Religia w Szkocji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Szkocja jest tradycyjnie krajem chrześcijańskim; przynależność do tej religii deklaruje około 65% mieszkańców. Najwięcej Szkotów (42% w 2005 r.) należy do kalwińskiego Kościoła Szkockiego, który od 1560 jest Kościołem państwowym ("Kościołem narodowym").

Historia[edytuj | edytuj kod]

do XVI w.[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Szkocji w czasach przedchrześcijańskich wyznawali religię politeistyczną, zbliżoną do religii celtyckich. Chrześcijaństwo zostało wprowadzone przypuszczalnie w V-VI w. przez mnichów z Irlandii- św. Niniana i św. Kolumba. Chrystianizacja następowała powoli; ważną rolę w tym dziele odgrywały klasztory misyjne, m.in. na wyspie Iona. Związki z katolicyzmem były jednak początkowo bardzo luźne; prymat papieża został ustalony dopiero w XI w. We wczesnym średniowieczu utworzono system parafii pod bezpośrednią kontrolą królów. Jednym z symboli związku królestwa z chrześcijaństwem był koronacyjny Kamień ze Scone. Popularny był również kult świętych: św. Piotra i św. Andrzeja oraz miejscowych świętych: Dronstana i Serfa z Culross. Niewielka liczba wyznawców judaizmu pojawiła się w Szkocji już w XI w.

Rozwój protestantyzmu[edytuj | edytuj kod]

Rozkwit monastycyzmu i bogactwo dostojników kościelnych budziło rosnący sprzeciw ludności Szkocji, co ułatwiło wprowadzenie reformacji w XVI w. przez Johna Knoxa. Opór królowej Marii Stuart przeciwko wprowadzaniu kalwinizmu spowodował radykalizację protestantów: w 1560 parlament Szkocji ogłosił kalwinizm jedyną religią państwową i zakazał innych praktyk religijnych. Gorliwość w walce z katolicyzmem doprowadziła do zburzenia lub zrujnowania niemal wszystkich kościołów, z wyjątkiem katedr w Edynburgu i w Stornoway. Od 1690 powstał współczesny Kościół Szkocki (tzw. Kirk)- uznany za "narodowy", ale niezależny od państwa w kwestiach doktrynalnych. Do początku XX w. ten Kościół kształtował charakterystyczną obyczajowość Szkotów (oszczędność, skromność i gospodarność). Od 1689 wyodrębnił się w Szkocji anglikański Episkopalny Kościół Szkocji. Każdy brytyjski monarcha (oprócz przynależności do anglikanizmu) musi należeć do państwowego Kościoła Szkocji.

Ruiny katedry św. Andrzeja w Fife, zniszczonej w okresie reformacji.

W XIX i XX w. pojawiły się w Szkocji inne wspólnoty protestanckie: metodyści, kongregacjonaliści, kwakrzy, adwentyści, baptyści, zielonoświątkowcy.

Katolicyzm w Szkocji[edytuj | edytuj kod]

XVI wiek przyniósł faktyczną likwidację Kościoła katolickiego w Szkocji. Ocalały jedynie bardzo nieliczne wspólnoty katolickie na odległych wyspach -południowych Hebrydach Zewnętrznych (wyspy Uist i Barra). Dopiero XIX w. przyniósł znaczące zwiększenie liczby katolików w zachodniej Szkocji- na skutek imigracji z Irlandii. Kolejni imigranci katoliccy napłynęli w XX w. z Włoch i Polski, głównie do regionu Glasgow. Z tamtych czasów datuje się rywalizacja drużyn piłkarskich: katolickiej Celtic i protestanckiej Rangers. Obecnie katolicyzm jest drugim co do liczebności wyznaniem Szkocji (około 16 % ludności).

Obecnie[edytuj | edytuj kod]

Szkocja od połowy XX w. szybko się laicyzuje i coraz mniej osób praktykuje tradycyjne religie, a prawie 28% określa się jako ateiści. W tym samym czasie pojawiły się nowe religie, takie jak islam (wyznawany głównie przez imigrantów, mniej niż 1% ludności), buddyzm, hinduizm (m.in. Hare Kryszna), sikhizm i neopoganizm (wicca, neodruidyzm i celtycki politeizm rekonstrukcjonistyczny). Obecnie w Szkocji mieszka 6400 wyznawców judaizmu.

Statystyki (2003)[edytuj | edytuj kod]

Przynależność religijna w Szkocji
Religia/Wyznanie Obecna przynależność % Wychowany w tej religii %
Kościół Szkocki 2,146,251 42.4 2,392,601 47.3
Bezwyznaniowość 1,394,460 27.5 887,221 17.5
Kościół rzymskokatolicki 803,732 15.9 859,503 17.5
Inne Kościoły chrześcijańskie 344,562 6.8 424,221 8.4
Przynależność nieokreślona 278,061 5.5 422,862 8.4
Islam 42,557 0.8 42,264 0.8
Inne religie 26,974 0.5 8,447 0.2
Buddyzm 6,830 0.1 4,704 0.1
Sikhizm 6,572 0.1 6,821 0.1
Judaizm 6,448 0.1 7,446 0.1
Hinduizm 5,564 0.1 5,921 0.1
Ogółem 5,062,011 100 5,062,011 100


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Clancy, Thomas Owen, "Scotland, the 'Nennian' Recension of the Historia Brittonum and the Libor Bretnach [w:] Simon Taylor (red.), Kings, clerics and chronicles in Scotland 500–1297. Fourt Courts, Dublin, 2000. ISBN 1-85182-516-9
  • Cross, F.L. and Livingstone, E.A. (red.), Scotland, Christianity in [w:] "The Oxford Dictionary of the Christian Church", s.1471-1473. Oxford University Press, Oxford, 1997. ISBN 0-19-211655-X
  • Foster, Sally M., Picts, Gaels, and Scots: Early Historic Scotland. Batsford, London, 2004. ISBN 0-7134-8874-3

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]