Szkarłatka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szkarłatka
Szkarłatka amerykańska
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina szkarłatkowate
Rodzaj szkarłatka
Nazwa systematyczna
Phytolacca Linnaeus
Sp. Pl. 441. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
P. americana L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Szkarłatka, alkiermes (Phytolacca L.) – rodzaj roślin z rodziny szkarłatkowatych (alkiermesowatych). Obejmuje ok. 25 gatunków szeroko rozpowszechnionych na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy)[3][4] w strefie tropikalnej i subtropikalnej, z największym zróżnicowaniem na półkuli północnej[5]. Kilka gatunków uprawianych jest jako rośliny uprawne. Młode pędy niektórych gatunków są jadalne po ugotowaniu. Sok z owoców wykorzystywany był do barwienia wina i jako atrament. Niektóre gatunki wykorzystywano jako rośliny lecznicze i źródło saponin do trucia ślimaków[3].

Owoce szkarłatki amerykańskiej

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wysokie byliny wyrastające z grubego, drewniejącego korzenia, osiągające do 2 m wysokości[3], rzadko drzewa (P. dioica) o wysokości do 25 m[4].
Liście
Skrętoległe, niepodzielone i zwykle ogonkowe[3].
Kwiaty
Zebrane w liczbie od 5 do 100 w groniaste kwiatostany wyrastające z kątów liści, zwisające lub wzniesione. Działki kielicha w liczbie 5 do 8, białe, rzadziej zielonkawe lub czerwone, zaokrąglone, podczas owocowania często mięśniejące. Płatków korony brak. Pręcików jest 5 do 30 w jednym lub dwóch okółkach. Zalążnia górna z 3–16 szyjkami (odpowiednio do liczby owocolistków)[4][3].
Owoce
Spłaszczone, ciemnoczerwone jagody i soczewkowate niełupki[4][3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Rodzaj należy do rodziny szkarłatkowatych (Phytolaccaceae ), która znajduje się w politomii z grupami siostrzanymi dziwaczkowatych i Sarcobataceae. Tworzy wraz nimi i z szeregiem innych rodzin rząd goździkowców w obrębie dwuliściennych właściwych.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch., podklasa goździkowe Takht, nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Phytolaccineae Engl., rodzina szkarłatkowate Phytolaccaceae (R. Br. in Tuckey), podrodzina Phytolaccoideae R. Br. in Tuckey, plemię Phytolacceae Arn., plemię Phytolacceae (R. Br.) Duby, rodzaj szkarłatka (Phytolacca L.)[6].

Wykaz gatunków[7]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 P.F. Stevens: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-11-13].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 82. ISBN 0333748905.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Phytolacca. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-11-13].
  5. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  6. James L. Reveal System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Phytolacca według Reveala
  7. Phytolacca. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-11-13].