie jako reguła Titiusa-Bodego, zgadzała się dla sześciu znanych wtedy planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza i Saturna, pod warunkiem, że zostawiło się dodatkowe puste miejsce pomiędzy Marsem i Jowiszem. Kiedy William Herschel odkrył Urana w 1781 roku, okazało się, że znajduje się on prawie dokładnie w odległości przewidzianej przez tę regułę. To sprawiło, że astronomowie zaczęli poszukiwać planety pomiędzy Marsem a Jowiszem.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  Q space blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P biology blue2.png   Biologia
Wyróżniony artykuł
Galaxias pedderensis.png

Galaxias pedderensisendemiczny gatunek ryby słodkowodnej z rodziny galaksowatych (Galaxiidae). Pierwotnie ryby z tego gatunku zamieszkiwały jezioro Pedder w południowo-zachodniej części Tasmanii (wyspy położonej na południe od Australii). Od 1996 roku uznawany przez IUCN za krytycznie zagrożony, wówczas również po raz ostatni zaobserwowany w naturalnym środowisku. W celu ratowania Galaxias pedderensis został on sztucznie wprowadzony do jeziora Oberon w łańcuchu górskim Arthur Range.

Rodzina ryb galaksowatych jest najbardziej zróżnicowaną rodziną słodkowodnych ryb żyjących na Tasmanii. Spośród 15 gatunków występujących na Tasmanii aż 10 zalicza się do rodzaju Galaxias, cztery do Paragalaxias, jeden zaś do do rodzaju Galaxiella. Ponadto dziesięć gatunków ryb jest endemitami. Australijska Agencja ds. Ochrony Przyrody (ang. Australian Nature Conservation Agency) spośród sześciu endemicznych gatunków ryb z rodzaju Galaxias aż czterem nadała status zagrożonego lub krytycznie zagrożonego. Galaxias pedderensis uważa się obecnie za gatunek najbardziej zagrożony wymarciem. Ciąg dalszy...

Polecamy artykuły:

    Medalowe artykuły: bakterie · enzymy · helicobacter pylori · LKB1 · prawo Hardy’ego-Weinberga
Botanika: barszcz Sosnowskiego · bluszcz pospolity · czeremcha amerykańska · dziewanna drobnokwiatowa · glistnik jaskółcze ziele · grzybienie białe · jałowiec pospolity · kaktusowate · kalina koralowa . konwalia majowa · kotewka orzech wodny krąpielowate ligustr pospolity · mniszek pospolity · pałka szerokolistna · pokrzywa zwyczajna · słonecznik bulwiasty · sosna · sosna limba · śliwa tarnina · tatarak zwyczajny · wiciokrzew pomorski · zawilec gajowy
Zoologia: aga (ropucha) · ambondro · australorzekotka szmaragdowa · babakotia · bielik amerykański · bóbr europejski · chomik europejski · diugoń · długopłetwiec · dorsz atlantycki · drozd śpiewak · dziobak · galaxias pedderensis · garlica maoryska · gigantactis · hatteria · ibis czubaty · kakapo · koszatniczka · lew · manat afrykański · modraszek telejus · nosorożec jawajski · płazy · połykacz · pomurnik · ptaki · pustynnica katolicka · ryś rudy · sąsiad dziwaczek · szczętki · szop pracz · świstak tatrzański · wachlarzówka smolista · wilk · zachowania lęgowe ptaków · zwierzęta użytkowe · zwisłoszczęk czarny · żaba trawna · żółw szylkretowy · żyrafa
Paleozoologia: akrokantozaur · albertozaur · allozaur · deinozuch · iguanodon · jangczuanozaur · lambeozaur · nigerzaur · parazaurolof · skleromochl · staurikozaur · styrakozaur · tescelozaur · triceratops · tyranozaur · Wiwaxia
Kryptozoologia: potwór z Loch Ness · tatzelwurm

    Dobre artykuły: fotosynteza · kinaza mTOR · koniugacja drożdży · limfocyty T regulatorowe · metabolizm · retikulocyt · struktura ekosystemu · ślina · VHL ·

Genetyka: naprawa DNA · owca Dolly · termometr RNA ·
Anatomia: jądro Onufa · mózg Alberta Einsteina · tętnica piersiowa wewnętrzna ·
Mikrobiologia: agar czekoladowy · Bacillus thuringiensis · dwoinka zapalenia płuc · pałeczka ropy błękitnej · Shigella flexneri · wirus nabytego niedoboru immunologicznego kotów ·
Mykologia: borowik szlachetny · chorioactis geaster · Urnula craterium
Botanika: anturium · cantedeskia · czosnek pospolity · czworolist pospolity · czyściec błotny · Falenopsis · ferokaktus · Flora Danica · glorioza wspaniała · himantoglossum cuchnące · honkenia piaskowa · jagodowiec · klon ściętolistny · klon wytworny · kopytnik pospolity · liść · moczarka kanadyjska · modrak morski · niecierpek pospolity · niecierpek pospolity · nurzaniec śrubowy · Orchis anthropophora · orzesznik jadalny · pierwiosnek omączony · Pinus leiophylla · pręcik · Primitivo · przylaszczka pospolita · rdest ziemnowodny · rukwiel nadmorska · róża pomarszczona · rzęsa · Sauvignon blanc · skrzyp błotny · skrzyp olbrzymi · sosna długowieczna · sosna Lamberta · sosna wydmowa · szczyr trwały · szparag lekarski · szpinak warzywny · śnieżyczka przebiśnieg · trójlist · wilczomlecz nadobny · włośniki · wolemia szlachetna · wolfia · woskownica europejska · zawciąg pospolity · zerwa kłosowa · zimoziół północny · zroślicha · żabirośl · żmijownik ·
Zoologia: adaks · albatros żółtodzioby · Archaeoindris · australorzekotka różnobarwna · bażant królewski · bentewi wielki · bocian biały · bogatek wspaniały · Carcharhinus altimus · Carcharhinus amboinensis · Carcharhinus amblyrhynchoides · Carcharhinus sorrah · chromatofor zwierząt · Cyclura pinguis · czapla modra · drozdówka rdzawa · drzewołazowate · fibik czarny · głowomłot pospolity · gundia · heloderma meksykańska · hutia Browna · isogomphodon oxyrhynchus · jaguar · jemiołusznik · jeżozwierz grzebieniasty · kakadu cienkodzioba · kapibara · kokosanka · kowalik karoliński · krab palmowy · kretoszczur · kumak dalekowschodni · kumak górski · kururo · Lamiopsis temminckii · legwan zielony · lis wyspowy · Loxodon macrorhinus · mangusta urwa · marmozeta lwia · Meriones crassus · Mnemiopsis leidyi · Nasolamia velox · nawałnik białorzytny · obrzeżek polski · odmieniec jaskiniowy · ogończyk blady · Orcaella heinsohni · padalec zwyczajny · pakarana · pardwa białosterna · pasówka bagienna · Paussinae · pawie oczko · pierwogonki · Plestiodon longirostris · ploniarka zbożówka · płetwonogie · rekin piaskowy · rekin wielkogębowy · ropucha czerwona · ropucha zielona · rozrożek · rzekotka drzewna · salamandra czarna · salamandra plamista · sidlisz piwniczny · skałoszczur skalny · suseł moręgowany · suseł perełkowany · suwak mongolski · szczeciniec · szynszyla mała · traszka grzebieniasta · traszka karpacka · traszka pirenejska · traszka zwyczajna · treron złotoszyi · Tympanoctomys barrerae · wąsal obrożny · widlaczek · wikłacz krasnoszyi · wodożytka nowozelandzka · współczesne wymieranie płazów · zadziornica włochata · zatoczek rogowy · zawójka pospolita · zniczek maderski · żaba jeziorkowa · żarłacz brunatny · żarłacz galapagoski · żarłacz karaibski · żarłacz srebrnopłetwy · żarłacz żółty · żółw oliwkowy · żółw zatokowy
Paleozoologia: abelizaury · alioram · amargazaur · ankylozaur · auroraceratops · celur · dacentrur · darwinius · dikreozaur · dromeozaur · dromeozauroid · dysalotosaurus · gastonia (dinozaur) · Geocapromys thoracatus · heterodontozaury · hipakrozaur · huajangozaur · kritozaur · kurobród różnodzioby · isizaur · montanoceratops · mutaburazaur · Nyasasaurus · otnielozaur · pachycefalozaur · parksozaur · prozaurolof · scelidozaur · silezaur · Simosuchus · zaurolof · Zauropelta
Kryptozoologia: bunyip · chupacabra · Mothman · wąż morski
Project.svg   Wikiprojekty Zoologia i Botanika


Zapraszają do współpracy:

Portale biologiczne: Zoologia · Dinozaury · Paleontologia
  P biology blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P chemist blue1.png   Chemia
Wyróżniony artykuł
Jeziora węglowodorowe na Tytanie

Węglowodory to organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze tylko atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.

Węglowodory są podstawowym składnikiem ropy naftowej, która stanowi ich podstawowe źródło w przemyśle. Innym źródłem węglowodorów są procesy tzw. suchej destylacji drewna i zgazowywania węgla. Oprócz tego węglowodory o złożonej budowie pełnią rozmaite role w organizmach żywych (np. karotenoidy).


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P chemist blue2.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P physics-2 blue.png   Fizyka
Wyróżniony artykuł
Tęcza we mgle wodnej powstałej przy wodospadzie Takakkaw Falls w Kanadzie

Tęcza – zjawisko optyczne i meteorologiczne, występujące w postaci charakterystycznego wielobarwnego łuku, widocznego, gdy Słońce oświetla krople wody w atmosferze ziemskiej. Tęcza powstaje w wyniku rozszczepienia światła, załamującego się i odbijającego wewnątrz kropli wody (np. deszczu) o kształcie zbliżonym do kulistego.

Rozszczepienie światła jest wynikiem zjawiska dyspersji, powodującego różnice w kącie załamania światła o różnej długości fali przy przejściu z powietrza do wody i z wody do powietrza.

Światło widzialne jest postrzegalną wzrokiem częścią widma promieniowania elektromagnetycznego i w zależności od długości fali postrzegane jest w różnych barwach. Kiedy światło słoneczne przenika przez kropelki deszczu, woda rozprasza światło białe (mieszaninę fal o różnych długościach) na składowe o różnych długościach fal (różnych barwach) i oko ludzkie postrzega wielokolorowy łuk.

Pomimo faktu, że w tęczy występuje niemal ciągłe widmo kolorów, tradycyjnie uznaje się, że kolorami tęczy są: czerwony (na zewnątrz łuku), pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygowy i fioletowy (wewnątrz łuku).


Polecamy artykuły:


Zapraszamy do współpracy:

  P physics-2 blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie
P medicine3 blue.png   Medycyna
Wyróżniony artykuł
Edward Flatau.jpg

Edward Flatau (ur. 27 grudnia 1868 w Płocku, zm. 7 czerwca 1932 w Warszawie) – polski lekarz neurolog. Był twórcą nowoczesnej neurologii polskiej, autorytetem w dziedzinie fizjologii i patologii opon mózgowo-rdzeniowych, pionierem neurologii światowej.

Współtwórca czasopism medycznych Neurologia Polska i Warszawskie Czasopismo Lekarskie. Członek Polskiej Akademii Umiejętności. W medycynie z jego nazwiskiem wiąże się zespół Redlicha-Flataua, zespół Flataua-Sterlinga i choroba Flataua-Schidlera, a także objaw Flataua.

Polecamy artykuły:

    Medalowe artykuły: atrezja przełyku · celiakia · chemioterapia nowotworów · choroba Hirschsprunga · choroba niedokrwienna serca · denga · gruczolakorak jelita cienkiego · historia odkrycia i badań nad stwardnieniem guzowatym · nerwiak zarodkowy · przewlekła obturacyjna choroba płuc · rak nerki · rak przewodów żółciowych · rak wątrobowokomórkowy · sepsa · siatkówczak · stożek rogówki · stwardnienie guzowate · stwardnienie zanikowe boczne-parkinsonizm/zespół otępienny · systemy oznaczania zębów · tłuszczakomięsak · ząb ćwiekowy · zespół Pradera-Williego · zespół Turnera · zespół von Hippla-Lindaua ·
Farmacja: inhibitory konwertazy angiotensyny · medyczne zastosowanie trójtlenku arsenu · nimesulid · paracetamol · rifaksymina · statyny

    Dobre artykuły:

Choroby: alergia · astma oskrzelowa · autyzm dziecięcy · borelioza · choroba Alzheimera · choroba z miłości · dysplazja włóknisto-mięśniowa · dystonia torsyjna typu 1 · guitar nipple · guz chromochłonny · homocystynuria · hiperteloryzm · kiła · klątwa Ondyny · malformacje żyły Galena · myśli samobójcze · nerwiakowłókniakowatość typu 1 · ostra białaczka szpikowa · płód arlekin · rak płuca · schistosomatoza · skaczący Francuzi z Maine · spodziectwo · stwardnienie rozsiane · szyja skrzypka · zespół Downa · zespół Ellisa-van Crevelda · zespół LEOPARD · zespół lęku uogólnionego · zespół odwróconej perfuzji tętniczej · zespół Peutza-Jeghersa · zespół Sotosa
Diagnostyka: bronchoskopia · odczyn Biernackiego · rozmaz krwi · załamek P
Chirurgia: Przeszczepienie nerki · tyreoidektomia
Farmacja: acetazolamid · adalimumab · anagrelid · inhibitory pompy protonowej · leki przeciwdepresyjne · marawirok · simwastatyna
Medycyna niekonwencjonalna: homeopatia


Zapraszamy do współpracy:


  P medicine3 blue1.png     Najnowsze artykuły
Kategorie