Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy największej denominacji z Ruchu Świętych w Dniach Ostatnich. Zobacz też: inne wspólnoty Świętych w Dniach Ostatnich o podobnej nazwie.
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Restoracjonizm
   └ Ruch świętych w dniach ostatnich
Siedziba Stany Zjednoczone Salt Lake City, Utah
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Świątynia Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w Salt Lake City - siedzibie głównej Kościoła
Świątynia we Freibergu w Niemczech - najczęściej odwiedzana przez polskich mormonów
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w Warszawie - kaplica ta znajduje się przy ul. Wolskiej.
Artykuł z serii
Ruch świętych
w dniach ostatnich
Christus statue temple square salt lake city.jpg
Geneza

Chrześcijaństwo · Restoracjonizm

Historia

Pierwsza wizja · Kryzys sukcesji
Szlak mormoński · Wojna w Utah
Historia Kościoła Jezusa Chrystusa
Świętych w Dniach Ostatnich

Historia Społeczności Chrystusa

Nauka

Jezus Chrystus · Tryteizm
Wielkie odstępstwo · Przywrócenie
Kapłaństwo · Obrzędy ewangelii
Plan zbawienia · Wieczny postęp
Chrzest · Chrzest za zmarłych
Obdarowanie · Małżeństwo na wieczność
Świątynie · Słowo mądrości

Pisma święte

Biblia · Księga Mormona
Biblia Króla Jakuba · Natchniony przekład
Księga Przykazań · Nauki i Przymierza
Perła Wielkiej Wartości · Zasady wiary

Ważne postacie

Józef Smith · Oliver Cowdery
Brigham Young · Józef Smith III
Sidney Rigdon · James Strang
Thomas S. Monson · Stephen M. Veazey

Kultura

Uniwersytet Brighama Younga
Mormoński Chór Tabernakulum
Liahona · Śpiewnik · Świątynia Salt Lake
Centrum historii rodziny · Służba misyjna
Świątynia Independence · Modlitwa o pokój

Denominacje

Kościół Jezusa Chrystusa
Świętych w Dniach Ostatnich

Społeczność Chrystusa · Obszar Świątyni
Bikertonici · Strangici · Fundamentaliści

Portal.svg Portal Święci w dniach ostatnich

Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (ang. The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, w skrócie LDS) – chrześcijańskie i największe wyznanie w ramach ruchu Świętych w Dniach Ostatnich. Pierwotna nazwa brzmiała Kościół Chrystusa, lecz zmieniono ją dla odróżnienia od innych kościołów chrześcijańskich. Założycielem i pierwszym prorokiem Kościoła był Joseph Smith, Jr. Wyznawcy nazywani są potocznie mormonami (choć nazwą tą określa się również mniejsze kościoły oparte na naukach Smitha). Jedną z najważniejszych różnic dzielących ten kościół od innych kościołów chrześcijańskich jest uznawanie Księgi Mormona za świętą obok Biblii.

Mormoni m.in. z powodu odrzucenia dogmatu Trójcy Świętej (zobacz niżej: Doktryna) nie są uznawani za chrześcijan zarówno przez Kościół katolicki, jak i Światową Radę Kościołów.

Główna siedziba Kościoła znajduje się w Salt Lake City w stanie Utah, USA.

Historia i organizacja[edytuj | edytuj kod]

6 kwietnia 1830 Joseph Smith i jego pięciu przyjaciół założyli Kościół Chrystusa wkrótce nazwany Kościołem Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Stało się to wkrótce po wydaniu Księgi Mormona. Kościół dosyć szybko zyskał dużą liczbę wiernych. W Kirtland w Ohio została zbudowana pierwsza świątynia mormońska. Józef Smith planował zasiedlić razem z innymi wiernymi Independence w stanie Missouri. Ponieważ powstały tam niesnaski z innymi kolonizatorami, Kościół przeniósł się do Nauvoo w stanie Illinois, gdzie Smith został burmistrzem. Tam powstała kolejna świątynia kościoła. Józef Smith był przywódcą kościoła aż do 27 czerwca 1844, kiedy został zamordowany w miejscowości Carthage (w stanie Illinois) wraz z kilkoma towarzyszami.
Następcą Josepha Smitha w Kościele Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich został Brigham Young, który poprowadził mormonów na tereny dzisiejszego stanu Utah.

Główną siedzibą wyznania jest Salt Lake City w stanie Utah w USA. Kościół jest znany na całym świecie. Kościół jest w posiadaniu 130 świątyń oraz dziesiątek tysięcy kaplic i budynków spotkań na całym świecie.

Hierarchia Kościoła jest wzorowana na hierarchii wczesnochrześcijańskiej. Na jej czele stoi prorok, zwany też Prezydentem Kościoła (obecnie Thomas S. Monson ) wraz z dwoma doradcami. Razem tworzą oni Radę Prezydenta Kościoła. Obok Rady, administracją i duszpasterstwem jego członków zajmuje się Rada Dwunastu Apostołów oraz pięć Kworów Siedemdziesiątych.

Kościół znany jest na świecie nie tylko ze swej gorliwej pracy misjonarskiej, ale także z udzielanej przez niego hojnej pomocy humanitarnej, największych na świecie zbiorów genealogicznych oraz Mormońskiego Chóru Tabernakulum.

W XX wieku Kościół zwiększył znacznie liczbę wiernych dzięki wysokiemu przyrostowi naturalnemu wśród mormonów oraz dużej liczbie nawróceń. Obecnie co roku kościół zyskuje około 300 tys. nowych wiernych na całym świecie.

Doktryna[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Mormoni.

Kościół nie określa się mianem protestanckiego, prawosławnego czy katolickiego. Wspólnota założona przez Josepha Smitha nazywał się początkowo Kościołem Jezusa Chrystusa. Dopiero później dodano cząstkę "Świętych w Dniach Ostatnich". Kościół uważa się za jedyny prawdziwy chrześcijański Kościół, nie prowadzi dialogu ekumenicznego z innymi Kościołami, chociaż nie odbiera prawa innym kościołom do miana chrześcijańskich. Członkowie kościoła uważają, że Joseph Smith przywrócił prawdziwy Kościół, który odstąpił od nauk Chrystusa po śmierci świętego Piotra i apostołów. Nie uznają także dogmatu o Trójcy Świętej, zdefiniowanego podczas Soboru Nicejskiego.

Praktykuje się tylko chrzest dorosłych (osób w wieku umożliwiającym rozeznanie dobra i zła, za minimalny uważa się 8 lat), a także chrzest za zmarłych, który ma wymiar symboliczny i oznacza chrzest za zmarłych przodków członka Kościoła. Według Josepha Smitha każdy człowiek może osiągnąć boskość. Bóg-Ojciec jest wywyższonym człowiekiem i posiada ciało. Jezus Chrystus jest zaś pierworodnym synem Boga-Ojca. Jezus Chrystus to zarazem Jahwe, Bóg Starego Testamentu, który stworzył ziemię z innymi istotami duchowymi, m.in. Adamem, który jest jednocześnie Michałem Archaniołem.

W kościele występuje także kapłaństwo Aarona. Mormoni nie posługują się krzyżami jako symbolem kościoła, uważając, że ważniejszy jest fakt życia zmartwychwstałego Chrystusa, niż narzędzie jego śmierci.

W krajach anglojęzycznych mormoni posługują się Biblią Króla Jakuba, w Polsce Biblią warszawską.

Wielkie odstępstwo, odnowienie i kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Mormoni wierzą, że prawdziwy Kościół Jezusa Chrystusa odszedł od nauki Chrystusa i w konsekwencji zanikł zarówno w basenie Morza Śródziemnego, jak i na kontynencie amerykańskim, gdzie został powołany niemal jednocześnie. Dopiero Joseph Smith przywrócił prawdziwy Kościół Jezusa Chrystusa, który ma przygotować jego wiernych do ponownego przyjścia Chrystusa na ziemię.

Zgodnie z teologią Kościoła, odnowienie chrześcijaństwa zaczęło się za sprawą wizji i objawień, jakich doznał Joseph Smith; wlicza się do nich pierwsze objawienie, jakiego Smith doznał w 1820 roku, a także wszystkie późniejsze objawienia, podczas których odwiedzili go "aniołowie" tacy jak Moroni, Jan Chrzciciel, Mojżesz, Eliasz, apostołowie Piotr, Jakub i Jan. Smith uważał, że ci wysłannicy nadali mu kapłaństwo Aarona, a później kapłaństwo Melchizedeka.

Władzę kapłańską w kościele posiadać mogą wszyscy członkowie płci męskiej od 12. roku życia. Otrzymują oni kapłaństwo poprzez błogosławieństwo i święcenia. Kobiety nie są wyświęcane do kapłaństwa, w kościele pełnią jednak aktywną rolę w ramach wielu powołań. Kapłaństwo ma charakter hierarchiczny, nie jest jednak zawodowe - kościół nie zatrudnia duszpasterzy, a ich służba ma charakter ochotniczy i bezpłatny.

Księga Mormona[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Księga Mormona.

Jednym z głównych pism świętych Kościoła obok Biblii jest Księga Mormona - Jeszcze Jedno Świadectwo o Jezusie Chrystusie, której łączny nakład wynosi obecnie ponad 100 milionów egzemplarzy opublikowanych w ponad 93 językach.

Głównym wydarzeniem w Księdze Mormona jest ukazanie się Jezusa Chrystusa na kontynencie amerykańskim wkrótce po jego zmartwychwstaniu. Według Księgi Mormona Chrystus nauczał w Ameryce swojej ewangelii oraz założył swój kościół podobnie jak w Palestynie.

Zasady wiary[edytuj | edytuj kod]

Wydawca "Chicago Democrat", John Wentworth poprosił Josepha Smitha o zwięzłe przedstawienie zasad wiary mormońskiej. W efekcie Joseph Smith napisał taki tekst, który stał się oficjalnym wyznaniem wiary Kościoła:

Information icon.svg Osobny artykuł: Zasady Wiary (mormonizm).

Spotkanie niedzielne[edytuj | edytuj kod]

Spotkanie niedzielne trwa zwykle około 3 godzin i mogą w nich uczestniczyć wszyscy chętni, również nie będący członkami Kościoła. Około 70 minut trwa spotkanie sakramentalne, podczas którego rozdawany jest sakrament w postaci wody i chleba, śpiewane są pieśni religijne, odbywają się modlitwy i kazania, zwane przemówieniami. Uczestnicy spotkań zazwyczaj ubierają się w strój formalny - zgodnie z przyjętymi w danym rejonie normami. Około 40 minut trwa szkółka niedzielna, dla dorosłych i dzieci, wykłada się wtedy Pismo Święte. Później odbywają się spotkania w różnych grupach - kapłanów (mężczyzn), kobiet, dzieci i młodzieży.

Życie codzienne[edytuj | edytuj kod]

Członkowie Kościoła włączają się w normalne życie społeczne krajów, w których żyją. Wykonują różne zawody (jest wśród nich wielu lekarzy, prawników, biznesmenów, polityków). Kościół nie prowadzi indeksu zakazanych ksiąg; członkowie nie powinni pić alkoholu, kawy, herbaty, brać narkotyków. Istotną rolę w nauczaniu odgrywa kwestia etyki seksualnej - za grzech uważany jest seks pozamałżeński oraz oglądanie pornografii. Mormoni nie powinni uprawiać hazardu; zakazane są gry losowe.

Liczebność[edytuj | edytuj kod]

Statystyki według krajów i języków[edytuj | edytuj kod]

Dane z 2005[edytuj | edytuj kod]

Na świecie w ostatnim dniu 2005 r. Kościół liczył 12 mln 560 tys. członków (w 2007 jest to już ponad 13 mln). Najwięcej w USA - 5 mln 691 tys. Jednak od kilku lat więcej poza USA niż w samych Stanach. W Meksyku np. 1,044 mln, w Kanadzie - 173 tys., na Karaibach - 143,5 tys., w Ameryce Środkowej - 541,5 tys. W Ameryce Południowej jest 2,99 mln, w Europie - 450 tys., w Azji - 893 tys., w Afryce - 238 tys., w krajach Południowego Pacyfiku - 404 tys. W Polsce jest około 1,2 tys. wiernych. Według Rodneya Starka, socjologa z Uniwersytetu Waszyngtonu, liczba mormonów za 83 lata może osiągnąć liczbę 260 milionów, głównie w Ameryce i Afryce.

Liczebność w USA[edytuj | edytuj kod]

Utah 63%, Idaho 14%, Nevada 12%, Wyoming 11%, Arizona 10%, Nowy Meksyk 4%, Waszyngton 3%, Montana 3%, Kolorado 2%. W Kalifornii znajduje się największa liczba świątyń, wyłączając Utah. Pojedyncze świątynie znajdują się jednak w prawie wszystkich stanach.

Kościół w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Kościół ten znany był w Polsce pod bardzo podobną nazwą Kościół Jezusa Chrystusa Świętych Dni Ostatnich. Obecne brzmienie nazwy jest skorygowanym, poprawnym tłumaczeniem oryginalnej nazwy amerykańskiej.

Jedyna wolno stojąca kaplica Kościoła znajduje się w Warszawie przy ulicy Wolskiej 142. Poza odrębnymi budowlami Kościół ma w Polsce kilka mniejszych sal spotkań, mieszczących się w wynajmowanych pomieszczeniach.

Zwierzchnik Kościoła w Polsce: Stanford Nielson.

Gminy Kościoła w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Prezydenci Kościoła[edytuj | edytuj kod]

Lp. Lata kadencji Imię i nazwisko
1. 1830-1844 Joseph Smith
2. 1847-1877 Brigham Young
3. 1880-1887 John Taylor
4. 1889-1898 Wilford Woodruff
5. 1898-1901 Lorenzo Snow
6. 1901-1918 Joseph F. Smith
7. 1918-1945 Heber J. Grant
8. 1945-1951 George Albert Smith
9. 1951-1970 David O. McKay
10. 1970-1972 Joseph Fielding Smith
11. 1972-1973 Harold B. Lee
12. 1973-1985 Spencer W. Kimball
13. 1985-1994 Ezra Taft Benson
14. 1994-1995 Howard W. Hunter
15. 1995-2008 Gordon B. Hinckley
16. 2008- Thomas S. Monson

Misje[edytuj | edytuj kod]

Młodzi członkowie Kościoła mogą na własną prośbę odbyć misję w różnych częściach świata. Polega to przede wszystkim na tym, że chodzą oni dwójkami po ulicach i rozmawiają z przypadkowymi przechodniami. Obecnie pracuje około 53 tysięcy misjonarzy (młodzi mężczyźni, kobiety oraz dojrzałe pary małżeńskie), którzy odbywają ochotniczą i nieodpłatną służbę w 162 krajach świata. Inną formą prowadzenia misji są bezpłatne lekcje języka angielskiego, pod koniec których chętni mogą wziąć udział w prezentacji na temat Kościoła. Misjonarze otrzymują na ten okres uposażenie (w rzeczywistości młodzi misjonarze zarabiają pieniądze sami przed misją, a także otrzymują skromną pomoc od rodziny). Dla osób młodych, które nie ukończyły studiów, istnieje możliwość wsparcia finansowego ze strony Kościoła po odbyciu misji. Szacuje się, że na misjach od 1830 roku było około miliona osób.

Świątynie[edytuj | edytuj kod]

Jedyną świątynią, która została zbudowana za życia Josepha Smitha, była Świątynia Kirtland w Ohio, która obecnie jest własnością Społeczności Chrystusa. Później powstała świątynia w Nauvoo, którą mormoni również musieli porzucić. Pierwszą ukończoną świątynią w Utah była świątynia w St. George, miało to miejsce w 1877 roku. W 1913 roku powstała pierwsza świątynia poza USA, w Kanadzie. Świątynie pełnią bardzo ważną funkcję i mają inne funkcje niż zwykłe kaplice. Kościół uważa, iż świątynie budowane są na wzór świątyń Izraelitów. Na każdej świątyni w miejscowym języku napisane jest "Dom Pana" oraz "Świętość Panu". Na czubku wieży znajduje się zazwyczaj charakterystyczna postać proroka Moroniego. Większość świątyń zwrócona jest w kierunku wschodnim. Prawo wstępu do świątyń posiadają tylko członkowie. Sprawowane są tam na przykład chrzty za zmarłych. Odprawia się tam także tzw. obdarowanie - ceremonię, podczas której członek kościoła symbolicznie przeżywa drogą całego życia duchowego zgodnie z wizją kościoła, oraz tzw. zapieczętowanie (sealing), które polega na symbolicznym spajaniu rodziny na wieczność. Najbliżej Polski znajdują dwie świątynie w Niemczech oraz świątynia w Danii. Wkrótce wybudowana będzie świątynia w Kijowie na Ukrainie.

Wychowanie religijne[edytuj | edytuj kod]

Oprócz szkoły niedzielnej w kościele występują specjalne programy nauczania. W zależności od możliwości danej społeczności nauczanie takie odbywa się raz w tygodniu wieczorem lub codziennie rano przed szkołą lub pracą. Szkolenia prowowadzone są przez Kościelny System Edukacyjny.

Duszpasterstwo[edytuj | edytuj kod]

Każdej rodzinie przydzieleni są kapłani, którzy nazywani są nauczycielami domowymi i mają obowiązek pomagać jej w potrzebie. Do ich obowiązków należy także odwiedzenie takiej rodziny raz w miesiącu celem nauczania. Członkinie Kościoła prowadzą analogiczną służbę jako tzw. nauczycielki odwiedzające.

Post[edytuj | edytuj kod]

Członkom Kościoła, którzy są odpowiednio dojrzali i są zdrowi, zaleca się post w pierwszą niedzielę miesiąca. Polega to na zrezygnowaniu z dwóch posiłków oraz niepiciu w tym czasie żadnych napojów. Zaoszczędzone w ten sposób pieniądze powinny zostać przekazane na cele dobroczynne.

Postom powinna towarzyszyć modlitwa.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Rodzina pełni bardzo ważną funkcję w nauczaniu Kościoła. Znaczenie aktywnego i dobrego życia rodzinnego jest często wychwalane przez najwyższych przełożonych Kościoła. Podkreślana jest również rola kobiety jako matki.

Finanse[edytuj | edytuj kod]

Kościół utrzymuje się przede wszystkim z dziesięciny (10% dochodów wiernych). Kościół w ostatnich latach przeżywał rozkwit pod prezydenturą Gordona B. Hinckleya, który od czasu jej objęcia w 1995 roku zwiększył liczbę świątyń z 47 do 124. Siedem kolejnych znajduje się w budowie, a budowa kolejnych 5 ma się rozpocząć w najbliższych latach. Świątynie zostały wybudowane na wszystkich kontynentach. Rocznie buduje się także około 350 kaplic. Gordon B. Hinckley jako prezydent nadzorował także budowę LDS Conference Center.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W oparciu o wydarzenia z Księgi Mormona i dzieje Kościoła kręcone i pisane są w Stanach Zjednoczonych filmy i książki. Większość z tych dzieł cieszy się popularnością tylko wśród mormonów. Książki sprzedawane są głównie przez sieć Deseret Book, która ma swoje sklepy w pobliżu kościołów. Dość duże nakłady i dużą popularność wśród nie-mormonów uzyskało jednak dzieło Geralda Lund The Work and the Glory, opisujące w formie powieści wczesną historię Kościoła.

Wpływ na politykę[edytuj | edytuj kod]

Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich rzadko wypowiada się na tematy polityczne. Jego powiązania z polityką można śledzić przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych. W XIX wieku większość członków kościoła było zwolennikami Partii Demokratycznej. Obecnie jednak większość amerykańskich członków Kościoła popiera Partię Republikańską. Zdarzają się jednak wśród nich zwolennicy demokratów. Sympatia z Partią Republikańską wiąże się przede wszystkim z większym konserwatyzmem republikanów, gdyż mormoni i republikanie są przeciwnikami aborcji, związków jednopłciowych itd. Chociaż w stanie Utah mormoni stanowią niecałe 70% mieszkańców, to 80% członków stanowej legislatury należy do tego Kościoła. Również wszyscy senatorowie wybrani do Kongresu są członkami tego Kościoła. W Kongresie w 1997 było łącznie 15 senatorów i reprezentantów należących do Kościoła. Członkiem Kościoła jest jeden z kandydatów republikanów w amerykańskich wyborach prezydenckich w 2008 i 2012 r., Mitt Romney.

W przeszłości Mormoni chcieli także, aby stan Utah nazywał się Deseret, co jest terminem zasięgniętym z Księgi Mormona. Propozycję tę odrzucił rząd, powołując się na rozdział Kościoła od państwa. Kościół był także przeciwnikiem zniesienia prohibicji, był przeciwny umieszczeniu baz rakietowych w Utah i Nevadzie, oraz był przeciwny legalizacji hazardu.

Budynki kościelne[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Miejscowość Zełwągi, znajdująca się obecnie na terytorium Polski, była jedynym miejscem w Europie z mormońską większością[1].
  • Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich ma swoje nieoficjalne przedstawicielstwo w postaci całego miasteczka kaplic w Second Life.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]