Akcja bezpośrednia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Akcja bezpośrednia – pojęcie odnoszące się do działalności politycznej prowadzonej bez pośrednictwa osób trzecich, takich jak wybrani przedstawiciele (w ramach systemu parlamentarnego); jedna z podstawowych zasad działalności anarchosyndykalistycznej a także anarchistycznej w ogóle.

W XIX w., kiedy formułowano jej zasady, rozróżniano kilka jej rodzajów, m.in.:

Oprócz osiągnięcia doraźnych celów, znaczenie akcji bezpośredniej polega w założeniu przede wszystkim na tym, że ma ona uczyć pracowników samodzielności, prowadzić do pozbycia się postaw opartych na uległości i rozwijać postawy twórczego buntu i aktywności, napędzających rozwój społeczeństwa. Jak pisał francuski syndykalista Émile Pouget, akcja bezpośrednia „uczy zaufania do siebie samego! Liczenia na siebie samego! Panowania nad sobą! Samodzielnego działania! [natomiast] system przedstawicielski [zakłada] w swych podstawach bezczynność jednostek”[1]

Podobnie o systemie przedstawicielskim pisała amerykańska anarchistka i feministka Voltairine de Cleyre: „Główną wadą jest to, że niszczy inicjatywę, gasi indywidualnego buntowniczego ducha, uczy polegania na innych, którzy mieliby zrobić to, co powinno się zrobić samemu (…)”[2]

Akcja bezpośrednia w tym rozumieniu ma przygotowywać pracowników do samodzielnej działalności gospodarczej po przejęciu środków produkcji.

W XX w. akcja bezpośrednia zaczęła być stosowana w wielu innych sferach, takich jak walka o prawa obywatelskie, działalność ruchu antywojennego, antynuklearnego, ruchu ekologicznego, a później także ruchu antyglobalistycznego czy skłoterskiego.

Przypisy

  1. M. Waldenberg Prekursorzy Nowej Lewicy, s. 196-197
  2. Voltairine de Cleyre, Direct Action

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Waldenberg Prekursorzy Nowej Lewicy. Studia z myśli społecznej XIX i XX w., Kraków-Wrocław 1985
  • Voltairine de Cleyre Direct Action, New York 1912