Urosz I Wukanowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Urosz I
wielki żupan Raszki
władca Raszki
Okres panowania od 1115
do 1131
Poprzednik Wukan
Następca Urosz II
Dane biograficzne
Dynastia Wukanowicze
Śmierć 1131
Ojciec Marek
Dzieci Urosz II • Desa • Belosz • Helena

Urosz I – wielki żupan Raszki w latach 1115-1131.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Urosz I[a] był prawdopodobnie synem Marka, dworzanina króla Zety Konstantyna Bodina, który około 1083 roku wraz z bratem Wukanem objął w imieniu władcy Zety władzę nad Raszką. O ojcu Urosza I źródła nie wspominają więcej, natomiast jego brat w następnych latach umocnił się na tronie wielkiego żupana Raszki, a następnie zrzuciwszy zwierzchnictwo zeckie, podporządkował sobie dwóch kolejnych władców Zety[1]. Z relacji Anny Komneny wynika, że wśród zakładników, jakich przekazał w 1094 roku Wukan cesarzowi, był jego bratanek, Urosz[2]. Kiedy Wukan umarł w 1115 roku władzę w państwie przejął właśnie Urosz[1].

W tym czasie w sąsiedniej Zecie władzę objął syn Konstantina Bodina Jerzy Bodinović, który stanąwszy na czele ugrupowania antybizantyńskiego przypieczętował go przymierzem z Uroszem I[1]. Dwa lata po objęciu władzy przez Jerzego doszło w Zecie do konfliktu pomiędzy królem a przedstawicielami bocznej gałęzi dynastii rządzącej, Radosławowiczami. Nieoczekiwanie dla Jerzego w konflikt w Zecie włączył się cesarz bizantyński Jan II Komnen. Armia bizantyńska, wspierana przez członków zeckiej rodziny królewskiej, wkroczyła od strony Dracza do Zety. Jerzy zbiegł wówczas do Raszki pod opiekę Urosza I[3].

W 1125 roku król zecki Grubesza Branislavljević wyprawił się w głąb Raszki wspierając wyprawę cesarza bizantyńskiego Jana II Komnena przeciw Węgrom. Urosz I odparł armię zecką i sam z kolei zaatakował Zetę, wspierając roszczenia Jerzego Bodinovicia. Grubesza zginął w walkach pod Barem, a Jerzy powrócił na tron zecki[4]. W następnym roku po bizantyńskiej ofensywie Urosz I musiał jednak uznać zwierzchnictwo Bizancjum[5].

W następnych latach Urosz I utracił władzę w państwie i został uwięziony. Jerzy Bodinović wyprawił się wówczas na Raszkę, rozbił przeciwników Urosza I, a jemu samemu pomógł odzyskać tron wielkożupański. Wkrótce potem w Zecie doszło do ostatecznej rozprawy pomiędzy królem Jerzym a Radosławowiczami, którzy dzięki wsparciu bizantyńskiemu rozbili siły królewskie. Urosz I próbował wówczas bezskutecznie wspomóc sojusznika. W 1131 roku Jerzy dostał się do niewoli bizantyńskiej i wkrótce potem zmarł w więzieniu w Konstantynopolu. Urosz I zmarł w tym samym roku, a władzę po nim objął jego syn Urosz II[4].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Uczeni zastanawiają się skąd w rodzie wywodzącym się z arystokracji duklańskiej wzięło się bardzo popularne za panowania Arpadów na Węgrzech imię "Urosz", pochodzące od węgierskiego „úr” („pan”). Wydaje się, że już pod koniec XI stulecia, w latach 70. lub najdalej na początku lat 80. musiało dojść do w rodach możnowładczych do małżeństw mieszanych duklańsko-węgierskich. Być może po opanowaniu Raszki i zbliżeniu się do granic Węgier. Koncepcja S. Mandicia, że „úr” był tytułem nadanym Uroszowi I przez jego zięcia, króla węgierskiego Belę II, nie tłumaczy występowania imienia Urosz, wśród bratanków Wukana, w relacji Anny Komneny z 1094 roku(J. Leśny: Studia..., s. 48-49).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 69-70.
  2. Leśny 1989 ↓, s. 49.
  3. J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 232.
  4. 4,0 4,1 J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 233. Letopis Popa Duklanina, rozdz. XLV
  5. J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 235.
  6. T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 510.
  7. Ch. Cawley: Medieval Lands.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]