1825
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1825 / MDCCCXXV
stulecia: XVIII wiek ~ XIX wiek ~ XX wiek
dziesięciolecia: 1790–1799 • 1800–1809 • 1810–1819 • 1820–1829 • 1830–1839 • 1840–1849 • 1850–1859
lata: 1815 « 1820 « 1821 « 1822 « 1823 « 1824 « 1825 » 1826 » 1827 » 1828 » 1829 » 1830 » 1835
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- Zwołano trzeci sejm Królestwa Kongresowego.
- 13 lutego – car Aleksander I Romanow wprowadził poprawkę do konstytucji znoszącą jawność obrad Sejmu.
- 13 czerwca – Sejm Królestwa Kongresowego podjął decyzję o utworzeniu w Warszawie Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, na wzór pruski. Organizacja ta miała wspierać właścicieli ziemskich, co pozwalało nie tylko oddłużyć, ale także zmodernizować majątki.
- 1 lipca – został wydany dekret carski o utworzeniu Warszawskiej Szkoły Rabinów.
- W Królestwie Polskim (Królestwo Kongresowe) zniesiono śmierć cywilną.
- Umarł najstarszy obywatel Rzeczypospolitej Krakowskiej, Piotr Librowski, który przeżył 124 lata i 6 miesięcy.
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 18 stycznia – zainaugurował działalność odbudowany po pożarze Teatr Wielki w Moskwie.
- 9 lutego – Izba Reprezentantów USA wybrała na prezydenta - z racji braku rozstrzygnięcia w Kolegium Elektorów - Johna Quincy Adamsa.
- 25 lutego – została ustanowiona flaga Peru.
- 28 lutego – zawarto układ rosyjsko-brytyjski ustalający granicę między Alaską a Kanadą.
- 2 marca – 7 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w algierskim mieście Al-Bulajda.
- 4 marca – John Quincy Adams został 6. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 18 maja – Theodoros Kolokotronis, generał w greckiej wojnie o niepodległość, został wypuszczony z więzienia.
- 14 lipca – Kamehameha III został królem Hawajów.
- 18 lipca – została odkryta Kometa Ponsa.
- 30 lipca – odkryto wyspę Malden.
- 6 sierpnia – Boliwia ogłosiła niepodległość (od Hiszpanii).
- 25 sierpnia – Urugwaj proklamował niepodległość (od Brazylii) .
- 27 września – otwarcie pierwszej linii kolejowej w Anglii.
- 12 października – wojna brazylijsko-argentyńska: zwycięstwo powstańców urugwajskich nad brazylijską milicją w bitwie pod Sarandi.
- 26 października – w USA oficjalnie otwarto kanał Erie.
- 3 grudnia – Ziemia van Diemena (Tasmania) została samodzielną kolonią. Wcześniej była częścią Nowej Południowej Walii.
- 14-26 grudnia – powstanie w Petersburgu wzniecone przez Towarzystwo Północne, znane jako powstanie dekabrystów. Powstanie zostało stłumione, natomiast jego przywódcy aresztowani i skazani na karę śmierci.
- 26 grudnia – w USA otwarto Kanał Erie.
- Początek ruchu robotniczego w Anglii.
- Kongres USA zdecydował o wysiedleniu Indian ze wschodnich terenów Stanów i przesiedleniu ich na zachód od rzeki Missisipi.
- W Wielkiej Brytanii uznano legalność istnienia i działania związków zawodowych
- Pod względem populacji Londyn (1,35 mln mieszk.) wyprzedził Pekin i stał się największym miastem świata.
- Louis Braille opracował alfabet Braille'a.
Urodzili się [edytuj]
- 23 marca – Theodor Bilharz, niemiecki lekarz, pionier parazytologii (zm. 1862)
- 29 marca – Franciszek Faà di Bruno, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1888)
- 16 maja – Zofia Kamila Truszkowska, bł. Maria Angela, Założycielka Zgromadzenia Sióstr Felicjanek (zm. 1899)
- 22 czerwca – Włodzimierz Dzieduszycki, hrabia, polski przyrodnik, mecenas nauki i kultury (zm. 1899)
- 15 sierpnia – Bernardo Guimarães, brazylijski pisarz (zm. 1884)
- 11 października – Conrad Ferdinand Meyer, szwajcarski pisarz (zm. 1898)
- 22 października – Karol Miarka, polski pisarz, działacz narodowy na Górnym Śląsku (zm. 1882)
- 25 października – Johann Strauss (syn), kompozytor austriacki (zm. 1899)
- 2 grudnia – Piotr II, cesarz Brazylii (zm. 1891)
- Jan Chrzciciel Luo Tingyin, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1861)
- Barbara Yi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
Zmarli [edytuj]
- 26 lutego – Antonio Onofri, polityk San Marino (ur. 1759)
- 27 kwietnia – Dominique Vivant Denon, baron, francuski podróżnik, archeolog, egiptolog, dyplomata (ur. 1746)
- 30 kwietnia – Christian Genersich, teolog, mineralog i geolog badający Tatry (ur. 1759)
- 7 maja – Antonio Salieri, kompozytor (ur. 1750)
- 16 września – Franciszek Karpiński, polski poeta oświeceniowy (ur. 1741)
- 13 października – Maksymilian I Józef, król Bawarii (ur. 1756)
- 14 listopada – Jean Paul, niemiecki pisarz (ur. 1763)
- 1 grudnia – Aleksander I, car Rosji, król Polski (ur. 1777)
Święta ruchome [edytuj]
- Tłusty czwartek: 10 lutego
- Ostatki: 15 lutego
- Popielec:24 lutego
- Niedziela Palmowa: 27 marca
- Wielki Czwartek: 31 marca
- Wielki Piątek: 1 kwietnia
- Wielka Sobota: 2 kwietnia
- Wielkanoc: 3 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 4 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 12 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 22 maja
- Boże Ciało: 2 czerwca
