Volkskammer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy parlamentu Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Zobacz też: Izba Ludowa.
Palast der Republik – siedziba Izby Ludowej

(Die) Volkskammer (Izba Ludowa) – izba niższa (1949–1958), a następnie jednoizbowy parlament Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) (1958–1990). Do pierwszych wolnych wyborów parlamentarnych 18 marca 1990 nie posiadał demokratycznej legitymacji i pełnił fasadową rolę wobec rządzącej Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności.

Historia i kompetencje[edytuj | edytuj kod]

Tymczasowa Izba Ludowa (Provisorische Volkskammer) została utworzona 7 października 1949 w Berlinie Wschodnim z przekształcenia II Niemieckiej Rady Ludowej (2. Deutsche Volksrat). Ukonstytuowanie się Prowizorycznej Izby Ludowej oraz powierzenie przez nią Ottonowi Grotewohlowi misji utworzenia rządu zakończyło proces powstania NRD.

Pierwsze wybory do Izby Ludowej odbyły się 15 października 1950 i podobnie jak wszystkie późniejsze wybory parlamentarne w NRD zostały zdominowane przez listę Frontu Narodowego (Nationalen Front). Kształt uchwał i przebieg głosowań zależały od politycznej woli Niemieckiej Partii Jedności (SED). Do 1958 obok Izby Ludowej (Volkskammer) istniała Izba Krajów Związkowych (Länderkammer der DDR) przygotowująca projekty ustaw i posiadająca prawo weta wobec uchwał Izby Ludowej.

Volkskammer wybrała w 1949 Wilhelma Piecka na prezydenta NRD (ponowny wybór w 1953, a w 1957 przedłużenie kadencji). Po jego śmierci w 1960 funkcję głowy państwa pełniła Rada Państwa), której członkowie również byli wybierani przez Izbę Ludową. Ponadto Izba Ludowa powoływała Radę Ministrów oraz szefa Rady Obrony Narodowej.

W 1976 Volkskammer została przeniesiona do specjalnie w tym celu wybudowanego Pałacu Republiki przy Marx-Engels-Platz (obecnie ponownie Schlossplatz, pl. Zamkowy).

Szerokim formalnie uprawnieniom Izby Ludowej odpowiadała w rzeczywistości funkcja "maszynki do głosowania" (Ja-Sage-Maschine). Volkskammer była fasadowym elementem demokracji ludowej maskującym dyktatorskie rządy partii komunistycznej (SED).

Skład[edytuj | edytuj kod]

Typowy podział mandatów w latach 1981–1986[1].
Partia / Ugrupowanie
Skrót nazwy
oryginalnej
Mandaty
Zobrazowanie graficzne
ilości mandatów
Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności SED 127 ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
Wolne Niemieckie Związki Zawodowe FDGB 68 ••••••••••••••••••••••••••••••••••
Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna CDU 52 ••••••••••••••••••••••••••
Liberalno-Demokratyczna Partia Niemiec LDPD 52 ••••••••••••••••••••••••••
Niemiecka Demokratyczna Partia Chłopska DBD 52 ••••••••••••••••••••••••••
Narodowodemokratyczna Partia Niemiec NDPD 52 ••••••••••••••••••••••••••
Wolna Młodzież Niemiecka FDJ 40 ••••••••••••••••••••
Demokratyczna Liga Kobiet DFD 35 ••••••••••••••••••
Niemiecki Związek Kulturalny KB 22 •••••••••••

Przewodniczący[edytuj | edytuj kod]

Przewodniczący Izby Ludowej (Präsidenten der Volkskammer):

Zakończenie działalności[edytuj | edytuj kod]

W wolnych wyborach 18 marca 1990 zwyciężyła chadecka koalicja Sojusz dla Niemiec (Allianz für Deutschland, AD), uzyskując 192 mandaty. 88 mandatów zdobyła SPD, a postkomunistyczna Partia Demokratycznego Socjalizmu (PDS) 66.

Na pierwszym posiedzeniu 5 kwietnia podjęto uchwałę o wyborze prezydenta Izby Ludowej. Tegoż dnia wybrano Sabine Bergmann-Pohl (CDU) na przewodniczącą Rady Państwa (Staatsrat der DDR). Tym samym przeszła ona do historii jako ostatnia osoba, która pełniła formalnie funkcję głowy państwa NRD.

12 kwietnia 1990 parlament powierzył Lotharowi de Maizière (CDU) funkcję premiera pierwszego i zarazem ostatniego demokratycznie wyłonionego rządu NRD.

23 sierpnia 1990 Volkskammer podjęła uchwałę o zjednoczeniu z RFN i wraz z wejściem w życie jego postanowień przestała funkcjonować 3 października 1990.

2 grudnia 1990 odbyły się pierwsze ogólnoniemieckie wybory do Bundestagu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Janicki, "Przemiany ustrojowe", w: Niemiecka Republika Demokratyczna. Rozwój społeczny i gospodarczy 1949-1969, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1971, s. 100-115

Przypisy

  1. Warto jednak zwrócić uwagę, że w rzeczywistości SED dysponowała 55% mandatów – podobnie jak PZPR w Sejmie PRL, a sojusznicze partie od 10,4% do 10,8%. Na bezpartynych przypadało 3%. Zob. Lech Janicki, "Przemiany ustrojowe", w: Niemiecka Republika Demokratyczna..., s. 108