Raport Stroopa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okładka Raportu Stroopa ze znakami Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze.
Żydowska ludność cywilna schwytana podczas tłumienia powstania (fotografia z raportu Stroopa)

Raport Stroopa – oficjalny raport napisany w maju 1943 roku przez Jürgena Stroopa, dowódcę niemieckich sił likwidacyjnych w getcie warszawskim przygotowany dla Heinricha Himmlera. 75-stronicowy dokument opisuje niemiecką wersję wydarzeń podczas powstania w getcie warszawskim.

Obok tzw. Raportu Katzmanna stanowi on jedno z najważniejszych źródeł dokumentujących eksterminację polskich Żydów podczas II wojny światowej na terenie okupowanej Polski. Oba raporty zostały przekazane[przez kogo?] stronie polskiej w 1948 r. i spoczęły początkowo w archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce; obecnie znajdują się w Instytucie Pamięci Narodowej w Warszawie.

Opis dokumentu[edytuj | edytuj kod]

Raport Stroopa zawiera 75 stron zapisanych pismem maszynowym. Do tekstu dołączono także 52 czarno-białe zdjęcia ilustrujące akcję likwidacji warszawskiego getta podpisane ręcznie pismem gotyckim. Przygotowany został w trzech identycznych kopiach dla Heinricha Himmlera, Friedricha Krügera i Jürgena Stroopa. Dokument składa się z trzech części:

  • wstępu oraz wyszczególnienia jednostek operacyjnych z podsumowaniem zadań wykonanych w getcie przez SS.
  • kolekcji dziennych meldunków wysłanych do szefa Policji oraz SS Friedricha Wilhelma Krügera zawierających również statystykę zabitych i aresztowanych Żydów oraz "polskich bandytów".
  • serii 52 czarno białych fotografii zrobionych w czasie operacji likwidacji warszawskiego getta wraz z podpisami.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Raport zawiera wyszczególnienie jednostek użytych w operacji wraz z imienną listą zaangażowanych osób.

 Osobne artykuły: Akcja GettoBitwa na placu Muranowskim.

Raport wielokrotnie wspomina o zaangażowaniu w walki polskiego ruchu oporu zarówno w atakach wymierzonych w kordon policyjny rozmieszczony wokół getta jak w walkach w jego wnętrzu. Autor wobec Polaków używa określenia "polnische Banditen" - "Polscy bandyci". Adekwatne opisy znajdujemy w następujących fragmentach:

  • We wstępie pisze, że jego siły były: "nieustannie pod ostrzałem ognia spoza getta, to znaczy ze strony aryjskiej. ..." oraz "Przy pierwszym wtargnięciu do getta udało się Żydom i polskim bandytom dzięki przygotowanemu napadowi z bronią w ręku odeprzeć nasze atakujące siły wraz z czołgami i wozami pancernymi".
  • "Główna grupa Żydów, wymieszana z polskimi bandytami, wycofała się na tak zwany Plac Muranowski już w pierwszym lub drugim dniu walk. Tam zostali dozbrojeni przez znaczną grupę polskich bandytów. Grupa ta postanowiła się ufortyfikować w każdy możliwy sposób aby powstrzymać nas od dalszej penetracji terenu getta. Na dachu betonowego budynku wznieśli dwie flagi żydowską oraz polską jako sygnał do walki przeciw nam. Te dwie flagi zostały zdobyte w drugim dniu akcji podczas rajdu specjalnej grupy bojowej. W walkach z bandytami poległ SS Untersturmfuehrer Demke.[1][2][3][4]
  • Pod datą 22 kwietnia "Należy ponadto donieść, że od wczoraj część znajdujących się w akcji oddziałów jest ciągle ostrzeliwana spoza getta, a więc ze strony aryjskiej. Oddziałom szturmowym, które natychmiast przeciwdziałały, udało się w jednym wypadku schwytać 35 polskich bandytów, komunistów, których natychmiast zlikwidowano. W czasie rozstrzeliwań zarządzonych dzisiaj z konieczności, zdarzało się znowu, że bandyci ginęli z okrzykiem: "Niech żyje Polska", "Niech żyje Moskwa".[5]
  • Pod datą 27 kwietnia w swoim raporcie Jurgen Stroop opisuje niemieckie walki przeciw licznej grupie żydowskich powstańców ulokowanych w budynkach przylegających do północno wschodniej części getta, znajdujących się poza jego terenem na Muranowie. Stroop wysłał tam jednostki pod dowództwem Diehla na podstawie donosu, który wpłynął do niemieckiego dowództwa. Niemcy odkryli tam 120-osobową grupę „silnie uzbrojoną w pistolety, karabiny oraz lekkie karabiny maszynowe”, która stawiała opór. W bitwie, która się wywiązała, „24 bandytów zostało zabitych, a 52 aresztowano”[6]. Walki przeciągnęły się do dnia następnego. Stroop notuje „(...) aresztowaliśmy 17 Polaków, pomiędzy nimi dwóch policjantów polskich, którzy powinni byli wiedzieć o istnieniu tej bandy. W operacji zdobyliśmy 3. karabiny, 12 pistoletów, częściowo o większym kalibrze, 100 polskich granatów, 27. niemieckich hełmów, całkiem sporą liczbę niemieckich mundurów i płaszczy, amunicję do karabinów maszynowych, 300. magazynków amunicji itd. Dowódca oddziału szturmowego miał trudne zadanie do spełnienia, gdyż wielu bandytów nosiło niemieckie mundury. Ale pomimo tego energicznie się z tym uporał. Pomiędzy bandytami, którzy zostali złapani lub zabici było trochę polskich terrorystów, których zidentyfikowaliśmy z całą pewnością. Dzisiaj z sukcesem odkryliśmy i zlikwidowaliśmy jednego z założycieli oraz przywódców żydowsko-polskiej organizacji wojskowej.”[7][8]


Fotografia z Raportu Stroopa. Oryginalny niemiecki podpis: „Drużyna szturmowa”
Fotografia z Raportu Stroopa. Oryginalny niemiecki podpis: „Dowódca wielkiej operacji”. Generał SS Jürgen Stroop stoi pośrodku i patrzy do góry; z jego lewej strony Josef Blösche

W swojej relacji z całej akcji pacyfikacyjnej w getcie Jürgen Stroop chronologicznie podaje konkretne liczby złapanych i zabitych "Żydów oraz polskich bandytów" czasem wyszczególniając ich polską narodowość:

  • pod datą 22 kwietnia Stroop notuje, że jego siły zabiły "203 Żydów i bandytów" oraz "35 Polaków zabito poza gettem",
  • pod datą 23 kwietnia "200 Żydów i bandytów",
  • 27 kwietnia "24 polskich bandytów zabitych w bitwie; 52 polskich bandytów aresztowano",
  • 28 kwietnia "10 bandytów zabitych i 9 aresztowano",
  • 8 maja "aresztowano 60 ciężko uzbrojonych bandytów",
  • 9 maja podaje, że "złapano 1037 Żydów i bandytów oraz, że zastrzelono 319 bandytów i Żydów. W sumie złapano 51.313 Żydów; 254 Żydów i bandytów zastrzelono poza gettem",
  • 10 maja "złapano 187 bandytów i Żydów",
  • 11 maja "złapano 931 Żydów i bandytów oraz 53 bandytów zastrzelono",
  • 14 maja "154 Żydów i bandytów zastrzelono",
  • 15 maja "67 "bandytów i Żydów zastrzelono",
  • 16 maja "zniszczono 180 Żydów, bandytów i podludzi".

Krytyka raportu[edytuj | edytuj kod]

Sam raport należy traktować ostrożnie i z pewnym krytycyzmem, a jest on w pewnym sensie usprawiedliwieniem relatywnie długotrwających walk i kiepskiego dowodzenia. M.in. w meldunku z 8 maja 1943 (Zn. akt: I ab – St/Gr. 1607 – L.dz. 624/43 tjn.) Stroop stwierdza: "W rezultacie udało się bunkier kierownictwa partyjnego otworzyć i ująć około 60 silnie uzbrojonych bandytów." natomiast w tym samym meldunku jako zdobycz wszystkich akcji z tego dnia podaje jedynie: "około 15–20 pistoletów różnego kalibru, większe ilości amunicji do pistoletów i karabinów, prócz tego pewną liczbę granatów ręcznych wykonanych własnym przemysłem w byłych zakładach zbrojeniowych[9].

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie trzy kopie zachowały się do dnia dzisiejszego. Obecnie znajdują się one w Narodowym Archiwum Stanów Zjednoczonych (NARA)[10] w Waszyngtonie, w niemieckim Bundesarchiv w Koblencji[zródło?] oraz w polskim Instytucie Pamięci Narodowej (IPN)[11] w Warszawie.

W kwietniu 2013 IPN opublikował bezpłatnie w Internecie książkowe wydanie Raportu z 2009[11].

Przypisy

  1. W oryginale (niem. „Die Hauptkampfgruppe der Juden, die mit polnischen Banditen vermengt war, zog sich schon in Laufe des 1. bzw. 2. Tages auf den sogen. Muranowskiplatz zurück. Dort war sie von einer größeren Anzahl polnischer Banditen verstärkt worden. Sie hatte den Plan, mit allen Mitteln sich im Ghetto festzusetzen, um ein Eindringen unsererseits zu verhindern. Es wurden die jüdische und die polnische Flagge als Aufruf zum Kampf gegen uns auf einem Betonhaus gehißt. Diese beiden Fahnen konnten aber schon am zweiten Tage des Einsatzes von einer besonderen Kampfgruppe erbeutet werden. Bei diesem Feuerkampf mit Banditen fiel SS-Untersturmführer Dehmke.” Raport Stroopa online w oryginalnej niemieckiej wersji str. 5.
  2. Raport Jurgena Stroopa online w wersji niemieckiej i angielskiej
  3. Raport Stroopa o likwidacji getta warszawskiego w 1943 r. „Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce”, t. XI, 1960 s. 135-136.
  4. Stanisław Wroński, Maria Zwolakowa, "Polacy i Żydzi 1939-1945", Książka i Wiedza, Warszawa 1971
  5. Stanisław Wroński, Maria Zwolakowa, "Polacy i Żydzi 1939-1945", Książka i Wiedza, Warszawa 1971, str.193.
  6. Pierwsza część meldunku z 27 kwietnia 1943 roku opisująca walki na Muranowie sygnowana przez Stroopa.
  7. Druga część meldunku z 27 kwietnia 1943 roku opisująca walki na Muranowie, sygnowana przez Stroopa.
  8. Stanisław Wroński, Maria Zwolakowa, "Polacy i Żydzi 1939-1945", Książka i Wiedza, Warszawa 1971, str. 188 za B. Wysocka, "Raport Stroopa", Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, XI 1960, s. 135-136.
  9. Jürgen Stroop: Żydowska dzielnica mieszkaniowa w Warszawie już nie istnieje. W: Instytut Pamięci Narodowej [on-line]. ipn.gov.pl. [dostęp 2013-05-03]. s. 87-88.
  10. Raport Jürgena Stroopa dostępny na stronach internetowych NARA. W: Narodowe Archiwum Stanów Zjednoczonych [on-line]. archives.gov, 17 kwietnia 2013. [dostęp 2014-11-07].
  11. 11,0 11,1 Raport Jürgena Stroopa dostępny na stronach internetowych IPN. W: Instytut Pamięci Narodowej [on-line]. ipn.gov.pl, 17 kwietnia 2013. [dostęp 2013-05-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jürgen Stroop, "Es gibt keinen jüdischen Wohnbezirk in Warschau mehr!", Warschau 1943. Popularnie tzw. "Raport Stroopa"
  • Stanisław Piotrowski, "Sprawozdanie Juergena Stroopa", s. 63, Warszawa 1948, Spółdzielnia Wydawnicza Książka.
  • Tomasz Stempowski: Zdjęcia z powstania w getcie. 2013-03-17. [dostęp 2013-10-08].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Tekst raportu można znaleźć na: