Pamięć Świata

Pamięć Świata (ang. Memory of the World International Register) – międzynarodowy projekt sygnowany przez UNESCO, którego celem jest zgromadzenie najbardziej wartościowych dokumentów (rękopisów, książek, nagrań, filmów, itp.), które obrazują historię świata. Pierwsze obiekty zostały wpisane na listę w 1997, lista uzupełniana jest na specjalnych sesjach co 2 lata.

Od 2005 UNESCO przyznaje nagrodę Jikji dla instytucji, które najlepiej realizują idee tego projektu.

Lista według krajów

Obecnie na liście znajdują się następujące obiekty (w nawiasie podano rok wpisania na listę i ich lokalizację):

Albania

• Codex Purpureus Beratinus (2005)

Arabia Saudyjska

• najstarsza inskrypcja islamska (2003)

Argentyna

• dokumenty Wicekrólestwa La Platy (1997; Archiwum Narodowe, Buenos Aires)

Armenia

• kolekcja starych rękopisów im. Mesropa Masztoca (1997; Instytut Dawnych Rękopisów Matenadaran, Erywań)

Australia

• dziennik wyprawy Jamesa Cooka (2001; National Library of Australia, Canberra)
• zapiski Edwarda Koiki Mabo, aborygeńskiego aktywisty oraz historyczne dokumenty z procesu przez Sądem Najwyższym o uznanie praw Aborygenów do ziemi (2001; National Library of Australia, Canberra)

Austria

• Dioskuryd wiedeński, pochodząca z VI wieku kopia dzieła Pedaniosa Dioskurydesa De Materia Medica (1997; Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
• ostateczny dokument kongresu wiedeńskiego (1997; Austriackie Archiwum Państwowe, Wiedeń)
• kolekcje historyczne (1899-1950) (1999; Phonogrammarchiv, Austriacka Akademia Nauk, Wiedeń)
• papirus arcyksięcia Rainera (2001; Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
• kolekcja dzieł Schuberta (2001, Wiedeńska Biblioteka Miejska, Wiedeń)
• Atlas Blaeu-Van der Hem (2003, Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
• kolekcja dzieł Brahmsa (2005)
• kolekcja rysunków architektury gotyckiej (2005)

Azerbejdżan

• średniowieczne rękopisy z zakresu medycyny i farmacji (2005)

Barbados

• piśmiennictwo niewolników karaibskich (2003)

Belgia

• archiwa finansowe Officina Plantiniana (2001; Museum Plantin-Moretus, Antwerpia

Benin

• archiwa kolonialne (1997; Archiwum Narodowe, Porto Novo)

Brazylia

• kolekcja cesarza zawierająca brazylijskie i zagraniczne fotografie z XIX wieku (2003)

Chile

• archiwa obrońców praw człowieka tzw. archiwa terroru (2003)
• dokumentacja działalności jezuitów na terenie całej Ameryki (2003; Archivo Nacional de Chile)

Chiny

• archiwa dźwięków muzyki tradycyjnej (1997; Instytut Muzykologii Chińskiej Akademii Nauk, Pekin)
• zapiski Wielkiego Sekretariatu dynastii Qing (1999; Pierwsze Archiwum Historyczne Chin, Muzeum Pałacowe, Pekin)
• stare rękopisy literatury ludu Naxi zapisane pismem dongba (2003)
• "złote listy" cesarskich wizytacji z czasów dynastii Qing (2005)

Dania

• archiwa duńskich zamorskich kompanii handlowych (1997; Duńskie Archiwum Narodowe, Kopenhaga)
• kolekcja Linneusza (1997; Duńska Biblioteka Narodowa Nauk i Medycyny, Kopenhaga)
• rękopisy i listy Andersena (1997; Dział Rękopisów Biblioteki Królewskiej, Kopenhaga)
• archiwum Kierkegaarda (1997; Dział Rękopisów Biblioteki Królewskiej, Kopenhaga)

Egipt

• zbiór dokumentów "Pamięć Kanału Sueskiego" (1997; ambasada Egiptu w Paryżu)
• spisane na papierze i pergaminie zarządzenia sułtanów i książąt (2005)

Etiopia

• skarby Archiwum i Biblioteki Narodowej (1997; Archiwum i Biblioteka Narodowa, Addis Abeba)

Filipiny

• tabliczki zapisane pismem sylabicznym z X wieku (1999, Muzeum Narodowe, Manila)
• nagrania radiowe z okresu rewolucji różańcowej 1986 (2003)

Finlandia

• kolekcja Nordenskiölda (1997; Biblioteka Uniwersytecka, Helsinki)

Francja

• Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela 1789-1791 (2003)
• apel de Gaulle'a z 18 czerwca 1940 nadany do Francuzów przez radio z Londynu (2005)
• filmy braci Lumière (2005)
• dokumenty ilustrujące wprowadzenie dziesiątkowego systemu metrycznego, 1790-1837 (2005)

Holandia

• Biblioteka Ets Haim – Livraria Montezinos, posiadająca duży zbiór z zakresu judaistyki (2003)
• archiwa Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (2003)

Indie

• kolekcja tamilskich rękopisów z dziedziny medycyny (1997; Instytut Studiów Azjatyckich, Tamil Nadu)
• manuskrypty świętych tekstów śaiwizmu (2005; Puducherry)

Kolumbia

• kolekcja Negros y Esclavos (2005; Generalne Archiwum Państwowe, Bogota)

Kuba

• kolekcja José Martí Pérez (2005)

Kazachstan

• kolekcja manuskryptów Jasawiego w języku tureckim (2003)
• zbiór dokumentów audiowizualnych ruchu antynuklearnego Nevada-Semipałatyńsk (2005)

Korea Południowa

• rękopis Hunmin Chongum z pierwszym zapisem w alfabecie hangul (1997; Muzeum Sztuki Kansong, Seul)
• roczniki dynastii Joseon (1997; Chongjoksan Sagobon, Seul)
• Seungjeongwon Ilgi zapiski sekretariatu królewskiego dynastii Joseon (2001, Biblioteka Gyujanggak i Uniwersytet Narodowy w Seulu)
• Buljo jikji simche yojeol, antologia tekstów buddyzmu zen, wydrukowana w 1377, najstarsza książka drukowana z użyciem ruchomych czcionek (2001; Bibliotheque nationale de France, Paryż)

Liban

• pamiątkowe stele z Nahr al-Kalb w górach Libanu, opisujące historię kraju od starożytności po dzień dzisiejszy (2005)
• alfabet fenicki (2005)

Luksemburg

• Family of Man, kolekcja fotografii Edwarda J. Steichena przedstawiających ludzi żyjących w połowie XX wieku (2003)

Łotwa

• Dainu skapis, kolekcja ludowych pieśni łotewskich (2001; Archiwum Łotewskiego Folkloru, Ryga)

Malezja

• korespondencja sułtana Kedah z lat 1882–1943 (2001, Narodowe Archiwum Malezji, Alor Setar)
• Hikayat Hang Tuah, malezyjski epos narodowy (2001; Narodowa Biblioteka Malezji, Kuala Lumpur)
• Sejarah Melayu, kronika sułtanatu Malezji z XV i XVI wieku (2001; Instytut Języka i Literatury, Kuala Lumpur)

Mauritius

• zapiski z okresu francuskiej kolonizacji wyspy (1997; Archiwum Mauritiusa, Port Louis)

Meksyk

• Colección de Códices Originales Mexicanos, kolekcja pre-hiszpańskich kodeksów z terenu Meksyku (1997; Narodowa Biblioteka Antropologii i Historii, Meksyk)
• kodeksy z doliny Oaxaca (1997; Archiwum Narodowe, Meksyk)
• Codex Techaloyan z Cuajimalpaz (1997; Archiwum Narodowe, Meksyk)
• film Zapomniani Buñuela (2003; Filmoteca de la UNAM, Meksyk)
• Biblioteca Palafoxiana, najstarsza biblioteka publiczna w Ameryce, zawiera kolekcje książek z okresu europejskiej kolonizacji tego obszaru (2005, Puebla)

Namibia

• dzienniki Hendrika Witbooi (2005)

Niemcy

• wczesne nagrania na cylindrach tradycyjnej muzyki z różnych stron świata, 1893–1952 (1999; Phonogramm-Archiv; Muzeum Etnologii, Berlin)
• rękopis Symfonia Nr 9 d-moll, op.125 Beethovena (2001; Biblioteka Państwowa, Berlin)
• spuścizna literacka Goethego (2001; Archiwum Goethego i Schillera, Weimar)
• Biblia Gutenberga (2001; Biblioteka Uniwersytecka Dolnej Saksonii, Getynfa)
• film Metropolis (2001; Fundacja Friedricha Wilhelma Murnaua, Wiesbaden)
• iluminowane rękopisy z okresu ottońskiego pochodzące z klasztoru Reichenau (2003)
• Kinder- und Hausmärchen braci Grimm (2005)

Norwegia

• archiwum leprozorium w Bergen (2001, Archiwum Miejskie i Regionalne w Bergen)
• Dom lalki Ibsena (2001; Biblioteka Narodowa Norwegii, Oslo)
• dokumenty z wyprawy Amundsena na biegun południowy, 1910-1912 (2005)

Nowa Zelandia

• traktat z Waitangi (1997, Archiwum Narodowe, Wellington)
• petycja sufrażystek z 1893 (1997, Archiwum Narodowe, Wellington)

Pakistan

• pisma Muhammada Ali Jinnah, założyciel Pakistanu (1999; Archiwum Narodowe, Islamabad)

Polska

• dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus (1999; Biblioteka Jagiellońska, Kraków)
• podziemne archiwum getta warszawskiego (Archiwum Ringelbluma) (1999, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa)
• kolekcja dzieł Chopina (1999; Biblioteka Narodowa, Towarzystwo Fryderyka Chopina, Warszawa)

• konfederacja warszawska (2003)

• 21 postulatów Solidarności, (2003, Gdańsk)
• Kodeks supraski (2007, Biblioteka Ordynacji Zamojskiej, Biblioteka Narodowa, Warszawa)
• Archiwa Komisji Edukacji Narodowej (2007, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Biblioteka PAN w Krakowie, Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie oraz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie)
• Archiwum Instytutu Literackiego i Archiwum Radziwiłłów (2009)
• Archiwum Biura Odbudowy Stolicy (2011)

Portugalia

• list Pero Vaz de Caminha z 1500, pierwszy opis Brazylii (2005)

Republika Południowej Afryki

• kolekcja Bleeków, dokumentująca badania nad językiem i folkorem Buszmenów prowadzonych przez tę rodzinę (1997; Uniwersytet w Kapsztadzie, Biblioteka Południowoafrykańska, Kapsztad)

Rosja

• Archangel Gospel z 1092 (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
• Khitrovo Gospel (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
• druki cyrylicą z XV i XVI wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
• kolekcja gazet (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
• mapy Imperium Rosyjskiego oraz kolekcja map z XVIII wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
• kolekcja plakatu rosyjskiego z końca XIX i początku XX wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
• zbiór historycznych nagrań z zakresu etnomuzykologii, etnolingwistyki i filologii z lat 1889-1955 Archiwum Fonograficznego z Sankt Petersburga (2001; Instytut Literatury Rosyjskiej, Rosyjska Akademia Nauk, Sankt Petersburg)
• Kodeks supraski (2007); Sankt Petersburg
• Archiwum Radziwiłów (2009); Sankt Petersburg, Moskwa

Senegal

• zbiory dokumentujące historię Francuskiej Afryki Zachodniej (1997; Archiwum Narodowe, Dakar)

Serbia i Czarnogóra

• archiwum Tesli (2003)
• rękopis Miroslav Gospel(?) z 1180 (2005)

Słowacja

• iluminowane kodeksy średniowieczne (1997; Archiwum Narodowe, Bratysława)
• kolekcja muzułmańskich rękopisów Bašagića (1997; Biblioteka Uniwersytecka, Bratysława)

Stany Zjednoczone

• Universalis cosmographia secundum Ptholomaei traditionem et Americi Vespucii aliorumque Lustrationes - mapa świata przygotowana pod kierunkiem Martina Waldseemüllera, na której po raz pierwszy pojawia się nazwa "Ameryka" (2005, Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, Waszyngton)

Szwecja

• archiwum Astrid Lindgren (2005)
• kolekcja Emanuela Swedenborga (2005)
• Srebrna Biblia (2011)

Tadżykistan

• rękopisy XIV-wiecznej literatury tadżyko-perskiej: Kulliyat Ubayda Zakoniego i Gazalliyt Hafeza Szeroziego (2003)

Tanzania

• niemieckie dokumenty kolonialne (1997, Archiwum Narodowe, Dar-es-Salaam)
• kolekcja arabskich książek i rękopisów (2003)

Tajlandia

• kamienna inskrypcja króla Ram Chamhaeng z XIII wieku, jeden z najstarszych zabytków pisma tajskiego (2003)

Trynidad i Tobago

• kolekcja Dereka Walcotta (1997; Biblioteka Główna Uniwersytetu Indii Zachodnich, St. Augustine)
• kolekcja premiera Erica Williamsa (1999; Biblioteka Główna Uniwersytetu Indii Zachodnich, St. Augustine)
• kolekcja C. L. R. Jamesa (2005)

Turcja

• tabliczki gliniane Hetytów z Bogazköy (2001; Muzeum Archeologiczne, Stambuł i Muzeum Cywilizacji Anatolijskich, Ankara)
• dzieła naukowe arabskich uczonych z Obserwatorium Kandilli i Instytutu Badań nad Trzęsieniami Ziemi (2001; Uniwersytet Bogaziçi, Obserwatorium Kandilli i Instytut Badań nad Trzęsieniami Ziemi, Stambuł)
• dzieła Ibn Siny czyli Awicenny (2003; Biblioteka Rękopisów Süleymaniye, Stambuł)

Ukraina

• kolekcja żydowskiej muzyki ludowej z lat 1912-1947 (2005)

Urugwaj

• kolekcja nagrań argentyńskiego śpiewaka Carlosa Gardela z kolekcji Horacio Loriente, 1913-1935 (2003)

Uzbekistan

• rękopis Koranu Mushafa Othmana (1997; Rada Muzułmanów Uzbekistanu, Taszkent)
• kolekcja rękopisów z Azji Środkowej Instytutu Studiów Orientalnych im. Al-Biruniego (1997; Akademia Nauk, Taszkent)

Wenezuela

• pisma Simóna Bolívara (1997; Archiwum Narodowe, Caracas)
• kolekcja XIX-wiecznej fotografii z Ameryki Łacińskiej (1997; Biblioteka Narodowa, Caracas)

Węgry

• patent na radioskop Kalmana Tihanyi'ego z 1926 (2001; Archiwum Narodowe Węgier, Budapeszt)
• kolekcja Bibliotheca Corviniana (2005)

Wielka Brytania

• film z 1916 dokumentujący przebieg bitwy nad Sommą (2005)

Włochy

• biblioteka manuskryptów Malatesta Novello (2005)

Zobacz też

• Lista światowego dziedzictwa UNESCO

Linki zewnętrzne

• Pamięć Świata na stronach UNESCO