Pierścienice

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Pierścienice
Dzdzownica.jpg
Dżdżownica
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ pierścienice
Nazwa systematyczna
Annelida
Lamarck, 1809
Systematyka w Wikispecies Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Pierścienice (Annelida) - typ zwierząt bezkręgowych, najbliżej spokrewnionych z kladem zawierającym rurkoczułkowce i niedrożnorurkowe, następnie z kladem zawierającym stawonogi, niesporczaki i pazurnice. Opisano około 15 000 gatunków żyjących współcześnie pierścienic.

Spis treści

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Schemat budowy wewnętrznej dwóch metamerów skąposzczeta:
Oznaczania cyfr

Wspólnymi cechami charakterystycznymi są:

  • podział ciała - część głowowa, tułowiowa
  • podział na pierścieniowate segmenty nazywane metamerami
  • wyodrębnienie członów: gębowego (peristomium) oraz przedgębowego (prostomium) z części głowowej
  • kształt ciała: z reguły wydłużony, obły ze spłaszczoną częścią tułowiową
  • zamknięty układ krwionośny


Wieloszczet Phyllodoce lineata o szerokości ciała 3 mm wybarwiony eozyną.

Pierścienice uznawane są za typ wybitnie progresywny. Rozwiązania biologiczne w tej grupie (aromorfozy) dały początek najbardziej zaawansowanym bezkręgowcom: stawonogom i mięczakom. Największy rozwój można zauważyć u wieloszczetów.

[edytuj] Układ pokarmowy

Układ pokarmowy ma postać przewodu - zaczyna się otworem gębowym, a kończy się odbytowym. U pierścienic jest bardzo dobrze wykształcony, składa się z odcinków:

  • Ektodermalne jelito przednie - w jego skład wchodzi otwór gębowy, umięśniona gardziel, mogą występować "ząbki" u form drapieżnych, rura przełyku, czasami rozszerzająca się w żołądek.
  • Mezodermalne jelito środkowe.
  • Ektodermalne jelito tylne - krótkie, niezróżnicowane.

Na całej długości jelita znajduje się zagłębienie zwane rynienką, dzięki której następuje szybsze wchłanianie i trawienie. Część pierścienic jest glebożercami - odżywiają się martwymi szczątkami organicznymi zawartymi w glebie.

[edytuj] Wymiana gazowa

Wymiana gazowa zachodzi całą powierzchnią ciała. U niektórych wieloszczetów wykształciły się również prymitywne narządy oddechowe - skrzela.

[edytuj] Układ krążenia

Układ krążenia, u większości pierścienic zamknięty, składa się z dwóch podłużnych naczyń:

  • grzbietowego - kurczliwego, tłoczącego krew do przodu;
  • brzusznego - w którym krew płynie do tyłu.

Oba te naczynia są połączone ze sobą za pomocą naczyń okrężnych (przednia część ciała) oraz serii mniejszych naczyń w poprzek całego ciała. U większości gatunków brak wyodrębnionego serca. Rolę serca pełnią naczynia okrężne. O krążeniu decydują skurcze mięśnia grzbietowego, gdyż ma on najgrubsze ściany.

Płynem krążącym jest hemolimfa, która zwykle jest barwna - zielona (zawierająca chlorokruorynę), różowa (hemoerytryna), czerwona (zawierająca hemoglobinę lub erytrokruorynę), żółta, bezbarwna. Układ krążenia ma za zadanie transportowanie substancji między segmentami oraz usuwanie metabolitów do układu wydalniczego.

[edytuj] Układ wydalniczy

Układ wydalniczy u wszystkich pierścienic zbudowany jest z nefrydiów i nazywany jest metanefrydialnym. Jest to pierwszy układ sprawnie usuwający zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii zachowując przy tym zdolność osmoregulacji. Ma metameryczną budowę. W każdym segmencie znajduje się para orzęsionych lejków, które otwierają się do jamy ciała i wychwytują metabolity.

U niektórych wieloszczetów znajduje się układ wydalniczy protonefrydialny. Brak jest w nim komórek płomykowych, które zostały zastąpione przez komórki podobne funkcjonalnie do nich - solenocyty. Układ pełni rolę osmoregulacyjną.

[edytuj] Układ nerwowy

Układ nerwowy - oddzielony od powłok ciała, co daje mu większe możliwości rozwoju oraz daje większą ochronę dla centrum nerwowego. Jest to układ typu drabinkowego. W skład układu wchodzą:

  • Parzyste zwoje międzygardzielowe (nadprzełykowe i ponadprzełykowe) - tworzące mózg (zwoje nadprzełykowe). Odchodzą od nich obrączki okołogardzielowe łączące je ze zwojami podgardzielowymi.
  • Brzuszny łańcuszek nerwowy - parzyste zwoje rozmieszczone w każdym segmencie połączone komisurami w pary oraz konektywami z innymi segmentami.

[edytuj] Rozmnażanie i rozwój

Wieloszczety są rozdzielnopłciowe, występuje u nich zapłodnienie zewnętrzne i rozwój złożony. Larwa (trochofora) jest orzęsiona i jest stadium wolnożyjącym. Nie występuje u nich zjawisko dymorfizmu płciowego. Skąposzczety oraz pijawki są obojnakami. Występuje u nich zapłodnienie krzyżowe. Rozwój jest prosty (brak stadium larwalnego).

[edytuj] Systematyka

[edytuj] Bibliografia

Czesław Jura Bezkręgowce wyd. III, Warszawa 2002, ISBN 83-01-12043-6

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Pier%C5%9Bcienice”