Stanisław Sołtyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stanisław Sołtyk
Sołtyk
Sołtyk
Data urodzenia 16 grudnia 1752
Miejsce urodzenia Krysk
Data śmierci 4 czerwca 1833
Miejsce śmierci Warszawa
Rodzina Sołtykowie
Rodzice Maciej Sołtyk herbu Sołtyk
Salomea Nakwaska z Nakwasina herbu Prus II
Małżeństwo Karolina, ks. Sapieha herbu Lis
Dzieci Konstancja, Roman

Stanisław Sołtyk herbu Sołtyk (ur. 16 grudnia 1752, zm. 4 czerwca 1833) – senator-wojewoda Królestwa Polskiego, marszałek Sejmu Księstwa Warszawskiego, podstoli wielki koronny w latach 1784 - 1789, poseł na Sejm Czteroletni z województwa krakowskiego w 1790 roku[1], należał do najczynniejszych w przygotowaniu i przeprowadzeniu konstytucji 1791.

Był synem Macieja, kasztelana warszawskiego, synowcem Kajetana. W 1783 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[2]. 13 maja 1788 otrzymał Order Orła Białego[3].

W 1794 w tajnej misji od Kościuszki do dworu wiedeńskiego, internowany przez Austriaków, 1795 na emigracji, odgrywał czołową rolę, należał do pierwszych inicjatorów legionów, był mężem zaufania sprzysiężeń krajowych (pod imieniem Weygtynowskiego). Parokrotnie więziony przez Prusaków i Austriaków, w 1800 dał inicjatywę stworzenia Towarzystwa Przyjaciół Nauk, w 1802 należał (wraz z Tadeuszem Czackim) do inicjatorów założenia Towarzystwa Handlowego, celem eksportu zboża przez Morze Czarne. W 1809 czynny w powstaniu galicyjskim. W tym samym czasie (1809) był prefektem departamentu radomskiego w Księstwie Warszawskim. 1811 marszałek sejmu Księstwa Warszawskiego, za Królestwa prezes Centralnego Komitetu Towarzystwa Patriotycznego. 1825 senator-kasztelan, (18261829) więzień stanu, przewodniczył 1829 spiskowi koronacyjnemu. Po wybuchu powstania listopadowego uczczony, jako patriarcha walki o wolność, tytułem senatora-wojewody. Rozbudował i zmodernizował zakłady metalowe w Chlewiskach.

W 1779 roku był dozorcą loży wolnomularskiej pod Trzema Hełmami, w XVIII wieku i w 1811/1812 roku członek loży Świątynia Izis.[4]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Palacz Ziemia Szydłowiecka w historii i kulturze kielecczyzny, Zakłady Graficzne Jędrzejów, 1971

Przypisy

  1. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 315.
  2. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 190.
  3. Stanisław Łoza, Order Orła Białego, Warszawa 1939, s. 53
  4. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 307.