Rybitwa białoskrzydła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rybitwa białoskrzydła
Chlidonias leucopterus[1]
(Temminck, 1815)
Rybitwa białoskrzydła
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina mewowate
Rodzaj Chlidonias
Gatunek rybitwa białoskrzydła
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rybitwa białoskrzydła (Chlidonias leucopterus) – gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Lęgnie się na stepach i lasostepach Eurazji od nizin polskich po Mandżurię. Zamieszkuje pas od północnej części Półwyspu Apenińskiego przez Europę Środkową i Wschodnią, Syberię, Zabajkale po północną Mongolię i dorzecze Amuru. Zimuje w Afryce oraz pasie od Azji Południowej po Australię i Nową Zelandię. Rozszerza swój zasięg na zachód o czym świadczy zanotowana próba lęgu w 1996 r. we wschodnich Niemczech i 1997 r. w Danii. Na zimowiska wędruje od lipca do września przez Europę Wschodnią kierując się na południe od Sahary. Wraca natomiast przez Zachodnią i Środkową Europę w kwietniu i maju.

W Polsce nielicznie gnieździ się na wschodzie kraju (głównie na Bagnach Biebrzańskich, gdzie lokalne zmiany populacji mają znaczny wpływ na krajową liczebność tego ptaka) oraz na terenie Parku Narodowego Ujście Warty[3]. Ich liczebność w zależności od danego roku może być bardzo różna, czasem dochodzi do masowych pojawów. Przeloty krajowej populacji w maju i sierpniu-wrześniu.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W szacie godowej ciało czarne poza podogoniem i ogonem, które są białe, pokrywy skrzydłowe, kuper i ogon białe, lotki popielate (pokrywy podskrzydłowe są czarne). Dziób i nogi czerwone. W szacie spoczynkowej ciało bieleje. Na głowie ciemna czapeczka, czoło białe. Od rybitwy czarnej różni się brakiem półobroży na ciemnym karku. Nogi czerwone, dziób czarny, grzbiet i pokrywy skrzydłowe stają się popielate. Pierzenie do szaty spoczynkowej zaczyna się w czerwcu. Wtedy staje się podobna do rybitwy czarnej i białowąsej, ale widać u nich lekko kreskowany tył głowy, czarną plamkę uszną, a na bokach piersi nie ma plam. Osobniki młodociane przypominają dorosłe w szacie spoczynkowej, chociaż mają trójkątną plamę na grzbiecie, a całe pokrywy skrzydłowe są jaśniejsze i bardziej brunatne niż u rybitwy czarnej. Ich grzbiet kontrastuje z białym kuprem i ogonem. Gdy leci widać na skrzydłach czarne lotki. Podobna do rybitwy czarnej, ale jej upierzenie jest bardziej kontrastowe, ogon jest lekko wcięty, i prawie prosty. Rybitwa białoskrzydła jest większa od szpaka. Mimo, że jest płochliwa to nie ukrywa się i można ją znaleźć na odsłoniętych miejscach nad wodą. Podobnie jak inne rybitwy mało chodzi, a większą część czasu spędza w powietrzu. W czasie przelotów zbiera się w grupy liczące paręnaście osobników, wyjątkowo stada mogą dochodzić do setek.

Rybitwa białoskrzydła w locie, Uganda

Średnie rozmiary i masa[edytuj | edytuj kod]

długość ciała: 21–27 cm
rozpiętość skrzydeł: 55–65 cm
masa: 60–70 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Słychać jej szorstki krzyk "krek" lub "czr-re".

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Gniazduje na bagnach otoczonych łąkami, z oczkami otwartej wody oraz kępami wysokiej trawy, w płytkich strefach przybrzeżnych, na mokradłach, zabagnionych dolinach rzecznych, zbiorniki zaporowe porośnięte szuwarami i zalewanych łąkach. Zimą środowiska bardziej zróżnicowane, łącznie z jeziorami i zaroślami mangrowymi. W okresie lęgowym rybitwy są ściśle związane z wodą, ale w czasie przelotów może oddalać się od niej. Warto podkreślić, że wiele z nich nie oblatuje Sahary po jej obrzeżach, wybrzeżami Atlantyku czy Doliną Nilu, ale pokonuje ją lecąc wprost ponad jej powierzchnią.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Na znajdujących się ponad lustrem wody kępach roślin, może tworzyć kolonie liczące do 100 osobników. Gniazdo może się unosić na kożuchu z roślin lub na roślinnych kępach i tworzyć płaski kopiec. Pary są monogamiczne.

Rybitwa białoskrzydła w szacie godowej

Jaja[edytuj | edytuj kod]

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu-sierpniu (w Polsce w maju) 2-3 jaja.

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres 14-22 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo jedynie w przypadku niebezpieczeństwa. Zdolność do lotu zdobywają w wieku 3-4 tygodni.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Głównie owady i ich larwy, które może łapać w locie, oraz inne bezkręgowce jak pajęczaki, mięczaki, pierścienice, ale też żaby, kijanki i małe ryby do 5 cm.

Gdy poluje trzepie skrzydłami podobnie jak jaskółka lecąc nisko nad zbiornikiem lub łąką (2-3 m wysokości). Zawisa w locie i rzuca się na ofiarę, lecz raczej bez nurkowania. Żeruje często z rybitwami czarnymi. Zbiera owady znad powierzchni wody lub lądu.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek chroniony. W Polskiej Czerwonej Księdze uznany za gatunek bliski zagrożenia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

ptaki Polski

Przypisy

  1. Chlidonias leucopterus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Chlidonias leucopterus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Orzeczenie komisji faunistycznej (pol.). [dostęp 2009-01-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]