Gniotowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gniotowate
Gnetum gnemon
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Gromada nagonasienne
Rząd gniotowce
Rodzina gniotowate
Nazwa systematyczna
Gnetaceae Blume
Nov. Pl. Expos.: 23. Aug-Dec 1833[3]
Typ nomenklatoryczny
Gnetum L. (1767)[3]
Mapa zasięgu
Gnetum distribution.PNG
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Gniotowate[a] (Gnetaceae) – monotypowa rodzina z rzędu gniotowców (Gnetales). Należy tu jeden rodzajgniot (Gnetum L.) z około 30-40 gatunkami. Są to rośliny pantropikalne, występujące w wilgotnych lasach równikowych. Należą do roślin nagonasiennych, ale ich organy wegetatywne przypominają rośliny dwuliścienne.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Wieczniezielone liany, rzadziej drzewa i krzewy.
Łodyga 
Drewniejąca. Drewno ma naczynia przewodzące, a nie wyłącznie cewki.
Liście 
Naprzeciwległe o zwykle szerokiej blaszce liściowej, siatkowato użyłkowane.
Kwiaty 
Jednopłciowe, zebrane w wydłużone strobile.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Rozmnażanie
Przedrośla żeńskie nie tworzą rodni, a zapładnianych jest z reguły kilka jąder (przypomina to podwójne zapłodnienie typowe dla roślin okrytonasiennych).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Simpsona (2010)[1] i APweb[2]
gniotowce

Ephedraceaeprzęślowate




Welwitschiaceaewelwiczjowate



Gnetaceaegniotowate




Rodzaj: Gnetum Linnaeus, Syst. Nat. ed. 12. 2: 637. 15-31 Oct 1767 (gatunek typowy: G. gnemon Linnaeus)[4]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiele gniotów to gatunki jadalne, których nasiona zjadane są po upieczeniu, a liście zjadane jako warzywo. Niektóre gatunki są także roślinami leczniczymi.

Uwagi

  1. W „Encyklopedii Orgelbranda” (1900), w „Słowniku języka polskiego” Witolda Doroszewskiego (1958-1969) i w Wielkiej Encyklopedii PWN (2005) podane zostały nazwy rodziny i rodzaju „gnetowate” i „gnet”, jednak nie są one stosowane w literaturze botanicznej.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Michael G. Simpson: Plant Systematics. Elsevier Academic Press, 2010. ISBN 978-0-12-374380-0.
  2. 2,0 2,1 Peter Stevens: Gnetales (ang.). W: APWeb [on-line]. [dostęp 2011-05-08].
  3. 3,0 3,1 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). [dostęp 2011-05-08].
  4. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-05-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lisowski Stanisław 1998. Świat roślinny tropików. Wydawnictwo Sorus, Poznań. ISBN 83-85599-78-9.
  • Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy 1993. Botanika. T.2. Systematyka. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. ISBN 83-01-10951-3