Bazyli Wielki
| Święty Bazyli Wielki |
|
| Wyznawca, biskup doktor Kościoła |
|
 |
|
| Data urodzenia | 329 Cezarea Kapadocka |
| Data śmierci | 1 stycznia 379 |
| Kościół/ wyznanie |
katolicki, prawosławny |
| Wspomnienie | 2 stycznia (kat.). 14 stycznia (praw.) 12 lutego (praw. Trzech Świętych Hierarchów) |
| Patron | zakonu bazylianów i sióstr Świętego Krzyża |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Bazyli Wielki, również Bazyli z Cezarei, gr. Μέγας Βασίλειος, cs. Swiatitiel Wasilij Wielikij, archijepiskop Kiesarii Kappadokijskoj (ur. w 329, zm. 1 stycznia 379) – pisarz wczesnochrześcijański należący do grona ojców Kościoła, święty prawosławny i katolicki, Wyznawca[1], biskup i doktor Kościoła, uważany za ojca wschodniego monastycyzmu.
Żywot świętego [edytuj]
Urodził się w Cezarei Kapadockiej (obecnie w Turcji) w bardzo religijnej rodzinie. Jego rodzicami byli Bazyli i Emelia. Dwaj jego bracia: Grzegorz z Nyssy i Piotr z Sebasty oraz siostra Makryna Młodsza zostali również wyniesieni na ołtarze. Bazyli otrzymał staranne wykształcenie, które stawiało go w rzędzie najbardziej światłych ludzi tamtego czasu. Wspólnie z Grzegorzem z Nazjanzu, przyjacielem z okresu studiów, poświęcił się życiu pustelniczemu. Chrzest przyjął dopiero w wieku 28 lat (358) po czym został mnichem. W 364 przyjął święcenia kapłańskie z rąk św. Euzebiusza z Samosaty, a w 370 roku został za jego poparciem biskupem Cezarei i metropolitą Kapadocji.
Jako biskup Cezarei odznaczał się troską o sprawy duszpasterskie i charytatywne. Wybudował schronisko dla pielgrzymów, ludzi w podeszłym wieku i chorych, zapewniające im opiekę i odpowiednie utrzymanie. Znane jest także jego zarządzenie wydane podczas panującego głodu, aby sprzedać część majątku kościelnego, a za uzyskane pieniądze zakupić żywność dla najuboższych. Dla głębokiej wiedzy oraz autorytetu moralnego historia obdarzyła go przydomkiem Wielki. Był jednym z trzech tzw. ojców kapadockich, trójki ojców Kościoła z IV wieku, którzy pochodzili z Kapadocji (Bazyli Wielki, Grzegorz z Nazjanzu i Grzegorz z Nyssy), którzy ostatecznie określili dogmat o Trójcy Świętej i zwalczali arian.
Bazyli jest autorem wielu dzieł teologicznych, w których wykładał zasady wiary i wskazywał na błędy szerzącego się wówczas arianizmu. Jest też autorem jednej z pierwszych reguł zakonnych (bazylianie), która dotrwała do czasów współczesnych, oraz tekstu liturgii mszalnej dla Kościoła obrządku bizantyjskiego.
Zmarł 1 stycznia 379 roku w wieku 50 lat.
Kult [edytuj]
Relikwie znajdują się w Amalfi koło Neapolu, w Wenecji i Burges (Belgia).
Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 2 stycznia obok św. Grzegorza z Nazjanzu.
Cerkiew prawosławna wspomina świętego dwukrotnie:
- 1/14 stycznia[a], tj. 14 stycznia według kalendarza gregoriańskiego
- 30 stycznia/12 lutego, tj. 12 lutego razem ze świętymi: Grzegorzem z Nazjanzu oraz Janem Chryzostomem (Złotoustym).
Troparion i kondakion [edytuj]
Troparion, ton 1[2]: Na całą ziemię rozeszła się nauka Twoja,
przyjmującą Twoje słowo, którym pobożnie pouczyłeś o prawdach wiary;
wyjaśniłeś naturę bytów,
naprawiłeś obyczaje ludzi.
Królewski kapłanie, Ojcze najczcigodniejszy,
módl się do Chrystusa Boga,
aby zbawił dusze nasze.
Kondakion, ton 4[2]: Okazałeś się niewzruszonym fundamentem Kościoła,
dając wszystkim ludziom niezniszczalne dziedzictwo,
przypieczętowane Twymi regułami,
okazujący niebo, Bazyli najczcigodniejszy.
Filozofia i teologia [edytuj]
Wraz z bratem Grzegorzem z Nyssy głosił współistność trzech Osób Boskich. W tym celu opracował nową doksologię: Chwała Ojcu i Synowi i Duchowi Świętemu (która zastąpiła poprzednią: Chwała Ojcu, przez Syna w Duchu Świętym). Twierdził, że nie sposób zgłębić tajemnicy Absolutu jakim jest Bóg. Człowiekowi dostępny jest tylko rąbek wiedzy o nieskończoności Stwórcy, jaka zawarta jest w Piśmie Świętym.
Dzieła [edytuj]
Bazyli napisał traktaty Przeciw Eunomiuszowi i O Duchu Świętym.
Wybrane przekłady polskie[3]:
- Listy. Wybór, przeł. Włodzimierz Krzyżaniak, Warszawa 1972 IW PAX, s. 372.
- O Duchu Świętym. Alina Brzóstkowska (przekład), Józef Naumowicz (wstęp). Warszawa: IW PAX, 1999, s. 207.
- Pisma ascetyczne. T. 1. Wstęp do zarysu ascezy. O sądzie Bożym. O wierze. Reguły moralne. Przekład i opracowanie ks. Józef Naumowicz, Kraków 1994 Wydawnictwo Benedyktynów "Tyniec", s. 264.
- Pisma ascetyczne. T. 2. Reguły dłuższe. Reguły krótsze. Przekład i opracowanie: ks. Józef Naumowicz, Kraków 1995 Wydawnictwo Benedyktynów "Tyniec",s. 484.
- Wybór homilij i kazań. Tłumaczył i wstępem opatrzył Tadeusz Sinko. Wydawnictwo Mariackie, Kraków 1947, s. 230.
Zobacz też [edytuj]
- kult świętych
- święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
- święci prawosławni
- wstawiennictwo świętych
Uwagi
Przypisy
- ↑ Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 506. ISBN 978-83-7318-736-8.
- ↑ 2,0 2,1 Horologion
- ↑ Pełny zestaw przekładów do 2004 zob. Wojciech Stawiszyński: Bibliografia patrystyczna 1901-2004. Kraków: Homini, 2005, s. 149-164. ISBN 83-89598-96-5.
Bibliografia [edytuj]
- Święty Bazyli Wielki - materiały na brewiarz.katolik.pl [dostęp 2010-03-07]
- św. Bazyli Wielki, arcybiskup Cezarei Kapadockiej na cerkiew.pl (opr. Jarosław Charkiewicz)
- "Powszechna Encyklopedia Filozofii" Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu; Tom 1
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Trzech świętych hierarchów (św. Grzegorz Teolog, św. Bazyli Wielki i św. Jan Chryzostom) - Katedra Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku
- Święci Bazyli Wielki i Grzegorz z Nazjanzu (ks. Stanisław Hołodok )
