Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Information icon.svg Zobacz też: Wojna domowa w Peru.
Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru
Movimiento Revolucionario Tupac Amaru
MRTA
Ruch Rewolucyjny im. Tupaca AmaruMovimiento Revolucionario Tupac Amaru
Flaga MRTA
Państwo  Peru
Historia
Sformowanie 1980
Rozformowanie 1997
Pierwszy dowódca Víctor Polay
Dane podstawowe
Wojskowy budżet

Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru (hiszp. Movimiento Revolucionario Tupac Amaru (MRTA)) – marksistowska organizacja rewolucyjna, aktywna w Peru od lat 80. do 1997 roku, jeden z głównych uczestników wojny domowej w Peru. Działalność zbrojną rozpoczęła w 1984 roku. Ugrupowanie inspirowane były innymi lewicowymi partyzantkami działającymi w krajach regionu. Dowodzona była przez Víctora Polaya Campos (komendant "Rolando") do czasu jego uwięzienia w 1992 roku[1], następnie dowództwo objął Nestor Cerpa Cartolini (komendant "Evaristo") który zginął w 1997 roku. Od 1986 roku prowadziła wojnę z peruwiańskim rządem. Jej pierwszym głośnym atakiem było bezkrwawe zajęcie w lutym 1987 roku siedmiu stacji radiowych w Limie i odczytanie manifestu.

MRTA przyjęła swoją nazwę na cześć bohatera narodowego Peru, Indianina, Tupaca Amaru II, XVIII wiecznego przywódcę rebelii przeciw kolonialnym rządom Hiszpanii, przyjął swój tytuł po swoim przodku Tupacu Amaru, ostatnim rodzimym liderem Inków. MRTA była uważana za organizację terrorystyczną przez rząd Peru, Departament Stanu USA i Parlament Europejski[2]. 5 października 2001 roku została usunięta przez Stany Zjednoczone z listy zagranicznych organizacji terrorystycznych.

U szczytu popularności, ruch miał kilkuset aktywnych członków. Celem MRTA była budowa państwa socjalistycznego pozbawionego elementów imperialistycznych[3][4]. Obecnie niemalże w całości rozbita przez wojsko, choć istnieją przesłanki że niektórzy członkowie grupy próbują odbudować struktury organizacji[5][6].

Początek[edytuj | edytuj kod]

MRTA składałała się z byłych członków armii peruwiańskiej z okresu istnienia lewicowego rządu wojskowego Juana Velasco Alvarado (1968-1975), drugą częścią ruchu stanowili byli członkowie frakcji popierającej fidelizm w Ruchu Rewolucyjnej Lewicy, organizacji partyzanckiej pokonanej w 1965 roku. Po pierwszych demokratycznych wyborach w Peru po okresie rządów wojskowych (1968-1980) MRTA próbowała sprzymierzyć się z innymi organizacjami lewicowymi.

Pierwszym wystąpieniem MRTA miało miejsce 31 maja 1982 roku, gdy pięciu członków ruchu, w tym Víctor Polay i Jorge Talledo Feria (członkowie Komitetu Centralnego) napadli na bank w La Victoria w Limie. Wywiązała się strzelanina w wyniku której zginął Talledo.

W latach 80. MRTA rosła w siłę. Organizacja zajęła się atakami na siły rządowe i porywaniem jego przedstawicieli. W lutym 1989 roku policja aresztowała Víctora Polaya (Comandante Rolando), przywódcę ruchu. Rok później Polay wraz z 46 innymi więźniami uciekł 300-metrowym tunelem z więzienia. Zostaje ponownie schwytany w 1992 roku i osadzony w pojedynczej celi na terenie bazy morskiej w Callao. Polay, pierwszy przywódca MRTA, studiował we Francji i Hiszpanii. Poznał tam, i nawet krótko wynajmowali wspólne mieszkanie, Alana Garcię, późniejszego prezydenta Peru, którego rządowi jako pierwszemu MRTA wypowiedziała wojnę.

Po ujęciu Polaya władzę wśród bojowników objął Nestor Cerpa Cartolini, znany jako Comandante Evaristo. W przeciwieństwie do innych liderów ruchu, którzy pochodzili z klasy średniej, Cerpa który wywodził się z klasy robotniczej. W latach 70. zaangażował się w działalność ruchu związkowego. Podczas zorganizowanej przez niego okupacji fabryki zginęły cztery osoby, zabite przez policję. Cerpa odsiedział wówczas rok w więzieniu. Po wyjściu z więzienia Cerpa związał się z ruchem lewicowym i zszedł do podziemia. Był jednym z założycieli MRTA.

Operacje[edytuj | edytuj kod]

Kolumna kombatantów MRTA na obchodach Dnia Pamięci dla Prawdy i Sprawiedliwości w Buenos Aires

6 lipca 1992 roku, bojownicy MRTA zaatakowali miasto Jaen w dżungli północnego departamentu Cajamarca. Tamtejsza policja wezwała pomoc. W wyniku intensywnej strzelaniny, partyzanci wycofali się z miasta a w strzelaninie zginął jeden policjant. W dużym stopniu zdolność bojową grupy osłabiła rządowa kampania antypartyzancka. MRTA toczyła nieustanne walki z maoistowskimi partyzantkami z organizacji Świetlisty Szlak. Ruch znacznie osłabł bo uwięzieniu lub śmierci części przywódców ruchu i utracie lewicowego poparcia. W 2001 roku w Boliwii uwięzionych zostało kilku członków organizacji[7].

W swojej historii MRTA odnotowała kilka znaczących sukcesów. U szczytu swojej potęgi pod koniec lat 80. jej bojownicy byli w stanie zdobyć nawet stolicę prowincji, miasto Juanji, zamieszkiwane przez 25 tysięcy osób.Pod koniec 1985 roku późniejszy przywódca ruchu, Cerpa wyjechał do Kolumbii gdzie kierował Leoncio Prado, jedną z trzech grup MRTA które wzięły udział w konflikcie w tym kraju po stronie kolumbijskiego ruchu M-19, ekwadorskiego ¡Alfaro Vive, Carajo! i guerilli Quintín Lame[8].

Organizacja wzbudziła międzynarodową uwagę po tym jak 30 listopada 1995 roku w Limie aresztowana przez policję została była studentka Massachusetts Institute of Technology i amerykańska działaczka socjalistyczna, Lori Berenson. Berenson oskarżona została o współpracę z MRTA, przez sąd wojskowy skazany został na dożywotnie więzienie, później jednak cywilny sąd zmienił wyrok do dwudziestu lat więzienia. W 1998 roku uznana została przez Amnesty International[9] za więźniarkę polityczną a organizacje broniące praw człowieka stwierdziły że jej proces nie był uczciwy[10]. O jej wypuszczenie apelowały władze amerykańskie w tym prezydent Bill Clinton oraz m.in. laureat pokojowej Nagrody Nobla Elie Wiesel[11]. Zwolniona warunkowa z peruwiańskiego więzienia w 2010 roku.

Information icon.svg Osobny artykuł: Kryzys zakładników (Peru).

Ostatnią dużą akcją MRTA był atak na ambasadę Japonii w Limie w grudniu 1996 roku. Akcja ta spowodowała kryzys polityczny w 1997 roku. Czternastu członków komanda MRTA z Cerpą jako dowódcą, zajęło ambasadę, zatrzymując na ponad cztery miesiące, 72 zakładników. Partyzanci zwolnili większość przetrzymywanych osób jednak wśród zakładników znajdowali się; brat prezydenta Peru, kilku generałów, dowództwo policji, minister spraw zagranicznych, sędziowie Sądu Najwyższego, członkowie parlamentu oraz ambasadorowie Japonii i Boliwii. Na rozkaz ówczesnego prezydenta Alberto Fujimoriego, siły zbrojne w kwietniu 1997 roku zaatakowały ambasadę. Do akcji posłane zostały jednostki specjalne (utworzone miesiąc wcześniej i szkolone przez Delta Force) w składzie ponad 150 komandosów odbiły ambasadę, zabijając wszystkich 14 członków MRTA, dwóch komandosów zginęło (jeden zasłoniwszy własnym ciałem ministra spraw zagranicznych) oraz jeden cywil, który zmarł na atak serca. Według wersji oficjalnej wszyscy partyzanci zginęli w walce z antyterrorystami. Większość członków MRTA poniosło śmierć w momencie eksplozji ładunków umieszczonych pod ambasadą. Pojawiły się jednak wątpliwości iż wszyscy partyzanci zginęli w wyniku wybuchu lub walki. Komisja Prawdy i Pojednani] po ekshumacji i badaniu zwłok ustaliła że jeden z partyzantów, Eduard Nicolás Cruz Sánchez, został zabity po tym gdy się poddał. Według komisji nie można wykluczyć podobnego morderstwa dwóch kolejnych partyzantów[12][13].

Program MRTA, struktura, obecna sytuacja[edytuj | edytuj kod]

Celem MRTA było ustanowienie w Peru rządów socjalistycznych. Struktura militarna organizacji składała się z trzech stopni. Pierwszy z nich stanowili stali członkowie-żołnierze, których liczbę ocenia się na 300 do 600. Drugi stopień to doraźnie powoływane oddziały milicji, a trzeci – wiejskie komitety samoobrony.

Według Komisji Prawdy MRTA odpowiedzialny jest za zaledwie 1,5% wszystkich ofiar konfliktu wewnętrznego w Peru w latach 1980-2000[14]. W odróżnieniu do Świetlistego Szlaku ruch aby odróżnić się od ludności cywilnej posługuje się mundurami, w miastach natomiast członkowie grupy ukrywali się wśród ludności cywilnej. We wrześniu 2003 roku, za udział w ataku na Peru-North American Cultural Institute i udział w porwaniu i morderstwie z 1993 roku, skazani zostali czterej chilijscy członkowie MRTA. 22 marca 2006 roku sąd peruwiański skazał lidera MRTA Víctora Polay za prawie trzydzieści przestępstw popełnionych w latach 80. i na początku lat 90[15][16].

MRTA sprzeciwiała się oficjalnie socjalistycznemu centralizmowi oraz rządom autorytarnym proponując w zamian socjalizm oddolny. Skonfliktowana była z inną lewicową organizacją partyzancką – maoistowskim Świetlistym Szlakiem. Obecnie coraz częściej kojarzona jest z ruchem alterglobalistycznym.

Przypisy

  1. "Corte Suprema incrementa condenas a Víctor Polay y a cúpula del MRTA". El Comercio (in spanish). 24 June 2008. Retrieved 4 August 2009.
  2. U.S. Department of State Country Reports on Terrorism 2006 - Peru
  3. "Tupac Amaru Revolutionary Movement (MRTA)". Patterns of Global Terrorism, 2000. United States Department of State. April 2001. Retrieved 3 April 2009
  4. "MRTA será incluido en la lista de terroristas". El Comercio (in spanish). 8 May 2009. Retrieved 4 August 2009
  5. «U.S. Department of State Country Reports on Terrorism 2006 - Peru» (en inglés). UNHR. Consultado el 30 de julio de 2009. «The Tupac Amaru Revolutionary Movement (MRTA) has not conducted a significant terrorist attack since the December 1996 hostage taking at the Japanese Ambassador's residence in Lima. However, there were indications that ex-MRTA members were trying to reconstitute an organizational structure. These MRTA activists were infiltrating far left civil society organizations.»
  6. «Investigarán apología al grupo terrorista MRTA en Congreso de la República», Peru.com, 22 de julio de 2009. Consultado el 2 de agosto de 2009
  7. "Tupac Amaru Revolutionary Movement (MRTA)". Patterns of Global Terrorism, 2000. United States Department of State. April 2001. Retrieved 3 April 2009
  8. Biografía y documentos de Nestor Cerpa Cartolini
  9. Amnesty International Declares Lori a Political Prisoner
  10. Peru Criticized on New Yorker's Trial
  11. Berenson: from terrorist to baker
  12. Las Ejecuciones Extrajudiciales en la Residencia del Embajador de Japón
  13. 1997 Troops storm embassy in Peru
  14. La Comisión de la Verdad y Reconciliación. Final Report. "General Conclusions." Available online. Accessed 3 February 2007
  15. "Tras nuevo juicio - los 4 chilenos del MRTA continuarán en la cárcel". LaRepublica.pe. 2013-04-07. Retrieved 2013-04-20
  16. BBC News. "Peru Guerrilla Leader Convicted." 22 March 2006. Available online. Accessed 3 February 2007

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]