Sępolno (Wrocław)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Sępolno – osiedle we wschodniej części Wrocławia (w dzielnicy Śródmieście), do roku 1924 (kiedy zostało włączone w granice administracyjne miasta) podwrocławska wieś, potem podmiejskie osiedle o niemieckiej nazwie Zimpel.

Sępolno, ul.Wysockiego
Sępolno, szkoła
Sępolno, katolicki kościół Św.Rodziny
Sępolno, ewangelicki kościół Gustawa Adolfa

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś istniała już w średniowieczu, wspominana jest m.in. w 1288 jako Zemplin przy okazji nadania jej ziem kolegiacie św. Krzyża; w 1353 opisywana jako Czympelin, w 1368 natomiast pod nazwą Semplino. Wieś ówczesna zlokalizowana jednak była na południowy wschód wobec obecnego centrum osiedla, w pobliżu dzisiejszego skrzyżowania Bacciarellego, Mielczarskiego i Żmichowskiej, a zatem na pograniczu ze współczesnymi osiedlami Biskupin i Bartoszowice. Teren ten był podmokły: bieg Odry i innych płynących w tej okolicy rzek i strumieni (Widawy, nieistniejącej dziś Czarnej Wody i pomniejszych) zmieniał się przez stulecia wiele razy, często niemal po każdej większej powodzi, zwłaszcza po zdarzających się tu co kilkadziesiąt lat powodziach katastrofalnych. Z tego powodu aż do początków XX wieku okolica ta nie sprzyjała osadnictwu. Wprawdzie pewna poprawa nastąpiła po wykonaniu w latach 1531-1555 przekopu Bartoszowicko-Szczytnickiego na południe od Biskupina, gdy kanał ten przejął główny nurt Odry i w zasadzie oddalił niebezpieczeństwo płynące z dotychczasowych ciągłych zmian koryta rzeki. Powodzie jednak trapiły wciąż mieszkańców wszystkich okolicznych wsi, rujnując co jakiś czas ich dobytek. Sytuacja zmieniła się w istotnej mierze dopiero po katastrofalnej powodzi z 1905, po której zdecydowano o przekopaniu w miejscu meandrującego cieku Czarnej Wody, pomiędzy Bartoszowicami a Karłowicami, kanałów Nawigacyjnego i Powodziowego. Budowa ta zakończona została w 1919 i od tego roku datuje się współczesny rozwój Sępolna.

Położenie i plan przestrzenny[edytuj | edytuj kod]

Osiedle położone w obrębie tzw. Wielkiej Wyspy, oprócz Biskupina i Bartoszowic graniczy z Dąbiem, Szczytnikami i Zalesiem. Granice ścisłego osiedla zaprojektowanego przez architektów Paula Heima, Hermanna Wahlicha i Alberta Kemptera i realizowanego w latach 1919-1935 z założeniem "miasta-ogrodu" dla przedstawicieli wrocławskiej klasy średniej biegną wzdłuż ulic Dembowskiego, 9 maja[1] , Mickiewicza i Monte Cassino, zazwyczaj wlicza się jednak też do niego teren położony wzdłuż ulic Smętnej i Żmichowskiej na wschodzie oraz niezabudowany teren przy ul. 9 maja i Heweliusza. Większość budynków na Sępolnie stanowią wielorodzinne dwukondygnacyjne domy szeregowe, a także 4- lub 6-mieszkaniowe domy wolno stojące oraz pewna liczba domów jednorodzinnych. Osiedle ma powierzchnię stu hektarów, z czego 3/4 zajmuje zabudowa i przydomowe ogródki, a resztę - ulice i parki i inna zieleń publiczna. Obszar osiedla ma układ taki, że budynki, ulice i ogrody osiedla widziane z lotu ptaka, w szczególności z kierunku południowo-zachodniego, przypominają nieco kształtem wielkiego orła. Nie byłby to jednak wzór nawiązujący do herbu Niemiec, w którym pióra układają się wzdłuż tułowia ptaka, ale do orła śląskiego z piórami ustawiającymi się doń poprzecznie lub ukośnie[2]. Osiedle ma przemyślany układ komunikacyjno-przestrzenny z dwiema głównymi ulicami, zbiegającymi się przy błoniu i otoczonymi stosunkowo zwartą zabudową wielorodzinną, prostopadłymi ulicami bocznymi, wokół których powstały domy wolno stojące (a w drugim etapie szeregowe) oraz ścieżkami pieszymi, przeprowadzonymi niezależnie od dróg kołowych na zapleczu ogródków.

Centralny plac osiedla, określany często jako błonie ("tułów" orła, dziś - Skwer Powstańców Warszawskich) zamknięty jest od wschodu budynkiem kościoła ewangelickiego im. Gustawa Adolfa (w czasach PRL funkcjonowały w tym budynku dwa kina), a od zachodu - budynkiem szkoły podstawowej nr 45 (w czasach wojny znajdował się tu obóz pracy przymusowej dla kobiet).

schematyczny plan osiedla

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Ulica ta nazwana została dla upamiętnienia dnia zakończenia II wojny światowej i tuż po wojnie nosiła nazwę 8 maja; taka nazwa widnieje m.in. na planie Wrocławia z roku 1948, opracowanym przez Biuro Pomiarów Zarządu Miejskiego. Na temat przyczyn zmiany daty święta upamiętniającego koniec wojny i w konsekwencji zmiany nazwy ulicy – zob. w haśle Kapitulacja III Rzeszy.
  2. Nie ma jednak żadnych dowodów na to, że urbaniści planujący osiedle zamierzali w swoim projekcie nawiązywać do jakichkolwiek herbów lub wzorów; możliwe zatem, że podobieństwo to jest całkowicie przypadkowe.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]