Radovan Karadžić

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Radovan Karadžić
Радован Караџић
Evstafiev-Radovan Karadzic 3MAR94.jpg
Radovan Karadžić podczas wizyty w Moskwie w 1994 roku
Data i miejsce urodzenia 19 czerwca 1945
Petnjica, Czarnogóra
Prezydent Republiki Serbskiej
Okres urzędowania od 1992
do 1996
Poprzednik Momčilo Krajišnik
Następca Biljana Plavšić
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Radovan Karadžić (cyryl. Радован Караџић, wym. [râdovaːn kârad͡ʒit͡ɕ]; ur. 19 czerwca 1945 w Petnjicy koło Šavnika, Czarnogóra) – polityk Republiki Serbskiej, były prezydent Serbskiej Republiki Bośni i Hercegowiny, lekarz psychiatra, poeta, oskarżony o zbrodnie wojenne.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w serbskiej rodzinie zamieszkałej w Czarnogórze. Jego ojciec, Vukohad, należał do Czetników, a po wojnie był więziony przez komunistyczny rząd.

W 1960 Karadžić przeniósł się do Sarajewa, gdzie studiował medycynę. W 1970 odbył praktykę w szpitalu w Næstved w Danii, a w latach 19741975 przebywał na stypendium w Columbia University w Nowym Jorku. Po powrocie do Jugosławii pracował w największym szpitalu w Sarajewie, Koševo.

W 1983 wraz ze znajomym wyłudził kredyt z rolniczego funduszu, za który wybudował sobie dom w Pale. 1 listopada 1984 trafił do więzienia, gdzie spędził 11 miesięcy. Ostatecznie został skazany za oszustwo na trzy lata, ale do więzienia już nie wrócił.

W 1989 był jednym ze współtwórców Serbskiej Partii Demokratycznej w Bośni i Hercegowinie. Został przywódcą partii, a po ogłoszeniu niepodległości Serbskiej Republiki Bośni i Hercegowiny prezydentem państwa (1992). Bezwzględnie dążył do utrwalenia władzy serbskiej na terenie republiki, współpracując z generałem Ratko Mladiciem oraz Slobodanem Miloševiciem. Oskarżany o zbrodnie ludobójstwa, ustąpił oficjalnie z funkcji prezydenta w 1996.

Od 1997 był poszukiwany przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii w Hadze (ICTY). Akt oskarżenia obejmuje ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości, naruszenia praw i obyczajów wojny oraz naruszenia Konwencji Genewskich; dotyczy także głośnej masakry Bośniaków w Srebrenicy w 1995.

Aresztowanie[edytuj | edytuj kod]

18 lipca 2008 został aresztowany w podmiejskim autobusie w Belgradzie[1]. Według ustaleń serbskiej prokuratury, w okresie poprzedzającym zatrzymanie Karadžić mieszkał w stolicy Serbii, gdzie pracował w prywatnej klinice medycyny alternatywnej. Używał fałszywego nazwiska Dragan Dabić (cyryl. Драган Дабић), a dla niepoznaki nosił długą brodę[2]. Został namierzony po anonimowym telefonie do serbskich służb specjalnych (BIA) kilka miesięcy przed zatrzymaniem. Parze agentów BIA udało się, pod pretekstem chęci wyleczenia problemów seksualnych, dostać na terapię do dra Dabicia. Zdobyli kosmyk jego włosów, który po przeprowadzonym badaniu DNA w 100% potwierdził tożsamość Karadžicia[potrzebne źródło].

22 lipca 2008 serbski sędzia wydał zgodę na przekazanie byłego przywódcy bośniackich Serbów do Hagi. Obrońcy oskarżonego zapowiadali, iż odwołają się od tej decyzji, wysyłając dokumenty pocztą, późnym popołudniem dnia, w którym mijał termin apelacji. Nie ukrywali, iż chcą w ten sposób opóźnić ekstradycję. 29 lipca serbski minister sprawiedliwości podjął decyzję o przekazaniu Karadžicia ONZ-owskiemu trybunałowi. Jego zdaniem procedura odwoławcza została zakończona, bowiem w wyznaczonym terminie do sądu nie wpłynęły wymagane dokumenty. 30 lipca wczesnym rankiem specjalny samolot przewiózł zatrzymanego z Belgradu na lotnisko w Rotterdamie, skąd został przetransportowany do aresztu Trybunału[3]. Już po jego przyjęciu do haskiego aresztu jeden z jego adwokatów – mecenas Svetozar Vujačić – przyznał, że pomimo informacji przekazywanych przez nich wcześniej mediom, prawnicy ostatecznie zrezygnowali z pomysłu apelacji od decyzji serbskiego sądu[4].

Proces[edytuj | edytuj kod]

22 lipca 2008 prezes ICTY, sędzia Fausto Pocar, wydał decyzję o przekazaniu sprawy Karadžicia do Izby Orzekającej I[5]. 30 lipca 2008 przewodniczący tej Izby, sędzia Alphons Orie, powołał do tego procesu skład orzekający w składzie: on sam, sędzia Christine Van Den Wyngaert oraz sędzia Bakone Justice Moloto. Sędzią prowadzącym czynności przedprocesowe i rozpatrującym wstępne wnioski stron będzie sam Orie[6].

31 lipca 2008 Karadžić stanął przed sędzią Orie podczas rozprawy wstępnej (initial appearence). Zadeklarował chęć samodzielnej obrony, choć przyznał, iż posiada doradcę prawnego, który jednak nie będzie występował podczas procesu. Skarżył się również na sposób zatrzymania go przez serbskie władze – miał być przez trzy dni przetrzymywany przez niezidentyfikowanych cywilów, pozbawiony prawa do kontaktu z rodziną i prawnikami, a dopiero potem został oficjalnie aresztowany. Sąd dał oskarżonemu 30 dni na analizę dokumentów, po której Karadžić ma podjąć decyzję, czy przyznać się do stawianych mu zarzutów. Nałożył także środek zapobiegawczy w postaci aresztu tymczasowego[7].

Działalność literacka[edytuj | edytuj kod]

Radovan Karadžić jest także autorem kilku tomików poezji. Kilka zostało wydanych w czasie, gdy się ukrywał:

  • 1990: Crna Bajka
  • 1992: Rat u Bosni: Kako Je Počelo
  • 1994: Ima čuda, Nema čuda
  • 2001: Od Ludog Koplja do Crne Bajke
  • 2004: Čudesna Hronika Noći
  • 2005: Pod Levu Sisu Veka

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żonaty z Ljiljaną Zelen-Karadžić, z którą ma dwoje dzieci – córkę Sonję i syna Sašę.

Poprzednik
Momčilo Krajišnik
Prezydent Republiki Serbskiej
7 kwietnia 1992 - 19 lipca 1996
Następca
Biljana Plavšić

Przypisy

  1. Radovan Karadżić aresztowany za zbrodnie wojenne (pol.), gazeta.pl [dostęp 2008-07-24]
  2. Zbrodniarz ukrywał się, lecząc ludzi (pol.), dziennik.pl [dostęp 2008-07-22]
  3. Karadzic flown to Hague tribunal, BBC News [dostęp 2008-07-30]
  4. Karadżić przed Trybunałem Konfrontacja w czwartek, tvn24.pl [dostęp 2008-07-30]
  5. Postanowienie prezesa ICTY [dostęp 2008-07-30]
  6. Postanowienie sędziego przewodniczącego, [dostęp 2008-07-30]
  7. Karadzic appears at Hague court, BBC News [dostęp 2008-07-31]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Glenny, The Fall of Yugoslavia, 1992
  • N. Malcolm, Bosnia, A Short History, 1994