Tarot
.jpg)
Tarot (lub tarok) – talia kart do gry, wróżenia bądź medytacji.
Współczesna talia tarota „wróżebnego” standardowo obejmuje 78 kart w dwóch podstawowych grupach, określanych jako Wielkie Arkana (22 karty) i Małe Arkana (56 kart).
W grze w taroka wykorzystuje się talie zawierające od 40 do 78 kart, przy czym stała pozostaje liczba 22 taroków.
Spis treści |
Historia [edytuj]
XV-XVI wiek [edytuj]
Najstarsze zachowane talie tarota, służącego wówczas do gry i zwanego trionfi (lub triumphi) pochodzą z ok. 1450 roku.
Najbardziej znane XV-wieczne talie tarota:
- tarot Viscontich przeznaczony dla Filippo Marii Viscontiego; znajdująca się w zbiorach biblioteki Yale University talia zawiera oprócz zwyczajowych kart figuralnych (króla, królowej, rycerza i waleta) wizerunki panien na koniach
- tarot Viscontich-Sforzów wykonany na życzenie Franciszka I Sforzy
- Tarocchi di Mantegna (tarot Mantegny), składający się z pięciu serii po 10 kart każda, łącznie z 50 kart
- Minchiate di Florence, talia 98 kart, w tym standardowe 78 kart plus 12 kart odpowiadających znakom Zodiaku, cztery karty dla żywiołów i cztery karty oznaczające cnoty kardynalne (Mądrość/Rozwaga, Wstrzemięźliwość, Odwaga/Moc i Sprawiedliwość)
XVII wiek [edytuj]
W XVII wieku uległa ustaleniu liczba kart w talii.
Jedną z najbardziej popularnych talii jest tak zwany Tarot marsylski (fr. Tarot de Marseille). Uznaje się, że powstał on w połowie XVII wieku. Z Tarota Marsylskiego właśnie wywodzi się większość późniejszych talii.
XVIII wiek [edytuj]
W XVIII wieku zaczęto rozróżniać karty tarota przeznaczone do wróżenia od kart taroka służących do uprawiania gry hazardowej, ozdabiając te drugie wizerunkami zwierząt, często fantastycznych[1]. Warto przy tym zaznaczyć, że wizerunki zwierząt pojawiały się już wcześniej w tarocie, chociażby na popularnych w XIV/XV-wiecznych Niemczech „kartach myśliwskich”[2].
W XVIII poszukiwano również związków tarota z Kabałą. Poszczególnym kartom przypisano litery alfabetu hebrajskiego.
W XVIII wieku zrodziła się także teoria, według kŧórej tarot miał być w rzeczywistości starożytną Księgą Thotha, uratowaną z pożarów, które nawiedzały biblioteki starożytnego Egiptu. Według legend, Księga Thotha zawierała wiedzę tajemną daną człowiekowi przez boga Thotha. Autorem teorii twierdzącej, że to tarot jest tą księgą, był francuski pisarz, badacz amator i wolnomularz, Antoine Court de Gébelin (ur. 1719/1728, zm. 1784). Opublikował ją w tomie „Du Jeu des Tarots” swojego dzieła zatytułowanego Le monde primitif, analysé et comparé avec le monde moderne (Świat prymitywny, analiza i porównanie ze światem współczesnym, wyd. 1774-1784)[3]. Twierdził, że nazwa tarot pochodzi od staroegipskiego słowa tar oznaczającego drogę oraz od sufiksu ro, ros lub rog oznaczającego „król” lub „królewski”[3][4]. Stąd też słowo tarot miało oznaczać „królewską drogę” życia[4], drogę do doskonałości i mądrości. Na Arkanach Większych Tarota Marsylskiego miały znajdować się egipskie hieroglify opisujące właśnie wędrówkę Thotha w zaświaty[3]. Przewodnikiem człowieka po tej drodze miał być arkan Głupiec – „Przewodnik Zmarłych”[3]. Zdaniem de Gébelina, oryginalne wizerunki arkanów uległy przez wieki przekłamaniom a ich numeracja została zmieniona[3].
De Gébelin nie podparł swojej teorii żadnymi naukowymi dowodami[3]. W rzeczywistości dopiero w 1822 roku francuski naukowiec, Jean-François Champollion, zdołał odczytać egipskie pismo hieroglificzne i udowodnić, że hieroglify opierały się na zasadzie fonetyczności zapisu. Tym samym oczywista stała się nieprawdziwość teorii Gébelina.
XIX i XX wiek (ezoteryka) [edytuj]
Najsilniejszy wpływ na dzisiejszą strukturę i interpretację tarota miała grupa francuskich i angielskich okultystów na przełomie XIX i XX wieku. Ich studia oparły się na systemie ezoterycznym Kabały. Większa część talii opracowanych w XX wieku bazuje na pojęciach kabalistycznych w strukturze, symbolice i interpretacji. Czołowymi i typowymi przykładami są talie Rider-Waite Tarot Artura Edwarda Waite i Thoth Tarot Aleistera Crowleya, do których rysunki wykonały odpowiednio Pamela Colman Smith i Frieda Harris. Obie te talie stworzono z myślą o stworzeniu nowego kanonu, i obie zyskały sobie powszechne uznanie[5].
W drugiej połowie XIX wieku w Wielkiej Brytanii powstało stowarzyszenie Hermetyczny Zakon Złotego Brzasku (Hermetic Order of the Golden Dawn), posługujące się systemem wiedzy ezoterycznej, będącej swoistą syntezą Kabały, tarota i astrologii. Częścią systemu medytacyjnego związanego z kabalistycznym Drzewem Życia była kontemplacja kart tarota, jako najwyższy, najdoskonalszy rodzaj poznania. Tarot Złotego Brzasku (Tarot Złotego Świtu) autorstwa Roberta Wanga jest jedną z bardziej znanych talii.
W XX wieku po karty tarota sięgnęli psychologowie analityczni ze szkoły Carla Gustava Junga. Najpopularniejszym z opracowań jest książka Jung and tarot (wydana w 1980 roku), autorstwa Sallie Nichols, która opisała symbolikę i archetypy zawarte jej zdaniem w kartach tarota w oparciu o założenia psychologii głębi.
Obecnie tarot nie ewoluuje w formie, lecz funkcji i zastosowaniu. We wspomnianej wyżej talii Ridera-Waite'a z 1909 roku dokonano zamiany miejscami karty Sprawiedliwość i karty Moc, które wcześniej miały odpowiednio numery VIII i XI. Aleister Crowley w opublikowanym sześćdziesiąt lat później Tarocie Thotha dokonał ponownej zamiany miejscami tych dwóch arkanów.
Współcześnie powstaje wiele różnego rodzaju talii tarota, które zazwyczaj nie różnią się zasadniczą budową Arkanów Wielkich i Małych. Różnią się natomiast techniką wykonania, ekspresją i indywidualną interpretacją twórcy, zawartością symboli lub też bywają próbą syntezy różnych tradycji ezoterycznych. Przykładem niestandardowej talii współczesnej może być Enochian Tarot autorstwa Betty i Geralda Schuelerów, opierający się na enochiańskim systemie magicznym[6]. Wielkie Arkana składają się w niej z 30 kart zamiast standardowych 22[6].
Tarocista, wróżbita, diagnosta... [edytuj]
 |
Ta sekcja od 2012-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Osoba zajmująca się grą w tarota to tarocista.
Osoba wykorzystująca karty tarota w celu diagnostycznym, analitycznym (poszukiwanie związków przyczynowo-skutkowych), samodoskonalenia i medytacji to również tarocista. Osoba zajmująca się wróżeniem z zastosowaniem kart tarota to wróżbita. Obecnie dokonuje się różnicowanie funkcji wróżbity i tarocisty – diagnosty.
Przypisy
- ↑ Labirynty numerologii. W: Jan Witold Suliga: Biblia Szatana. Łódź: Krajowa Agencja Wydawnicza w Łodzi, 1991, s. 75. ISBN 83-03-03220-8.
- ↑ Ludus cartorum. W: Jan Witold Suliga: Biblia Szatana. Łódź: Krajowa Agencja Wydawnicza w Łodzi, 1991, s. 16. ISBN 83-03-03220-8.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Księga Thotha. W: Jan Witold Suliga: Biblia Szatana. Łódź: Krajowa Agencja Wydawnicza w Łodzi, 1991, s. 102-104. ISBN 83-03-03220- 8.
- ↑ 4,0 4,1 Du Jeu des Tarots. W: Court de Gébelin, Antoine: Monde primitif, analysé et comparé avec le monde moderne. s. 365-410. Cytat: „Le nom de ce Jeu est pur Egyptien: il est composé du mot Tar, qui signifie voie, chemin; & du mot Ro, Ros, Rog, qui signifie Roi, Royal. C'est, mot-à-mot, le chemin Royal de la vie.”. (fr.)
- ↑ Wojciech Jóźwiak: Talia spełnionych wróżb. Gwiazdy Mówią. [dostęp 2012-08-21].
- ↑ 6,0 6,1 Enochian Tarot (ang.). Aeclectic Tarot. [dostęp 2012-05-15].
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Muzeum tarota i kart do gry
- Aeclectic Tarot – Tarot Cards, Decks & Reviews, Tarot Readings & Info
- The Book of THOTH – The complete guide to the Tarot, Magick and the Occult
|
|||||||||||
