Teofilakt z Ochrydy
| Teofilakt | |
| arcybiskup ochrydzki | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | ok. 1050-1060 Eubea |
| Data i miejsce śmierci | ok. 1107 Ochryda |
| arcybiskup ochrydzki | |
| Okres sprawowania | ok. 1088-1092 - ok. 1107 |
| Wyznanie | prawosławie |
| Kościół | Patriarchat Konstantynopolitański |
| Śluby zakonne | do ok. 1088 |
| Chirotonia biskupia | ok. 1088-1092 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Teofilakt (ur. między 1050 a 1060 na wyspie Eubea, zm. ok. 1107) – bizantyjski biskup prawosławny, arcybiskup ochrydzki od ok. 1088–1092 do śmierci. Święty prawosławny.
Urodził się między rokiem 1050 a 1060 na wyspie Eubea. Tam też uzyskał wykształcenie podstawowe. Następnie udał się do Konstantynopola, gdzie kontynuował edukację. Został wyświęcony na diakona i służył w bazylice Hagia Sofia. Równocześnie był wykładowcą prestiżowej szkoły Patriarchatu Konstantynopolitańskiego. W połowie lat 80. XI w. powierzono mu funkcję wychowawcy następcy tronu, Konstantyna Angelosa (Dukasa)[1].
Nominacja Teofilakta na arcybiskupa Ochrydy, jaka nastąpiła między rokiem 1088 a 1092, była w literaturze przedmiotem kontrowersji. Zdaniem niektórych badaczy skierowanie Teofilakta do odległej od stolicy cesarstwa eparchii było aktem niełaski i wynikało z bliskich kontaktów duchownego z rodziną Dukasów, która utraciła swoje wpływy w państwie. Inni autorzy twierdzili, że nominacja stanowiła dowód uznania dla dotychczasowej działalności Teofilakta oraz że został on uznany za najlepszego kandydata do przeprowadzenia akcji romeizacji bułgarskiej ludności podległego mu arcybiskupstwa[1].
W listach kierowanych do rodziny i znajomych z Ochrydy Teofilakt stale wyrażał niezadowolenie z powodu skierowania go do tego miasta, krytykował Bułgarów i ich obyczaje. Równocześnie pozostawał w stałym konflikcie z bizantyjskimi poborcami podatkowymi, których oskarżał o bezprawne zajmowanie własności kościelnej i o ekonomiczny ucisk najuboższych Bułgarów[1]. W ocenie Mirosława Leszki Teofilakt postrzegał Bułgarów jako barbarzyńców, gdyż był zakorzeniony w kulturze greckiej, która zaliczała do barbarzyńców wszystkich nie-Greków. Ponadto pełniąc urząd arcybiskupa był zmuszony do zajmowania się pracą administracyjną, która nie przynosiła mu satysfakcji; pragnął bowiem, podobnie jak w Konstantynopolu, skupiać się na badaniach biblijnych i pracy nauczyciela[1].
Teofilakt z Ochrydy jest autorem szeregu komentarzy do tekstów nowotestamentowych oraz tekstów hagiograficznych poświęconych świętym związanym z ziemiami bułgarskimi. Spisał m.in. żywot Klemensa z Ochrydy, pozytywnie wypowiadał się w swoich tekstach o władcach Bułgarii, w szczególności o carze Borysie I[1]. W ocenie Mirosława Leszki:
 |
