Szpak zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ptaka. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Szpak zwyczajny
Sturnus vulgaris[1]
Linnaeus, 1758
Dorosły osobnik w szacie godowej
Dorosły osobnik w szacie godowej
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina szpaki
Rodzaj Sturnus
Gatunek szpak zwyczajny
Podgatunki
  • S. v. caucasicus T. Lorenz, 1887
  • S. v. vulgaris Linnaeus, 1758
  • S. v. faroensis Feilden, 1872
  • S. v. zetlandicus Hartert, 1918
  • S. v. granti Hartert, 1903
  • S. v. poltaratskyi Finsch, 1878
  • S. v. tauricus Buturlin, 1904
  • S. v. purpurascens Gould, 1868
  • S. v. oppenheimi Neumann, 1915
  • S. v. nobilior Hume, 1879
  • S. v. porphyronotus Sharpe, 1888
  • S. v. humii W. E. Brooks, 1876
  • S. v. minor Hume, 1873
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Występowanie naturalne:

     latem, lęgowy

     całorocznie, lęgowy

     zimą

Populacje introdukowane:

     latem, lęgowy

     całorocznie, lęgowy

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o szpaku

Szpak zwyczajny, szpak pospolity[3], szpak (Sturnus vulgaris) – gatunek małego ptaka z rodziny szpaków (Sturnidae).

Gatunek inwazyjny[4].

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Nieco mniejszy od kosa, upierzenie czarne z metalicznym połyskiem i licznymi białymi plamkami, w pierwszych miesiącach życia ich upierzenie jest szare. Jesienią upierzenie prawie czarne z połyskiem fioletowym na głowie i zielonkawym na grzbiecie; tylko samica zachowuje nieco białych plamek.

Głos[edytuj | edytuj kod]

Tak jak inne szpakowate jest ptakiem mimetycznym, potrafiącym naśladować odgłosy innych ptaków, również przy częstym kontakcie z ludźmi, ludzki głos. Poznane odgłosy często splata ze swoim śpiewem, który jest serią ćwierków z krótkimi skrzekami i klekotaniem, zwykle z cichymi skrzypnięciami w tle, powtarzając jeden wers wielokrotnie. Młode osobniki przez pierwsze miesiące swego życia wydają tylko donośny długi ćwierkot o niższym tonie, który zanika wraz z dojrzewaniem.

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

  • Długość ciała ok. 21 cm
  • Rozpiętość skrzydeł 38 cm
  • Masa ciała ok. 80 g

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Osiedla ludzkie, sady, ogrody, parki, zadrzewienia śródpolne, obrzeża drzewostanów. Pierwotnie ptak typowo leśny

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Umieszczone w dziupli lub skrzynce lęgowej o średnicy otworu 5 cm.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Sturnus vulgaris

Lęg odbywa się od kwietnia do czerwca. Składa 4-6 jaj o średnich wymiarach 29x21 mm, różnobiegunowych, mało wydłużonych, jednobarwnie jasnoniebieskich, połyskujących.

(audio)

Odgłos szpaka Sturnus vulgaris

Szpak
Szpak karmiący osobniki młodociane

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Od złożenia ostatniego jaja trwa przez okres ok. dwóch tygodni. Pisklęta opuszczają gniazdo po trzech tygodniach, szpak jest więc gniazdownikiem.
Najdłużej żyjący szpak, którego wiek oznaczył człowiek, miał 20 lat[5].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Owady i ich larwy, dżdżownice, ślimaki, jagody, nasiona, a także włochate gąsienice omijane przez inne ptaki.

Szpaki często można spotkać w ogrodach i sadach, gdyż ich pożywienie stanowią również owoce takie jak np. czereśnie, wiśnie, śliwki itp. Wiele ptaków po zjedzeniu sfermentowanych owoców ma objawy podobne jak po nadużyciu alkoholu. Zjawisko to jednak szpaków nie dotyczy. Zagadkę tę wyjaśnili naukowcy z uniwersytetu we Frankfurcie: Ghassem Hakimi i Roland Prinziger. Wykazali oni, że szpaki metabolizują alkohol z niezwykłą prędkością. Powodem tego jest bardzo wysoki poziom dehydrogenazy alkoholowej – enzymu rozkładającego alkohol. Jest on 14 razy wyższy u szpaków niż u ludzi[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilkanaście podgatunków S. vulgaris[7][8]:

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

W powieści Akademia pana Kleksa oraz jej ekranizacji występuje uczony szpak Mateusz, który wymawia jedynie końcówki wyrazów. Talent szpaków do naśladownictwa różnych dźwięków opisał Jan Antoni Grabowski w opowiadaniu "Uniwersytet na jesionie".

Przypisy

  1. Sturnus vulgaris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Sturnus vulgaris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 214. ISBN 83-09-01320-5.
  4. ISSG Database: List of all species.
  5. Piotr Adamiok: Prawda o krukach. [dostęp 2010-09-12].
  6. Karl P.N. Shuker, Niezwykłe zwierzęta G+J Gruner+Jahr Polska, Warszawa 2002.
  7. Frank Gill, David Donsker: Family Sturnidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2012-11-06].
  8. Common Starling (Sturnus vulgaris) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-11-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]