Bazyli Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Święty Bazyli”. Zobacz też: inni święci o tym imieniu.
Święty
Bazyli Wielki
Wyznawca, biskup
doktor Kościoła
Ewangeliczny arystokrata
Basil of Caesarea.jpg
Data urodzenia 329
Cezarea Kapadocka
Data śmierci 1 stycznia 379
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie 2 stycznia (kat.).
14 stycznia (praw.)
12 lutego (praw. Trzech Świętych Hierarchów)
Patron zakonu bazylianów i sióstr Świętego Krzyża
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Bazyli Wielki, również Bazyli z Cezarei, gr. Μέγας Βασίλειος, cs. Swiatitiel Wasilij Wielikij, archijepiskop Kiesarii Kappadokijskoj (ur. w 329, zm. 1 stycznia 379) – pisarz wczesnochrześcijański należący do grona ojców Kościoła, święty prawosławny i katolicki, Wyznawca[1], biskup i doktor Kościoła, uważany za ojca wschodniego monastycyzmu.

Żywot świętego[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Cezarei Kapadockiej (obecnie w Turcji) w bardzo religijnej rodzinie. Jego rodzicami byli Bazyli i Emelia. Dwaj jego bracia: Grzegorz z Nyssy i Piotr z Sebasty oraz siostra Makryna Młodsza zostali też wyniesieni na ołtarze[a]. Bazyli otrzymał staranne wykształcenie, które stawiało go w rzędzie najbardziej światłych ludzi tamtego czasu. Wspólnie z Grzegorzem z Nazjanzu, przyjacielem z okresu studiów, poświęcił się życiu pustelniczemu. Chrzest przyjął dopiero w wieku 28 lat (358) po czym został mnichem. W 364 przyjął święcenia kapłańskie z rąk św. Euzebiusza z Samosaty, a w 370 roku został za jego poparciem biskupem Cezarei i metropolitą Kapadocji.

Jako biskup Cezarei odznaczał się troską o sprawy duszpasterskie i charytatywne. Wybudował schronisko dla pielgrzymów, ludzi w podeszłym wieku i chorych, zapewniające im opiekę i odpowiednie utrzymanie. Znane jest także jego zarządzenie wydane podczas panującego głodu, aby sprzedać część majątku kościelnego, a za uzyskane pieniądze zakupić żywność dla najuboższych. Dla głębokiej wiedzy oraz autorytetu moralnego historia obdarzyła go przydomkiem Wielki. Był jednym z trzech tzw. ojców kapadockich, trójki ojców Kościoła z IV wieku, którzy pochodzili z Kapadocji (Bazyli Wielki, Grzegorz z Nazjanzu i Grzegorz z Nyssy), którzy ostatecznie określili dogmat o Trójcy Świętej i zwalczali arian.

Bazyli jest autorem wielu dzieł teologicznych, w których wykładał zasady wiary i wskazywał na błędy szerzącego się wówczas arianizmu. Jest też autorem jednej z pierwszych reguł zakonnych (bazylianie), która dotrwała do czasów współczesnych, oraz tekstu liturgii mszalnej dla Kościoła obrządku bizantyjskiego.

Zmarł 1 stycznia 379 roku w wieku 50 lat.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Relikwie znajdują się w Amalfi koło Neapolu, w Wenecji i Brugii (Belgia).

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 2 stycznia obok św. Grzegorza z Nazjanzu.

Cerkiew prawosławna wspomina świętego dwukrotnie:

Troparion i kondakion[edytuj | edytuj kod]

Troparion, ton 1[2]: Na całą ziemię rozeszła się nauka Twoja,
przyjmującą Twoje słowo, którym pobożnie pouczyłeś o prawdach wiary;
wyjaśniłeś naturę bytów,
naprawiłeś obyczaje ludzi.
Królewski kapłanie, Ojcze najczcigodniejszy,
módl się do Chrystusa Boga,
aby zbawił dusze nasze.

Kondakion, ton 4[2]: Okazałeś się niewzruszonym fundamentem Kościoła,
dając wszystkim ludziom niezniszczalne dziedzictwo,
przypieczętowane Twymi regułami,
okazujący niebo, Bazyli najczcigodniejszy.

Filozofia i teologia[edytuj | edytuj kod]

Wraz z bratem Grzegorzem z Nyssy głosił współistność trzech Osób Boskich. W tym celu opracował nową doksologię: Chwała Ojcu i Synowi i Duchowi Świętemu (która zastąpiła poprzednią: Chwała Ojcu, przez Syna w Duchu Świętym). Twierdził, że nie sposób zgłębić tajemnicy Absolutu jakim jest Bóg. Człowiekowi dostępny jest tylko rąbek wiedzy o nieskończoności Stwórcy, jaka zawarta jest w Piśmie Świętym.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dzieła Bazylego Wielkiego.

Bazyli napisał traktaty Przeciw Eunomiuszowi i O Duchu Świętym.

Wybrane przekłady polskie[3]:

  • Listy. Wybór, przeł. Włodzimierz Krzyżaniak, Warszawa 1972 IW PAX, s. 372.
  • O Duchu Świętym. Alina Brzóstkowska (przekład), Józef Naumowicz (wstęp). Warszawa: IW PAX, 1999, s. 207.
  • Pisma ascetyczne. T. 1. Wstęp do zarysu ascezy. O sądzie Bożym. O wierze. Reguły moralne. Przekład i opracowanie ks. Józef Naumowicz, Kraków 1994 Wydawnictwo Benedyktynów "Tyniec", s. 264.
  • Pisma ascetyczne. T. 2. Reguły dłuższe. Reguły krótsze. Przekład i opracowanie: ks. Józef Naumowicz, Kraków 1995 Wydawnictwo Benedyktynów "Tyniec",s. 484.
  • Wybór homilij i kazań. Tłumaczył i wstępem opatrzył Tadeusz Sinko. Wydawnictwo Mariackie, Kraków 1947, s. 230.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Również jego matka Emelia oraz jego babka zostały wpisane do kanonu świętych. Jest to wyjątkowy fakt w dziejach Kościoła
  2. podwójne datowanie

Przypisy

  1. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 506. ISBN 978-83-7318-736-8.
  2. 2,0 2,1 Horologion
  3. Pełny zestaw przekładów do 2004 zob. Wojciech Stawiszyński: Bibliografia patrystyczna 1901-2004. Kraków: Homini, 2005, s. 149-164. ISBN 83-89598-96-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg