Aleksander I Karadziordziewić

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aleksander I Karadziordziewić
Król Jugosławii
Kralj aleksandar1.jpg
Król SHS
Okres panowania od 1921
do 1929
Poprzednik Piotr I Karadziordziewić
Król Jugosławii
Okres panowania od 1929
do 1934
Następca Piotr II Karadziordziewić
Dane biograficzne
Dynastia Karadziordziewiciowie
Urodziny 16 grudnia 1888
w Cetynii
Śmierć 9 października 1934
w Marsylii
Żona Maria Rumuńska
Odznaczenia
Wielki Mistrz Order Korony Jugosłowiańskiej Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Karadziordzia Krzyż Wielki Orderu Białego Orła Order Takowa I klasy (Serbia) Krzyż Wielki Orderu św. Sawy Złoty Medal za Odwagę • 1912 (Serbia) Złoty Medal za Odwagę im. Milosa Obilića (Serbia) Medal Pamiątkowy za II wojnę bałkańską (Serbia) Medal Pamiątkowy za Kampanię albańską 1920 (Serbia) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wojenny (Belgia) (1914-1918) Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria) Order Świętego Aleksandra (Bułgaria) Krzyż Wielki Orderu Daniła I (Czarnogóra) Order Domowy św. Piotra (Czarnogóra) Order Białego Lwa I Klasy (Czechosłowacja) Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1914–1918 Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Médaille Militaire (Francja) Krzyż Wojenny 1914–1918 z srebrną palmą (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Krzyż Wojenny 1914-1918 (Grecja) Order Mejidiyye I klasy (Imperium Osmańskie) Order Imperium Osmańskiego I klasy Medal Niepodległości (Imperium Osmańskie) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Order Orła Białego Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Aviz (Portugalia) Wielki Krzyż Wojskowego Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Wstęga Trzech Orderów (Portugalia) Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Michała Walecznego I klasy (Rumunia) Krzyż Wielki Orderu Korony Rumunii Wielka Wstęga Orderu Białego Słonia (Syjam) Kawaler Naszyjnika Orderu Bożogrobców Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Królewski Order Wiktorii Medal z okazji koronacji króla Jerzego V (Wielka Brytania) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Fragment kroniki filmowej przedstawiającej zamach, 1934 (ang.)

Aleksander I Karadziordziewić, serb. Kralj Aleksandar I Karađorđević, cyrylica Краљ Александар I Карађорђевић (ur. 16 grudnia 1888 w Cetynii, zm. 9 października 1934 w Marsylii) – król Jugosławii z dynastii Karadziordziewiciów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Piotra I Karadziordziewicia i Zorki, księżniczki czarnogórskiej. Dzieciństwo spędził razem z ojcem na wygnaniu w Genewie, następnie od 1899 przebywał w Sankt Petersburgu, gdzie służył w carskim korpusie kadetów. W latach 1914–1918 z nominacji ojca pełnił urząd regenta, a w latach 1912–1918 kierował armią serbską jako naczelny wódz.

W pierwszych latach swego panowania był królem Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców (1921–1929), a potem po przewrocie Jugosławii (1929–1934), gdzie prowadził rządy dyktatorskie i politykę profrancuską, zakazał istnienia partii politycznych. Aleksander I Karadziordziewić był zwolennikiem silnej władzy centralnej, a przeciwnikiem separatyzmu chorwackiego, chociaż starał się mieć dobre stosunki z Chorwacją. Król usiłował też zawrzeć porozumienie z Bułgarią. Został zamordowany w czasie wizyty we Francji przez Włada Czernozemskiego, w zamachu dokonanym przez Wewnętrzną Macedońską Organizacją Rewolucyjną (VMRO) i ustaszy (operacja „Miecz teutoński”[1]). Pochowany w cerkwi św. Jerzego w Topoli.

W momencie śmierci Aleksandra I jego syn, Piotr II Karadziordziewić, był nieletni, dlatego rządy regencyjne w jego imieniu sprawował książę Paweł Karadziordziewić.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Zabił króla i ministra - rozszarpał go tłum. wp.pl, 15 września 2011.
  2. M. Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, Arx Regia Ośrodek Wydawniczy Zamku Królewskiego, Warszawa 2008, ISBN 978-83-7022-178-2, s. 296
  3. Humberto Nuno de Oliveira. Subsídio para a história das relações bilaterais entre Portugal e a Sérvia. „Lusíada. História”. v. 2, n. 7 (2010). s. 449. ISSN 0873-1330 (port.).