Powstanie Spartakusa

Powstanie Spartakusa – trwające w latach 73-71 p.n.e. największe powstanie niewolników w starożytnym Rzymie. W ciągu dwóch lat siły Spartakusa, składające się z tysięcy niewolników, gladiatorów i biednych wieśniaków, wznieciły powstanie na terenie niemalże całej Italii. Kres buntowi położyły nieporozumienia w szeregach przywódców powstania oraz krwawa bitwa nad rzeką Silarus, w której zginął Spartakus.

Przyczyny i przebieg powstania

Do przyczyn powstania można zaliczyć dwie zasadnicze kwestie:

• wyzysk niewolników w latyfundiach
• pozycja społeczna gladiatorów

Powstania wybuchały już wcześniej, ale były szybko tłumione przez armię rzymską. Tym razem jednak siły powstańców były zdecydowanie potężniejsze. Spartakus, prawdopodobnie z pochodzenia Trak, zawiązał spisek w szkole gladiatorów w Kapui. Na początku, wraz ze swoimi towarzyszami, ukrywali się na zboczach Wezuwiusza, skąd dokonywali napadów rabunkowych i walczyli z armią rzymską. Powodzenie w tych walkach doprowadziło do rozszerzenia powstania na Kampanię i Lukanię. Istotnym problemem był brak jedności w armii niewolników. W roku 72 p.n.e. odłączone plemiona celtycko-germańskie, pod dowództwem Kriksosa, zostały rozbite pod Apulią.

Jednak Spartakus rozbił w tym czasie obie armie konsularne. Udał się na północ, gdzie chciał opuścić Italię, jednak przekonano go, żeby zawrócił. Postanowił więc połączyć się z oddziałami na Sycylii, jednak korsarze nie dostarczyli obiecanych wcześniej statków. W międzyczasie Rzym zebrał armię pod przywództwem Krassusa. Spartakusowi udawało się wymykać z rąk Krassusa, a manewr wydostania się z otaczającego wału został wpisany do listy podstępów wojennych Frontinusa (Strategemata). Krassus ostatecznie rozgromił Spartakusa pod Silarus. Od tej pory rola niewolników w państwie rzymskim zaczęła się stopniowo zmniejszać.

Ku przestrodze, ukrzyżowano wzdłuż głównej drogi prowadzącej do Rzymu około sześć tysięcy niewolników, którzy ocaleli z przegranej bitwy.

Skutki powstania Spartakusa

Powstanie przyniosło zniszczenie znacznych obszarów Italii, właściciele niewolników ponieśli duże straty, w powstaniu uczestniczyła biedota. Od tego czasu również zauważa się stopniową zmianę polityki właścicieli niewolników.

Najważniejsze bitwy podczas powstania

• 73 p.n.e. – bitwa pod Wezuwiuszem
• 72 p.n.e. – bitwa pod górą Garganus
  • zwycięstwo Rzymian pod wodzą Lucjusza Gelliusza nad siłami 30 tys. powstańców pod wodzą Kriksosa (poniósł śmierć)
• 72 p.n.e. – bitwa w rejonie Picenium
  • zwycięstwo Spartakusa nad siłami Gnejusza Korneliusza Lentulusa
• 72 p.n.e. - bitwa pod Mutynią
  • zwycięstwo sił Spartakusa nad wojskami rzymskimi pod wodzą Kassjusza
• 71 p.n.e. - II bitwa w rejonie Picenium
  • zwycięstwo sił Spartakusa nad wojskami Mummiusza
• 71 p.n.e. - bitwa o wał Krassusa
  • siły Spartakusa (35 000 ludzi) przerywają blokadę rzymską
• 71 p.n.e. - bitwa pod Camalatrum
  • Rzymianie pod wodzą Krassusa pokonują powstańców dowodzonych przez Gannicjusza i Kastusa (12 300 zabitych- śmierć obu dowódców powstańców)
• 71 p.n.e. – bitwa w rejonie Kalabrii
  • zwycięstwo powstańców pod wodzą Spartakusa nad Rzymianami dowodzonymi przez Licynniusza Kwinkcjusza oraz Tremeliusza Skrofę
• 71 p.n.e. – bitwa nad rzeką Silarus
  • bitwa nad rzeką Silarus - śmierć Spartakusa

Powstanie w kulturze

Powstanie było tematem filmu Spartakus w reżyserii Stanleya Kubricka. W 2010 roku rozpoczęto emisję serialu produkcji Starz pt. Spartakus: Krew i piach.

Zobacz też

• słynne bitwy

Bibliografia

• Géza Alföldy: Römische Sozialgeschichte. 3. Auflage, Steiner, Wiesbaden 1984, ISBN 3-515-04057-9 (Wissenschaftliche Paperbacks Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, 8).
• B. Nowaczyk, Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2008
• Paweł Rochala, Powstanie Spartakusa 73 - 71 p. n. e., Inforteditions, Zabrze 2009, ISBN 978-83-89943-42-2