Przęślowate
| Przęślowate | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Gromada | nagonasienne |
| Rząd | gniotowce |
| Rodzina | przęślowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Ephedraceae Dumort. Anal. Fam. Pl.: 11, 12. 1829[2] |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| Ephedra L. (1753)[2] | |
| Mapa zasięgu | |
 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Przęślowate (Ephedraceae) – monotypowa rodzina z rzędu gniotowców (Gnetales). Należy tu jeden rodzaj – przęśl (Ephedra L.) z 64 gatunkami[3]. Rośliny te występują na terenach suchych, najczęściej na stepach i pustyniach. Spotykane są we wszystkich częściach świata z wyjątkiem Antarktydy, Australii i Oceanii[1]. W granicach współczesnej Polski nie występują, ale przęśl dwukłosowa rośnie niedaleko – w zachodniej Ukrainie i na Słowacji[4].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
Niewysokie rośliny o pokroju krzewiastym , rzadziej niewysokie drzewa lub pnącza. Charakterystyczną cechą rodziny są zielone łodygi pełniące funkcję asymilacyjną, bowiem liście są zwykle drobne, łuskowate i szybko opadają. Wyrastają na pędach naprzeciwlegle lub w okółkach. Rośliny są dwupienne – jedne wytwarzają tylko kwiaty męskie, inne – tylko żeńskie. Rzadko zdarzają się kwiatostany obupłciowe. W kwiatach męskich mikrosporangia zrośnięte są po 2–8 w mikrosynangium wyrastające na trzoneczku spomiędzy dwóch łusek przypominających okwiat u okrytonasiennych. Kwiaty męskie wsparte dodatkowo łuskowatą przysadką zebrane są po kilka w kłos. W kwiatach żeńskich pojedynczy zalążek osadzony jest podobnie między dwoma łuskami. Między nimi a zalążkiem znajduje się integument na szczycie wyciągnięty w długą rurkę mikropylarną. Kwiaty żeńskie wsparte są przysadkami, które podczas dojrzewania nasion mięśnieją i żywo zabarwione (zwykle czerwone) przypominają owoce okrytonasiennych[4].
Biologia [edytuj]
- Rozwój
- Mikrospory rozwijają się już w mikrosporangiach i stopień uproszczenia mikrogametofitu jest kolejną cechą bardzo podobną do okrytonasiennych. W zalążni rozwija się pojedyncza makrospora tworząc duże i wielokomórkowe przedrośle zakończone na szczycie zwykle dwiema rodniami. W sąsiedztwie rodni ścianka makrosporangium degeneruje tworząc komorę pyłkową. Ziarna pyłku (mikrospory) transportowane przez wiatr, prawdopodobnie także przenoszone przez owady, wciągane są do zalążni za pomocą wysychającej kropli słodkiego płynu (to on wabi owady). Z mikrospory rozwija się łagiewka pyłkowa przenosząca haploidalne jądra męskiego gametofitu. Jedno z tych jąder zapładnia komórkę jajową, drugie zlewa się z jądrem komórki kanałowo-brzusznej, lecz nie dzieli są dalej, jak to ma miejsce w przypadku zapłodnienia podwójnego u okrytonasiennych[4].
Systematyka [edytuj]
| gniotowce |
|
||||||||||||
Rodzaj: Ephedra Linnaeus, Sp. Pl. 1040. 1 Mai 1753 (gatunek typowy: E. distachya Linnaeus)[6]
Gatunki[3]:
- Ephedra alata Decne.
- Ephedra altissima Desf.
- Ephedra americana Humb. & Bonpl. ex Willd.
- Ephedra antisyphilitica Berland. ex C.A.Mey.
- Ephedra aphylla Forssk.
- Ephedra aspera Engelm. ex S.Watson
- Ephedra aurantiaca Takht. & Pachom.
- Ephedra boelckei F.A.Roig
- Ephedra botschantzevii Pachom.
- Ephedra breana Phil.
- Ephedra brevifoliata Ghahr.
- Ephedra californica S.Watson
- Ephedra chilensis C.Presl
- Ephedra compacta Rose
- Ephedra coryi E.L.Reed
- Ephedra cutleri Peebles
- Ephedra dahurica Turcz.
- Ephedra dawuensis Y.Yang
- Ephedra distachya L. – przęśl dwukłosowa, przęśl ostra
- Ephedra equisetina Bunge – przęśl skrzypowata
- Ephedra fasciculata A.Nelson
- Ephedra fedtschenkoae Paulsen
- Ephedra foeminea Forssk.
- Ephedra foliata Boiss. ex C.A.Mey.
- Ephedra fragilis Desf.
- Ephedra frustillata Miers
- Ephedra funerea Coville & C.V.Morton
- Ephedra gerardiana Wall. ex Stapf
- Ephedra glauca Regel
- Ephedra holoptera Riedl
- Ephedra intermedia Schrenk & C.A.Mey.
- Ephedra laristanica Assadi
- Ephedra likiangensis Florin
- Ephedra lomatolepis Schrenk
- Ephedra major Host
- Ephedra milleri Freitag & Maier-St.
- Ephedra minuta Florin
- Ephedra monosperma J.G.Gmel. ex C.A.Mey.
- Ephedra multiflora Phil. ex Stapf
- Ephedra nevadensis S.Watson
- Ephedra ochreata Miers
- Ephedra oxyphylla Riedl
- Ephedra pachyclada Boiss.
- Ephedra pedunculata Engelm. ex S.Watson
- Ephedra pentandra Pachom.
- Ephedra przewalskii Stapf
- Ephedra pseudodistachya Pachom.
- Ephedra regeliana Florin
- Ephedra rhytidosperma Pachom.
- Ephedra rituensis Y.Yang, D.Z.Fu & G.H.Zhu
- Ephedra rupestris Benth.
- Ephedra sarcocarpa Aitch. & Hemsl.
- Ephedra sinica Stapf – przęśl chińska
- Ephedra somalensis Freitag & Maier-St.
- Ephedra strobilacea Bunge
- Ephedra tilhoana Maire
- Ephedra torreyana S.Watson
- Ephedra transitoria Riedl
- Ephedra triandra Tul.
- Ephedra trifurca Torr. ex S.Watson
- Ephedra trifurcata Zöllner
- Ephedra tweediana C.A.Mey.
- Ephedra viridis Coville
- Ephedra vvedenskyi Pachom.
Mieszańce międzygatunkowe:
- Ephedra × arenicola H.C.Cutler
- Ephedra × eleutherolepis V.A.Nikitin
- Ephedra × intermixta H.C.Cutler
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Peter Stevens: Gnetales (ang.). W: APWeb [on-line]. [dostęp 2011-05-08].
- ↑ 2,0 2,1 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). [dostęp 2011-05-08].
- ↑ 3,0 3,1 Ephedra (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-05-09].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy 1993. Botanika. T.2. Systematyka. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. ISBN 83-01-10951-3.
- ↑ Michael G. Simpson: Plant Systematics. Elsevier Academic Press, 2010. ISBN 978-0-12-374380-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-05-09].
