Ratko Mladić

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ratko Mladić
Ратко Младић
Gen. Ratko Mladić w czasie rozmów w Sarajewie w 1993 roku
Gen. Ratko Mladić w czasie rozmów w Sarajewie w 1993 roku
generał
Data i miejsce urodzenia 12 marca 1942 lub 1943
Božanovići, Kalinovik
Przebieg służby
Lata służby 1965–1996
Główne wojny i bitwy wojna w Bośni i Hercegowinie, wojna w Kosowie
Odznaczenia
Order Braterstwa i Jedności ze Srebrnym Wieńcem (Jugosławia) Order Zasług Wojennych ze Złotymi Mieczami (Jugosławia)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ratko Mladić w Wikicytatach

Ratko Mladić (serb. Ратко Младић, wym. [râtkɔ mlǎːditɕ]; ur. 12 marca 1942[1] lub 12 marca 1943[2] w Kalinoviku, Niepodległe Państwo Chorwackie) – serbski generał, dowódca oddziałów Wojska Republiki Serbskiej (Vojska Republike Srpske), które brały udział w działaniach wojennych podczas wojny w Bośni w latach 1992–1995.

Mladić był ścigany przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii w Hadze[3]. Uznawany jest za odpowiedzialnego za oblężenie Sarajewa i masakrę w Srebrenicy. Rząd Stanów Zjednoczonych oferował 5 milionów dolarów za informacje o serbskim zbrodniarzu, zaś Serbia była gotowa zapłacić 10 milionów dolarów za wskazanie miejsca pobytu Mladicia[4]. Ratko Mladić został aresztowany 26 maja 2011[5].

Jest postacią kontrowersyjną – dla jednych jest bohaterem narodowym, zaś dla innych okrutnym zbrodniarzem wojennym[6].

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Ratko Mladić urodził się w serbskiej wiosce Božanovići, w gminie Kalinovik, na zachód od Goražde (obecnie Bośnia i Hercegowina). Wtedy tereny te były częścią Niepodległego Państwa Chorwackiego, stworzonego podczas II wojnie światowej przez nazistowskiego okupanta.

Ojciec Mladicia, Neđo, był dowódcą oddziału bośniackich Serbów. Zginął w 1945 roku podczas partyzanckiego ataku na wioskę, z której pochodził Ante Pavelić[7]. Po śmierci męża, matka Mladicia pozostała bez pracy i dochodów[6].

Charakter[edytuj | edytuj kod]

Według znajomych Mladicia ubóstwo miało znaczny wpływ na jego charakter[6]. Był on bardzo zdyscyplinowany, ambitny, potrafił wzbudzić w swoich kolegach z armii lojalność wobec siebie. Ljiljana Bulatović, która napisała o nim wiele książek biograficznych, stwierdziła, że Ratko Mladić ma za dużo "godności", by dać się schwytać[6]. Uznała, że w ostateczności były generał postanowi popełnić samobójstwo, by nie dać się aresztować[6].

Komentator wojskowy pisma Vreme, M. Vasić, opisywał Mladicia jako zdolnego oficera i organizatora, który szczerze uwierzył w zachodni spisek przeciwko Serbii i prawosławiu. Opinię tę podziela Tom Judah, którego zdaniem jest możliwe, by wszystkie działania Mladicia (w odróżnieniu od współczesnych mu polityków) podjęte w czasie wojen bałkańskich były popełniane z pobudek ideologicznych[8].

Wcześniejsza kariera militarna[edytuj | edytuj kod]

Mladić w wieku 15 lat dostał się do Akademii Wojskowej w Belgradzie[9]. W 1965 roku, po ukończeniu studiów, wstąpił do ZKJ[9]. Na początku pełnienia służby wojskowej Ratko Mladić stacjonował w Macedonii[9]. Był dowódcą plutonu, batalionu, a potem korpusu. Po rozpadzie Jugosławii udał się do Kninu w Krajinie[9]. Tam uzyskał stopień pułkownika. Gdy przebywał w Krajinie, nastąpiła jego największa seria awansów w dotychczasowej karierze militarnej. Podczas wojny serbskie oddziały Mladicia wykazywały się szczególną przebiegłością – nosili oni cywilne ubrania, niczym się nie wyróżniając. Posługiwali się oni chorwackimi dokumentami. Dzięki odnoszonym na wojnie "sukcesom" Mladić w 1992 roku został generałem[9].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Order Braterstwa i Jedności ze Srebrnym Wieńcem – Jugosławia
  • Order Zasług Wojennych ze Złotymi Mieczami – Jugosławia

Wojna w byłej Jugosławii[edytuj | edytuj kod]

Generał Mladić na lotnisku w Sarajewie
Oblężenie Sarajewa w 1992 roku

W maju 1992 roku o bezwzględnych działaniach Ratko Mladicia za pośrednictwem chorwackiej gazety dowiedział się ówczesny przywódca bośniackich Serbów[9]. Uznał on, że wsparcie ze strony generała pomoże przejąć inicjatywę w wojnie. Mladić powiedział korespondentowi New York Times, że przyjechał bronić swoich rodaków przed muzułmańskim rządem. Zamieszkał on w jednej z dzielnic Sarajewa, Pofalici[9]. Wkrótce dom, w którym mieszkał, został spalony.

Podczas wojny nakazał między innymi przeprowadzić oblężenie Sarajewa[9]. Miasto było bombardowane przez jego oddziały[9]. Kiedy siły bośniackie zdecydowały się na odwrót w stronę Tuzli, Mladić zaatakował je z 3 stron[9]. Według ONZ zginęło wtedy około 1000 bośniackich żołnierzy. Po kilku miesiącach od przyjazdu Ratko Mladicia siły serbskie opanowały 70% powierzchni Herceg-Bośni. Bośniaccy Serbowie dopuścili się tysięcy zbrodni wojennych[9].

24 marca 1994 roku córka Mladicia, Ana, popełniła samobójstwo[9]. Prawdopodobnie przyczyną były problemy psychiczne po przeczytaniu artykułu o ojcu, który został opublikowany w Magazynie Armii Ludowej przez Gajo Petkovicia[9].

Między 12 a 16 lipca 1995 roku miała miejsce masakra w Srebrenicy, która również była zaplanowana przez Mladicia. Jest ona uważana za największe ludobójstwo w Europie od czasów II wojny światowej. Zginęło w niej ok. 8000 cywilów.

Po wojnie Ratko Mladić i Radovan Karadžić zostali oskarżeni o bezprawne uwięzienia, morderstwa, gwałty, napaści na tle seksualnym, tortury, pobicia, rozboje i nieludzkie traktowanie ludności cywilnej, bezprawne deportacje i transfery ludności cywilnej, nielegalny ostrzał cywilów, bezprawne przywłaszczenie i grabieże majątku oraz niszczenie miejsc kultu[9].

Ścigany[edytuj | edytuj kod]

Przed aresztowaniem Slobodana Miloševicia Ratko Mladić czuł się bezkarny. Był widywany w miejscach publicznych, na przykład w restauracjach czy na meczach piłkarskich[1]. Dopiero po zatrzymaniu byłego prezydenta Jugosławii generał zaczął się ukrywać. Według niektórych źródeł jego schronieniem był powojenny bunkier w Han Pijesak[1]. Mógł też szukać schronienia na terenach dzisiejszej Czarnogóry. W kwietniu 2005 roku Vuk Drašković, ówczesny minister spraw zagranicznych Serbii, stwierdził, że szef państwowej agencji bezpieczeństwa wiedział, gdzie ukrywa się Mladić. Ten uznał oskarżenia za "śmieszne"[1]. Rodzina zbrodniarza usilnie starała się o uznanie śmierci Ratko Mladicia. Twierdziła też, że od 7 lat nie miała z nim kontaktu[10]. 8 września 2010 roku serbski sąd odrzucił wniosek rodziny[11].

Zatrzymanie[edytuj | edytuj kod]

Ratko Mladić został aresztowany przez serbską policję 26 maja 2011 w miejscowości Lazarevo niedaleko miasta Zrenjanin w regionie autonomicznym Wojwodina, ok. 100 km na północ od stolicy Serbii, Belgradu; informację tę potwierdził na konferencji prasowej prezydent Serbii, Boris Tadić[12]. Mladić ukrywał się pod nazwiskiem Milorad Komadić[13]. Mladić w dniu 31 maja 2011 roku został poddany ekstradycji z Serbii do Hagi, gdzie 16 maja 2012 r.[14] rozpoczął się jego proces przed trybunałem do spraw zbrodni popełnionych w czasie wojny w Jugosławii. Obecnie przebywa tam także inny serbski przywódca oskarżony o zbrodnie wojenne – zatrzymany w 2008 roku Radovan Karadžić[15].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 BBC NEWS (ang.). BBC News. [dostęp 2010-09-08].
  2. Radio-Televizija Republike Srpske
  3. ICTY – TPIY :: (ang.). ICTY. [dostęp 2010-09-06].
  4. B92 – News – EUR 1mn on Mladić’s head (ang.). B92, 2007-11-12. [dostęp 2010-09-06].
  5. Serbowie złapali generała Ratko Mladicia.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Bosnia Fugitive Is Hero to Some, Butcher to Others – NYTimes.com (ang.). New York Times, 2008-08-05. [dostęp 2010-09-08].
  7. T. Judah, The Serbs, s.231
  8. T. Judah, The Serbs, ss.230-231
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 Ratko Mladic: Biography from Answers.com (ang.). Answers.com. [dostęp 2010-09-08].
  10. Ratko Mladic family files request for him to be declared dead (ang.). The Guardian, 2010-06-16. [dostęp 2010-09-08].
  11. Serbian court rejects bid to declare fugitive Ratko Mladic officially dead – 9/8/2010 11:32:42 AM (ang.). Newser.com, 2010-09-08. [dostęp 2010-09-08].
  12. Aleksandar Vasovic: Top war crimes suspect Ratko Mladic arrested in Serbia (ang.). Reuters, 26 maja 2011. [dostęp 2011-05-26].
  13. Ratko Mladić zatrzymany. "To dla nas ulga"
  14. Bosnia's Butcher in Court: Ratko Mladic Stands Trial for War Crimes (ang.). TIME, 16 May 2012. [dostęp 2012-05-16].
  15. Jude Sheerin, Lewis Aidan: Ratko Mladic captured (ang.). BBC News, 26 maja 2011. [dostęp 2011-05-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Judah T., The Serbs. History, Myth and the Destruction of Yugoslavia, Yale University Press, 2009