Powiat białobrzeski
| Powiat białobrzeski | |||||||||||
|
|||||||||||
 Położenie na mapie województwa |
|||||||||||
| Województwo | mazowieckie | ||||||||||
| Siedziba władz powiatu | Białobrzegi | ||||||||||
| Starosta | Andrzej Oziębło (od 2006) | ||||||||||
| Powierzchnia | 639,28 km² | ||||||||||
| Ludność (2009) • liczba • gęstość |
33 670 52,47 osób/km² |
||||||||||
| Urbanizacja | 24,27% | ||||||||||
| Tablica rejestracyjna | WBR | ||||||||||
|
|||||||||||
| Adres starostwa powiatowego |
pl. Zygmunta Starego 9 26-800 Białobrzegi |
||||||||||
| Strona internetowa powiatu | |||||||||||
Powiat białobrzeski - powiat w Polsce (południowo-zachodniej części województwa mazowieckiego), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Białobrzegi.
Spis treści |
[edytuj] Podział administracyjny
W skład powiatu wchodzą:
- gminy miejsko-wiejskie: Białobrzegi i Wyśmierzyce
- gminy wiejskie: Promna, Radzanów, Stara Błotnica i Stromiec
- miasta: Białobrzegi i Wyśmierzyce
| Gmina | Typ gminy | Powierzchnia | Populacja | Gęstość zaludnienia |
|---|---|---|---|---|
| Białobrzegi | miejsko-wiejska | 78,93km² | 10 412 | 129,6 osób/km² |
| Promna | wiejska | 120,74 km² | 5625 | 48,4 osób/km² |
| Radzanów | wiejska | 82,59 km² | 3872 | 46,8 osób/km² |
| Stara Błotnica | wiejska | 96,24 km² | 5256 | 54,3 osób/km² |
| Stromiec | wiejska | 156,47 km² | 5651 | 36,4 osób/km² |
| Wyśmierzyce | miejsko-wiejska | 104,31 km² | 2854 | 27,9 osób/km² |
Powiat białobrzeski graniczy z 4 powiatami województwa mazowieckiego: przysuskim, grójeckim, kozienickim, radomskim.
[edytuj] Historia
Powiat białobrzeski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat białobrzeski złożyło się 1 miasto i 21 gromad, które wyłączono z dwóch ościennych powiatów [1]:
- z powiatu radomskiego (woj kieleckie):
- miasto Wyśmierzyce
- gromady Białobrzegi, Błotnica, Bobrek, Długie, Gózd, Grotki, Grzmiąca, Kostrzyń [2], Młodynie, Pierzchnia, Radzanów, Stromiec, Stromiec Podlesie, Sucha, Szczyty i Witaszyn
- z powiatu grójeckiego (woj. warszawskie):
- gromady Broniszew, Pnie, Promna, Przybyszew i Rykały
Utworznie powiatu białobrzeskiego spowodowało znaczną zmianę granicy województw kieleckiego i warszawskiego, ponieważ aż 5 gromad zmieniło przynależność wojewódzką. Na uwagę zasługuje też fakt, iż w momencie utworzenia powiatu białobrzeskiego jego stolica była wsią; prawa miejskie, które Białobrzegi utraciły w 1870 roku, zostały im ponownie przyznane dopiero 1 stycznia 1958 roku [3]; tego dnia do powiatu białobrzeskiego przyłączono również gromadę Dobieszyn z powiatu kozienickiego [4].
1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy [5]. Powiat białobrzeski podzielono na 2 miasta i 6 gmin [6]:
- miasta Białobrzegi i Wyśmierzyce
- gminy Białobrzegi, Promna, Radzanów, Stara Błotnica, Stromiec i Wyśmierzyce
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu białobrzeskiego weszło w skład nowo utworzonego województwa radomskiego [7].
1 kwietnia 1983 roku z gminy Promna wyłączono sołectwo Jastrzębia i włączono je do gminy Mogielnica [8]. 1 lipca 1986 roku z gminy Radzanów wyłączono wieś Maksymilianów i włączono ją do gminy Przytyk [9]. 1 lutego 1991 roku miasto Wyśmierzyce (najmniejsze w Polsce) i gminę wiejską Wyśmierzyce połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską [10], natomiast podobnej fuzji uległy 1 stycznia 1992 roku miasto i gmina Białobrzegi [11].
Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie mazowieckim przywrócono powiat białobrzeski [12] o identycznych granicach co w 1975 roku.
W porównaniu z obszarem z 1956 roku jedynie obszar dawnej gromady Długie leży obecnie na terenie powiatu przysuskiego - pozostałe są ponownie w powiecie białobrzeskim.
[edytuj] Demografia
Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):
| Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| osób | % | osób | % | osób | % | |
| Ogółem | 33 670 | 100 | 16 780 | 49,7 | 16 890 | 50,3 |
| Miasto | 8131 | 100 | 4101 | 50,4 | 4030 | 49,6 |
| Wieś | 25 414 | 100 | 12 587 | 49,5 | 12 827 | 50,5 |
[edytuj] Starostowie
Przypisy
- ↑ Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 288
- ↑ obecna nazwa brzmi Kostrzyn
- ↑ Dz. U. z 1957 r. Nr 57, poz. 282
- ↑ Dz. U. z 1957 r. Nr 57, poz. 280
- ↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312
- ↑ Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
- ↑ Dz. U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
- ↑ Dz. U. z 1983 r. Nr 15, poz. 74
- ↑ M.P. z 1986 r. Nr 18, poz. 131
- ↑ Dz. U. z 1991 r. Nr 3, poz. 12
- ↑ Dz. U. z 1991 r. Nr 87, poz. 397
- ↑ Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652
|
||||||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||
