Wojna domowa w Peru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna domowa w Peru
Sendero Luminoso Peru.png
Czas od 1980
Miejsce Peru
Terytorium Peru
Wynik trwa
Strony konfliktu
Peru Rząd Peru Flag of Sendero Luminoso.svg Świetlisty Szlak
Flag of the MRTA.svg Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru (do 1997)
Dowódcy
Fernando Belaúnde Terry
Alan García Pérez
Alberto Fujimori (w więzieniu)
Ollanta Humala
Abimael Guzmán (w więzieniu)
Florindo Flores (w więzieniu)
Comrade José
Víctor Polay
Nestor Cerpa Cartolini

Wojna domowa w Peru – zbrojne walki między maoistowskim partyzantami z organizacji Świetlisty Szlak a rządem Peru trwające od lat 80. XX wieku[1]. Trzecim z uczestników wojny był obecnie rozbity Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru walczący zarówno ze Świetlistym Szlakiem i rządem. Nasilenie walk znacznie spadło około roku 2000, większość działań zbrojnych zostało przeniesionych do dżungli. Obecnie Świetlisty Szlak niemal w całości wycofał swoje oddziały do dżungli. Według Komisji Prawdy i Pojednania między 1980 a 2000 rokiem, w wojnie zginęło około 70 tys. osób.

Geneza konfliktu[edytuj | edytuj kod]

W ciągu swojej historii Peru miała szereg rządów zarówno autorytarnych, jak i demokratycznych. W 1968 roku w wyniku zamachu stanu doszedł do władzy generał Juan Velasco Alvarado, zastąpiony w 1975 roku przez generała Francisco Morales Bermúdeza, który w 1980 roku zorganizował wolne i demokratyczne wybory. W okresie istnienia lewicowego rządu wojskowego Gobierno Revolucionario de la Fuerza Armada, zorganizowana została organizacja maoistowska Świetlisty Szlak, początkowo działała na Universidad Nacional San Cristobal de Huamanga w Ayacucho. Organizacja została założona w późnych latach 60., wywodziła się z Komunistycznej Partii Peru – Bandera Roja (Czerwony Sztandar), grupy rozłamowej z Komunistyczne Partii Peru. Rozłam w peruwiańskim ruchu komunistycznym i radykalizacja części działaczy nastąpiła w czasie rozłamu chińsko-radzieckiego.

Na czele grupy stał urodzony w Arequipie Abimael Guzman, profesor filozofii na Uniwersytecie San Cristóbal de Huamanga. Guzman w czasie wizyty w Chinach zainspirował się wydarzeniami Rewolucji Kulturalnej której był świadkiem. Członkowie Świetlistego Szlaku starli się z członkami innych grup politycznych i malowali graffiti, wzywające do powstanie przeciwko rządowi Peru.

Gdy wojskowy rząd Peru po raz pierwszy zezwolił na wybory w 1980 roku, Świetlisty Szlak był jedną z nielicznych lewicowych organizacji, która odrzuciła udział w wyborach, doszło wówczas do pierwszych starć, partyzanci rozpoczęli ataki na punkty wyborcze w górskim regionie Ayacucho. 17 maja 1980 w przeddzień wyborów prezydenckich, rebelianci spalili urny wyborcze we wsi Ayacucho w Chuschi. Był to pierwszy „akt terroryzmu” Świetlistego Szlaku. Sprawcy zostali szybko złapany, a w miejsce spalonych kart do głosowania wprowadzono nowe karty, wybory przebiegły bez dalszych incydentów a prasa peruwiańska poświęciła incydentowi niewiele uwagi[2]. Świetlisty Szlak przybrał styl działań zbrojnych Mao Zedonga. Ugrupowanie otwierało strefy partyzanckie w których działali jego partyzanci, zmierzając do utworzenia stref wyzwolonych, czyli terenów zajętych przez partyzantkę. Obszary te miały wspierać nowe strefy partyzanckie do czasu aż cały kraj stanie się strefą wyzwoloną. Świetlisty Szlak przyjął również politykę Mao według której wojna partyzancka miała początkowo dotyczyć głównie wsi a stopniowo przechodzić również do miast.

W dniu 3 grudnia 1982, Świetlisty Szlak utworzył Ejército guerrillero Popular (Ludowa Armia Partyzancka), stanowiący jego zbrojne skrzydło.

W 1982 roku powstała również konkurencyjna wobec Świetlistego Szlaku, MRTA. MRTA, czyli Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru, rozpoczął własną wojnę partyzancką przeciwko rządowi Peru. Grupa została utworzona przez działaczy peruwiańskiej Ruchu Lewicy Rewolucyjnej identyfikujących się z innymi ruchami partyzanckimi Ameryki Łacińskiej popierającymi fidelizm. MRTA w odróżnieniu do Świetlistego Szlaku, stosowało taktykę zbliżoną do bardziej tradycyjnych lewicowych organizacji w Ameryce Łacińskiej. MRTA na przykład, nosiło mundury, deklarowało że walczy o prawdziwą demokrację i skarżyło się na łamanie praw człowieka przez państwo, Świetlisty Szlak natomiast nie miał poszanowania dla struktur demokratycznych i praw człowieka a jego żołnierze nie nosili mundurów.

W czasie konfliktu wewnętrznego, MRTA i Świetlisty Szlak zaangażowały się w walkę ze sobą. MRTA odegrała niewielką rolę w konflikcie wewnętrznym, według Komisji Prawdy i Pojednania, organizacja odpowiedzialna była za jedynie 1,5% zgonów z okresu wojny domowej. U szczytu popularności, MRTA liczyła zaledwie kilkuset żołnierzy[3].

Walki zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Początek walk[edytuj | edytuj kod]

Stopniowo, Świetlisty Szlak dopuszczał się coraz bardziej śmielszych ataków na rząd. W wyniku narastającego uczucia kryzysu w Andach, w 1982 roku, prezydent Fernando Belaúnde Terry ogłosił stan wyjątkowy i nakazał peruwiańskim Siłom Zbrojnym walczyć ze Świetlistym Szlakiem. Na 60 dni zawieszono prawa konstytucyjne w prowincjach Huamanga, Huanta, Cangallo, La Mar i Victor Fajardo. Następnie siły zbrojne utworzył na terenach Ayacucho obszar awaryjny, w którym siły militarne zawiesiły prawa konstytucyjne.

Wojsko wielokrotni łamało w tych regionach prawa człowieka, doszło wówczas do słynnej rzezi w Accomarco w trakcie której wojskowi zabili kilkudziesięciu miejscowych rolników. Siły zbrojne w czasie konfliktu zabiły dziesiątki peruwiańskich chłopów[4]. Wojsko nadużywało swoich uprawnień często aresztowano dziesiątki niewinnych ludzi, czeto poddając ich w czasie przesłuchań torturom[5] i gwałtom[6].

Do akcji wkroczyły specjalne bataliony policji antyterrorystycznej „Sinchis”, przeszkolone w Stanach Zjednoczonych. Sinchis w latach 80. znane były z łamania praw człowieka[7] mimo to według Komisji Prawdy i Pojednania większość zgonów i porwań spowodowanych było przez Świetlisty Szlak, wskaźnik procentowy dla ofiar wystąpień Świetlistego Szlaku wynosi 57%[8].

Świetlisty Szlak zdobył duże poparcie w ubogich rolniczych regionach Ayacucho, Apurimac i Huancavelice[9]. Mimo poparcia, tylko niewielka część chłopów przyjęła entuzjastycznie doktrynę partyzantów[10]. Popularność zdobyły metody rządów Szlaku na zarządzanych przez organizację obszarach m.in. zabijanie bydła należącego do złodziei[11].

Eskalacja przemocy[edytuj | edytuj kod]

Świetlisty Szlak w odpowiedzi na interwencję wojskową dokonywał kolejnych ataków. Według chińskiej taktyki organizacja dokonywała ataków z zaskoczenia i organizowała zasadzki na oddziały policji, wojska oraz cywilów uznanych za przeciwników rebelii organizacji. Ataki na cywili, wraz z brakiem poszanowania Świetlistego Szlaku dla tradycyjnej kultury andyjskiej, spowodował że wielu rolników zmieniło swoje nastawienie do Świetlistego Szlaku który deklarował że reprezentuje rolników.

Chłopi przeciwni Świetlistemu Szlakowi stopniowo zaczęli organizować samoobronę co przyczyniło się do osłabnięcia partyzantki maoistowskiej. W niektórej obszarach chłopi utworzyli bojówki antysenderystowskie zwane jako rondas. Rondas choć były zbrojone przez siły zbrojne były słabo wyposażone, mimo to dokonywali ataków na oddziały Świetlistego Szlaku. Do pierwszych ataków rondas na Świetlisty Szlak nastąpiło w styczniu 1983 roku w pobliżu Huanta, gdzie w wyniku ataków rondas zabito 13 senderystów. W lutym tego roku rondas zabili dowódcę Szlaku na tym obszarze. W marcu brutalnie zamordowali Olegario Curitumaye, jednego z dowódców w miejscowości Lucanamarca. Został on przewieziony do centrum miasta, raniony nożem, ukamienowany, zaciągnięty na stos i podpalony, a na końcu zastrzelony[12]. W odpowiedzi, w kwietniu, Świetlisty Szlak wkroczył do Ataccara, Llacchua, Muylacruz i Lucanamarca, zabijając tam 69 osób, w tym dzieci. Wiele osób zginęło od strzałów lub ran zadanych maczetami. Był to pierwszy atak Świetlistego Szlaku na społeczności rolnicze. Do kolejnego ataku doszło w Haullo w prowincji La Mar, bojownicy Świetlistego Szlaku zabili tam 47 chłopów, w tym 14 dzieci[13]. W Marcas 29 września 1985 roku doszło do wzajemnych rzezi między stronami konfliktu[14]. W czasie konfliktu zarówno Świetlisty Szlak, jak i rząd przyjmowały do swoich wojsk już dzieci.

Pod rządami Alberto Fujimori[edytuj | edytuj kod]

Pod administracją Alberto Fujimori państwo zaczęło powszechne korzystać z agencji wywiadowczych w walce ze Świetlistym Szlakiem. Niektóre zbrodnie zostały popełnione przez Krajową Służbę Wywiadu, zwłaszcza masakry w La Cantuta (40 zabitych), Barrios Altos (dokładna liczba nie znana, w masakrze zginęły także dzieci) i w Santa, z których wszystkie zostały popełnione przez Grupo Colina[15][16]. Jednostki wojskowe dokonały wiele naruszeń praw człowieka, w wyniku represji rządowych, wiele osób uznało Świetlisty Szlak za tzw. mniejsze zło. Siły rządowe niszczyły całe wsie i zabijały chłopów podejrzanych o popieranie rebeliantów. W dniu 5 kwietnia 1992, Alberto Fujimori rozwiązał Kongres Peru i zniósł konstytucję, inicjując tym samym peruwiański kryzys konstytucyjny z 1992 roku. Pretekstem rozwiązania kongresu miało być wprowadzenie ustawodastwa antyterrorystycznego. Fujimori otworzył sądy wojskowe do sądzenia podejrzanych członków Świetlistego Szlaku i MRTA. Fujimori poinformował że Peru nie będzie akceptować jurysdykcji Amerykańskiego Trybunału Praw Człowieka. Podczas rządów Fujimoriego de facto przyjęto amnestię dla blisko 8 tys. partyzantów, którzy zgodzili się poddać i przyjąć propozycję współpracy.

Po tych akcjach rządu działalność maoistów znacznie osłabła, ograniczyli oni swoją działalność do terenów górskich i dżungli. Rząd i bojówki rondas przyśpieszyły akcje przeciwko partyzantom. Świetlisty Szlak oświadczył w maoistowskiej terminologii, że osiągnął „równowagę strategiczną” i jest gotów aby rozpocząć ostateczny szturm na miasta Peru. W 1992 roku, Świetlisty Szlak dokonał dużego zamachu bombowego w biznesowej dzielnicy Miraflores w Limie, zamach znany jest jako bombardowanie Taraty. Akcja była częścią większej kampanii bombowej w Limie.

12 września 1992 roku, peruwiańska policja pojmała Guzmána i kilku przywódców Szlaku w mieszkaniu w dzielnicy Limy, Surquillo. Policja monitorowała mieszkanie, a po odwiedzinach podejrzanych bojowników Świetlistego Szlaku przypuściła szturm na mieszkanie. Kontrola śmieci w mieszkaniu potwierdziła że któryś z mieszkańców używał leków do leczenia łuszczycy, na chorobą tą cierpiał Guzmán. Wkrótce po nalocie na mieszkanie w Surquillo, wpadła większość pozostałych przywódców Świetlistego Szlaku[17]. Po utracie przywódców, Świetlisty Szlak poniósł wiele spektakularnych porażek w starciach z oddziałami wywodzącymi się z bojówek rondas. Na stanowisku lidera organizacji zastąpiony został Óscar Ramírez, który został pojmany przez siły rządowe w 1999 roku. Po aresztowaniu Ramíreza, grupa została niemalże w całości rozbita a jej aktywność partyzancka znacznie się zmniejszyła. Po serii porażek, żołnierze Szlaku wycofali się do obszarów gdzie Świetlisty Szlak aktywny był na początku działalności grupy[18].

Działania Świetlistego Szlaku ograniczyły się do dawnych siedzib partyzantki w peruwiańskiej dżungli, grupa dalej organizuje mniejsze ataki na siły rządowe, 2 października 1999 roku, partyzanci w pobliżu Satipo, zestrzelili helikopter wojskowy, zabijając pięciu żołnierzy. Bojownicy zdobyli na peruwiańskich żołnierzach karabin maszynowy PK/PKS, który został rzekomo wykorzystany w ataku na Mi-17 w lipcu 2003 roku[19].

Information icon.svg Osobny artykuł: Kryzys zakładników (Peru).

Szeregi MRTA na skutek amnestii i uwięzienia jego głównych przywódców, znacznie osłabły. W 1996 roku, MRTA zajęło rezydencję ambasadora Japonii w Peru, tym samym przyczyniła się do kryzysu zakładników, trwającego 126 dni. Była to ostatnia duża akcja MRTA. MRTA domagała się uwolnienia więzionych członków organizacji. Na czele czternastoosobowego komanda MRTA stał dowódca organizacji Cerpa. Większość zakładników została wypuszczonych, w ambasadzie zostało jednak 72 zakładników, w tym; brat prezydenta Peru, kilku generałów, dowództwo policji, minister spraw zagranicznych, sędziowie Sądu Najwyższego, członkowie parlamentu oraz ambasadorowie Japonii i Boliwii. Kryzys zakończył się gdy na rozkaz prezydenta Fujimoriego, peruwiańskie wojsko wkroczyło do ambasady zabijając wszystkich partyzantów. Rząd twierdził że wszyscy partyzanci zginęli w strzelaninie jak się jednak okazało większość żołnierzy MRTA poniosło śmierć w momencie eksplozji ładunków umieszczonych pod ambasadą. Pojawiły się jednak wątpliwości iż wszyscy partyzanci zginęli w wyniku wybuchu lub walki. Komisja Prawdy i Pojednania po ekshumacji i badaniu zwłok ustaliła że jeden z partyzantów, Eduard Nicolás Cruz Sánchez, został zabity po tym gdy się poddał. Według komisji nie można wykluczyć podobnego morderstwa dwóch kolejnych partyzantów[20][21].

Komisja Prawdy i Pojednania[edytuj | edytuj kod]

Sprawujący autorytarne rządy Alberto Fujimori zrezygnował z urzędu prezydenta w 2000 roku. Nowym prezydentem został przedstawiciel opozycji Valentín Paniagua. Za kadencji Paniagua Peru wróciło pod jurysdykcję Południowoamerykańskiej Komisji Praw Człowieka i powołano Komisję Prawdy i Pojednania, mającą zbadać wojnę domową. Komisja w końcowym sprawozdaniu z 2003 roku, stwierdziła że od lat 80. XX wieku do roku 2000 w wyniku wojny zginęło lub zaginęło 62 280 osób. Końcowy raport wzbudził wiele kontrowersji. Był krytykowany przez niemal większość polityków (w tym prezydenta Fujimoriego, Garca i Paniagua), wojskowych i niektórych przedstawicieli Kościoła katolickiego. Krytycy twierdzili, że wielu członków Komisji to dawni członkowie ruchów radykalnie lewicowych, i że raport końcowy błędnie opisał Świetlisty Szlak jako partię polityczną, a nie organizację terrorystyczną[22].

Ogłoszenie raportu końcowy przez wielu intelektualistów, prawników, przedstawicieli grup religijnych i obrońców praw człowieka okrzyknięte zostało za jedno z najlepszych zdarzeń w najnowszej historii współczesnego Peru. Peruwiańskie rządy Alejandro Toledo i Alana Garcia, zastosowały politykę stopniowego wdrażanie zaleceń zawartych w sprawozdaniu końcowym Komisji Prawdy i Pojednania.

Dziedzictwem raportu jest Yuyanapaq. Jest to wizualny zapis (głównie fotograficzny) konfliktu zbrojnego. Wystawę zainaugurowała w 2003 roku Komisja Prawdy i Pojednania, w Chorillos Casa Riva Agüero w Limie, zobaczyło ją więcej niż sto tysięcy Peruwiańczyków[23]. Yuyanapaq był następnie wystawiany w kilku innych krajach, obecnie wystawiany jest w Muzeum Narodowym. Wystawa będzie w przyszłości częścią Muzeum Pamięci Peru[24].

Obecne walki[edytuj | edytuj kod]

Od czasu schwytania Guzmana, aktywność bojowa Świetlistego Szlaku znacznie osłabła. Aktywność grupy spadła od 2003 roku, dalej istnienia odłam zbrojny nazwany Proseguir („Naprzód”)[25]. Uważa się, że Świetlisty Szlak składa się z trzech frakcji, znanych jako Północna, lub Pangoa; Pucuta i Południowa lub Vizcatan. Organizacja dalej prowadzi działalność w Limie i udaje się jej organizować sporadyczne ataki na małą skalę, sporadycznie atakuje peruwiańskie siły bezpieczeństwa. Na przykład 21 marca 2002 roku tuż przed wizytą prezydenta USA George’a Busha w Limie, w samochodzie na zewnątrz ambasady USA wybuchła bomba. W zamachu zginęło dziewięć osób a 30 zostało rannych, za atak rząd oskarżył Świetlisty Szlak[26]. 9 czerwca 2003 roku, grupa żołnierzy Świetlistego Szlaku zaatakowała obóz w Ayacucho i wzięła za zakładników 68 pracowników argentyńskiej firmy Techint i trzech policjantów, argentyńska firma pracowała przy projekcie dostarczania gazu z regionu Cusco do Limy. Według źródeł peruwiańskiego ministerstwa spraw wewnętrznych porywacze zażądali dużego okupu. Dwa dni później, po ataku wojska peruwiańskiego, partyzanci wypuścili zakładników. Mówi się, że firma jednak zapłaciła okup.

W wyniku akcji rządowych schwytano trzech dowódców grupy. W kwietniu 2000 roku pojmano José Arcela Chiroque, znanego jako „Ormeño”. W lipcu 2003 roku schwytano Florentiono Cerrón Cardozo, znanego jako „Marcelo”. W listopadzie 2003 roku aresztowano Jaime Zuñiga, znanego pod pseudonimami „Cirilo” i „Dalton”, został on zatrzymany po starciu, w którym zginęło czterech partyzantów a jeden z żołnierzy został ranny. Rząd oświadczył że Jaime Zuñiga brał udział w planowaniu porwania pracowników rurociągu w Technit oraz przeprowadził zasadę na helikopter wojskowy w 1999 roku, w czasie której zginęło pięciu żołnierzy. W 2003 roku peruwiańska policja zajęła kilka obozów szkoleniowych Szlaku i pojmała dużą liczbę żołnierzy i dowódców Szlaków. Siły rządowe uwolniły 100 rdzennych mieszkańców przetrzymywanych w przez organizację[27].

W styczniu 2004 roku, dowódca organizacji znany jako Towarzysz Artemio, w wywiadzie dla mediów ogłosił że Szlak będzie kontynuować akcje zbrojne dopóki w ciągu 60 dni, rząd nie udzieli liderom grupy amnestii. Minister spraw wewnętrznych Fernando Rospigliosi oświadczył jedynie że wojsko odpowie na zaczepki w sposób szybki i drastyczny. We wrześniu policja w pięciu miastach Peru aresztowała 17 osób podejrzanych o członkostwo w organizacji. Minister spraw wewnętrznych poinformował że ośmioro domniemanych członków jest nauczycielami lub dyrektorami szkół[28]. 22 grudnia 2005 roku, żołnierze Szlaku zorganizowali zasadzkę na patrol policji w rejonie Huánuco, zabijając ośmiu policjantów[29]. W tym samym dniu w innym ataku grupy zginęło dwóch innych policjantów. Prezydent Alejandro Toledo ogłosił w Huánuco stan wyjątkowy co dało policji możliwość aresztowań bez nakazu. 19 lutego 2006 roku, oddziały rządu zabiły Héctora Aponte, obarczonego przez rząd odpowiedzialnością za tak na policjantów w poprzednim roku[30]. W grudniu tego samego roku rząd podjął akcję wojskową mającą na celu zapobiec odrodzeniu się oddziałów partyzanckich. Według rządu Świetlisty Szlak liczył wówczas 300 partyzantów [31].

W listopadzie 2007 roku poinformowano zabiciu dowódcy partyzanckiego znanego jako JL[32]. We wrześniu następnego roku, rząd ogłosił zabicie pięciu partyzantów w regionie Vizcatan. Peruwiańska organizacja ochrony praw człowieka, APRODEH, uważa że siły rządowe w rzeczywistości zamordowały pięciu rolników. We wrześniu tego roku Artemio oświadczył że Szlak dalej będzie walczył. W październiku 2008 roku w Huancavelica, senderyści zaatakowali konwój wojskowy z materiałami wybuchowymi i bronią, wykazując tym samym dalszą zdolność do ataków na cele wojskowe[33]. W wyniku starć zginęło 12 żołnierzy i od dwóch do siedmiu cywili. Peruwiański minister obrony Antero Flores-Araoz pointormował że 9 kwietnia 2009 roku, Świetlisty Szlak zaatakował i zabił 13 peruwiańskich żołnierzy w Apurímac[34]. W listopadzie 2009, bojownicy Szlaku dokonali ataku na placówkę wojska na południu Ayacucho. W starciu zginął jeden z żołnierzy a trzech innych zostało rannych. 28 kwietnia 2010 roku w Aucayaco, snajper rebeliantów zabił policjanta i dwóch cywili uczestniczących w niszczeniu plantacji koki. Po atakach w Ayacucho, Szlak stopniowo przestał prowadzić inicjatywę.

W 27 rocznicę pierwszego ataku Świetlistego Szlaku na siły rządowe, na rynku w południowej cześć miasta Juliaca wrzucono bombę domowej roboty która zabiła 6 i raniła 48 osób. Ze względu na ramy czasowe ataku, władze peruwiańskie podejrzewają że za atak odpowiedzialny jest Szlak.

13 października 2006 roku, Guzmán został skazany na dożywocie za terroryzm. Obecnie grupa jest dowodzona przez człowieka znanego jako Towarzysz Artemio. Organizacja porzuciła chęć zniszczenia rządu i zastąpienia go strukturami państwa komunistycznego, Artemio obecnie przeprowadza ataki na rząd aby wynegocjować uwolnienie więźniów i zakończenie wojny. W grudniu 2011 roku Artemio zaprosił do dżungli grupę dziennikarzy i w wywiadzie powiedział, że uznaje walkę za przegraną; zaproponował rządowi, że w zamian za amnestię złoży broń, ale prezydent Ollanta Humala odrzucił ofertę. Po tym na przełomie 2011-2012, walki przybrały na sile. Żądania te zostały przedstawione w kilku oświadczeniach Artemio.

12 lutego 2012 roku, Artemio został schwytany przez połączone siły policji i armii peruwiańskiej[35]. Prezydent Ollanta Humala stwierdził że po rozbiciu grupy Artemio, rząd zintensyfikuje walki z innymi frakcjami rebeliantów Szlaku w Dolinie Apurimac i Ene Rivers.

W kwietniu 2012 roku ponownie nasiliły się walki między Świetlistym Szlakiem a rządem. 9 kwietnia, uzbrojona kolumna Świetlistego Szlaku wkroczyła do dzielnicy Echarate w mieście Kepashiato. Partyzanci prowadzili tam 36 pracowników firmy gazowej Camisea. Świetlisty Szlak uprowadził tam też pięciu nastolatków. Według policji po indoktrynacji przez partyzantów osoby te miały zostać wcielone do maoistowskiej armii. 12 kwietnia rząd Peru wysłał przeciwko partyzantom 24 brygadę Sinchis, połączonych siły wojsk specjalnych i policji. Sinchis zorganizowała zasadzkę na siły Świetlistego Szlaku. 14 kwietnia wojsku udało się uwolnić 36 zakładników. Firma gazowa ogłosiła że nie zapłaciła okupu, choć teza ta budzi pewne wątpliwości. W wyniku akcji zginęło dwóch podoficerów wojska a dziesięciu żołnierzy zostało rannych. 15 kwietnia prezydent Humala spotkał się z 36 porwanymi pracownikami, prezydent poprosił ich aby pomogli zidentyfikować porywaczy[36][37][38].

7 października 2012 roku, Świetlisty Szlak przeprowadzili atak na trzy śmigłowce w centralnym regionie Cusco[39]. Według pułkownika Alejandro Lujana, nikt nie został ranny ani porwany.

Przypisy

  1. news.bbc.co.uk.
  2. The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. s. 17. Gorriti, Gustavo trans. Robin Kirk, The University of North Carolina Press: Chapel Hill and London, 1999 (ISBN 0-8078-4676-7).
  3. cverdad.org.pe.
  4. BBC News. „Peruvians seek relatives in mass grave.” June 12, 2008. Available online. Retrieved June 12, 2008.
  5. Amnesty International. „Peru: Summary of Amnesty International’s concerns 1980 – 1995”. Retrieved January 17, 2008.
  6. Human Rights Watch „The Women’s Rights Project.”. Retrieved January 13, 2008.
  7. Palmer, David Scott (2007). The revolutionary terrorism of Peru’s Shining Path. In Martha Crenshaw, Ed. Terrorism in Context. University Park, PA: Pennsylvania State University Press.
  8. Comisión de la Verdad y la Reconciliación (2003). Informe final. Anexo 3: Compendio estadístico.
  9. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VI Chapter 1 page 41. Retrieved January 14, 2008.
  10. Degregori, Carlos Iván. „Harvesting Storms: Peasant Rondas and the Defeat of Sendero Luminoso in Ayachucho,” s. 142 en Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X).
  11. Isbell, Billie Jean. „Shining Path and Peasant Responses in Rural Ayacucho” s. 79 en Shining Path of Peru, ed. David Scott Palmer. Segundo Edición. St. Martin’s Press: New York, 1994. (ISBN 0-312-10619-X).
  12. Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. „La Masacre de Lucanamarca (1983)”. (in Spanish) Retrieved January 13, 2008.
  13. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VII „Ataque del PCP-SL a la Localidad de Marcas (1985)” Retrieved January 14, 2008.
  14. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VII „Ataque del PCP-SL a la Localidad de Marcas (1985)” Retrieved January 14, 2008.
  15. La Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. „2.45. Las Ejecuciones Extrajudiciales en Barrios Altos (1991.)” Available online in Spanish. Retrieved January 13, 2008.
  16. La Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. „2.19. La Universidad Nacional de educación Enrique Guzmán y Valle «La Cantuta».” Available online in Spanish. Retrieved January 13, 2008.
  17. Rochlin, James F. Vanguard Revolutionaries in Latin America: Peru, Colombia, Mexico. s. 71. Lynne Rienner Publishers: Boulder and London, 2003. (ISBN 1-58826-106-9).
  18. Rochlin, James F. Vanguard Revolutionaries in Latin America: Peru, Colombia, Mexico. s. 71–72. Lynne Rienner Publishers: Boulder and London, 2003. (ISBN 1-58826-106-9).
  19. „INVESTIGACIÓN | Sendero atacó helicóptero en el que viajaba general EP”. agenciaperu.com. Retrieved 2012-08-15.
  20. Las Ejecuciones Extrajudiciales en la Residencia del Embajador de Japón.
  21. 1997 Troops storm embassy in Peru.
  22. ³Agencia Perú – Macher: „Sendero Luminoso es un partido político”.
  23. „La memoria y las imágenes, La República, 13 de diciembre de 2009.
  24. Mario Vargas Llosa aclara: “El museo de la memoria será para las víctimas”, El Comercio, 13 de diciembre de 2009.
  25. United States Department of State (2005). Country Reports on Human Rights Practices: Peru – 2005. Retrieved January 13, 2008.
  26. „Peru bomb fails to deter Bush”. BBC. March 21, 2002. Retrieved April 14, 2009.
  27. United States Department of State. February 25, 2004. Country Reports on Human Rights Practices – 2003: Peru. Retrieved January 13, 2008.
  28. „En operativo especial capturan a 17 requisitoriados por terrorismo”. La República, September 29, 2004. Retrieved January 16, 2008. (Spanish).
  29. „Rebels Kill 8 Policemen”. The New York Times, December 22, 2005. Retrieved January 13, 2008.
  30. „Jefe militar senderista ‘Clay’ muere en operativo policial”. La República, February 20, 2006. Retrieved January 20, 2008. (Spanish.
  31. Washington Times. December 12, 2006. „Troops dispatched to corral guerrillas.”.
  32. „Peru police 'kill leading rebel'”. BBC. Retrieved January 13, 2008.
  33. BBC Peru rebels launch deadly ambush. Retrieved October 10, 2008.
  34. BBC Rebels kill 13 soldiers in Peru. Retrieved April 12, 2009.
  35. wp.pl.
  36. RPP Noticias (Domingo, 22 de Abril 2012). «Paso a paso: 3 emboscadas narcoterroristas durante operación Libertad». Consultado el 19 de enero de 2013.
  37. «Muere una militar en el ataque de Sendero Luminoso a un helicóptero», El Mundo.es, Viernes 13/04/2012 15:44 horas. Consultado el 20 de diciembre de 2012.
  38. «Critican la reacción del Gobierno frente al secuestro en el VRAE», Perú21.pe, Miércoles 11 de abril del 2012. Consultado el 4 de diciembre de 2012.
  39. „Peru rebels burn helicopters at jungle airfield”. BBC. Retrieved 9 October 2012.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]